Absalan E, Amirahmadi A, Golimokhtari L. (2026). Geomorphological Analysis of Soil Organic Carbon Sequestration Potential in Landforms of Miandasht (Jajarm) and Chehel-Dokhtaran (Esfarayen) Regions, Iran. , GeoRes. 41(2), 103-111. doi:10.58209/geores.41.2.103 URL: http://georesearch.ir/article-1-1951-fa.html
آبسالان عصمت، امیراحمدی ابوالقاسم، گلی مختاری لیلی.(1405). تحلیل ژئومورفولوژیک پتانسیل ترسیب کربن آلی خاک در لندفرمهای مناطق میاندشت (جاجرم) و چهلدختران (اسفراین) , فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. 41 (2) :111-103 10.58209/geores.41.2.103
1- گروه آب و هواشناسی و ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
چکیده (545 مشاهده)
اهداف: افزایش گازهای گلخانهای از جمله دیاکسید کربن در اتمسفر، یکی از چالشهای زیستمحیطی مهم در توسعه پایدار است و ترسیب کربن، راهکاری اساسی برای کاهش آن به شمار میرود. این پژوهش با هدف تبیین توزیع مکانی ترسیب کربن آلی خاک و واکاوی اثر لندفرمهای ژئومورفولوژیک بر آن، در دو منطقه میاندشت جاجرم (حفاظتشده) و چهلدختران جنوب اسفراین (مدیریت آزاد) انجام شد. روششناسی: این پژوهش کاربردی، با طرح میدانی-آزمایشگاهی علّیمقایسهای انجام شد. لندفرمها با تلفیق تصاویر ماهوارهای لندست ۸ سنجنده OLI (آگوست ۲۰۲۲) و مدل رقومی ارتفاع SRTM با تفکیک مکانی ۳۰ متر شناسایی شدند. نمونهبرداری به روش تصادفی-طبقهبندیشده در ۳۸ نقطه (۱۹ نقطه در هر منطقه) از عمق ۰ تا ۳۰ سانتیمتری انجام شد و کربن آلی خاک با روش اکسیداسیون تر «والکی-بلک» اندازهگیری شد. با توجه به نرمالنبودن و چولگی مثبت دادهها، اثر لندفرم و وضعیت مدیریت با مدل خطی تعمیمیافته با توزیع گاما و تابع پیوند لگاریتمی بررسی شد. یافتهها: میانگین کربن آلی خاک در میاندشت جاجرم (۰٫۲۶۸ درصد) بیشتر از چهلدختران جنوب اسفراین (۰٫۱۹۹ درصد) بود. دشتهای سیلابی با ۰٫۶۳۴ درصد بیشترین و تپهماهورها با ۰٫۰۵۵ درصد کمترین کربن آلی را داشتند. تفاوت میان لندفرمها معنادار بود، اما تفاوت میان دو منطقه و اثر ترکیبی لندفرم و مدیریت معنادار نبود. نتیجهگیری: توزیع کربن آلی خاک در منطقه از ویژگیهای ذاتی لندفرمها پیروی میکند. فرایندهای فرسایشی بهویژه در تپهماهورها به دلیل حساسیت سازندهای مارنی و شستوشوی مداوم خاک سطحی، بر ظرفیت ترسیب کربن غلبه دارند و اراضی پست پتانسیل بیشتری برای پایداری کربن دارند. وضعیت مدیریتی میانمدت بر الگوی کلی توزیع کربن اثر معناداری ندارد.