Bilingual
En/Fa
Geographical Research is Published in both Persian and English Full-text.
دوره 41، شماره 2 - ( 1405 )
جلد 41 شماره 2 صفحات 1022-1001 |
برگشت به فهرست نسخه ها
نوع مقاله:
موضوع مقاله:
History
دریافت: 1405/6/2 | پذیرش: 1405/6/27 | انتشار: 1405/4/28
دریافت: 1405/6/2 | پذیرش: 1405/6/27 | انتشار: 1405/4/28
How to cite this article
Absalan E, Amirahmadi A, Golimokhtari L. (2026). Geomorphological Analysis of Soil Organic Carbon Sequestration Potential in Landforms of Miandasht Jajarm and Chehel-Dokhtaran South of Esfarayen Regions. , GeoRes. 41(2), 1001-1022.
URL: http://georesearch.ir/article-1-1951-fa.html
URL: http://georesearch.ir/article-1-1951-fa.html
آبسالان عصمت، امیر احمدی ابوالقاسم، گلی مختاری لیلی.(1405). تحلیل ژئومورفولوژیک پتانسیل ترسیب کربن آلی خاک در لندفرمهای مناطق میاندشت جاجرم و چهل‌دختران جنوب اسفراین , فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی. 41 (2) :1022-1001
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rights and permissions
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
چکیده (394 مشاهده)
اهداف و زمینه ها: افزایش گازهای گلخانه‌ای از جمله دی‌اکسیدکربن در اتمسفر، یکی از چالش‌های زیست‌محیطی مهم در توسعه پایدار است و ترسیب کربن، راهکاری اساسی برای کاهش آن به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف تبیین توزیع مکانی ترسیب کربن آلی خاک (SOC) و واکاوی اثر لندفرمهای ژئومورفولوژیک بر آن، در دو منطقه میاندشت جاجرم (حفاظت‌شده) و چهل‌دختران جنوب اسفراین (مدیریت آزاد) انجام شده است.
روش‌شناسی: این مطالعه با روش پیمایشی-آزمایشگاهی و بهره‌گیری از مدل‌سازی خطی تعمیم‌یافته (GzLM) صورت گرفت. به جهت شناسایی لندفرم‌ها از تلفیق تصاویر ماهواره‌ای لندست و مدل رقومی ارتفاع( DEM) با تفکیک مکانی ۳۰ متر استفاده شد. نمونه‌برداری به روش تصادفی-طبقه‌بندی‌شده از مجموع ۳۸ نقطه (عمق ۰-۳۰ سانتی‌متر) انجام و میزان کربن آلی با روش اکسیداسیون تر «والکی-بلک» در محیط آزمایشگاه تعیین گردید. با توجه به عدم توزیع نرمال و چولگی مثبت داده‌های کربن آلی خاک ، از مدل GzLM با توزیع گاما و تابع پیوند لگاریتمی استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین SOC در میاندشت جاجرم (268/0درصد) بالاتر از چهل‌دختران جنوب اسفراین (199/ . درصد) است. از بین لندفرمهای شناسایی شده ی مکان مورد تحقیق دشت‌های سیلابی به دلیل ویژگی‌های بافتی و پایداری رسوبات، بالاترین ظرفیت ترسیب را داشتند. تحلیل GzLM (سطح معنی‌داری<0/001)، تأیید کرد که ساختار ژئومورفولوژیک عامل اصلی تغییرات SOC است ؛ در حالی که اثر مستقل وضعیت مدیریت در سطح کلان و اثر متقابل مدیریت و لندفرم از نظرآماری معنادار نشد.
نتیجه‌گیری: توزیع کربن آلی خاک در منطقه، کاملاً تابع ویژگی‌های ذاتی لندفرم‌ها است. فرآیندهای فرسایشی به ویژه در تپه‌ماهورها به دلیل حساسیت لیتولوژیکی سازندهای مارنی و شستشوی مداوم خاک سطحی، بر ظرفیت‌های طبیعی ترسیب کربن غلبه دارد. در مقابل اراضی پست به دلیل تشکیل کمپلکس‌های آلی-معدنی، پتانسیل بالاتری برای پایداری کربن نشان می دهند.
روش‌شناسی: این مطالعه با روش پیمایشی-آزمایشگاهی و بهره‌گیری از مدل‌سازی خطی تعمیم‌یافته (GzLM) صورت گرفت. به جهت شناسایی لندفرم‌ها از تلفیق تصاویر ماهواره‌ای لندست و مدل رقومی ارتفاع( DEM) با تفکیک مکانی ۳۰ متر استفاده شد. نمونه‌برداری به روش تصادفی-طبقه‌بندی‌شده از مجموع ۳۸ نقطه (عمق ۰-۳۰ سانتی‌متر) انجام و میزان کربن آلی با روش اکسیداسیون تر «والکی-بلک» در محیط آزمایشگاه تعیین گردید. با توجه به عدم توزیع نرمال و چولگی مثبت داده‌های کربن آلی خاک ، از مدل GzLM با توزیع گاما و تابع پیوند لگاریتمی استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین SOC در میاندشت جاجرم (268/0درصد) بالاتر از چهل‌دختران جنوب اسفراین (199/ . درصد) است. از بین لندفرمهای شناسایی شده ی مکان مورد تحقیق دشت‌های سیلابی به دلیل ویژگی‌های بافتی و پایداری رسوبات، بالاترین ظرفیت ترسیب را داشتند. تحلیل GzLM (سطح معنی‌داری<0/001)، تأیید کرد که ساختار ژئومورفولوژیک عامل اصلی تغییرات SOC است ؛ در حالی که اثر مستقل وضعیت مدیریت در سطح کلان و اثر متقابل مدیریت و لندفرم از نظرآماری معنادار نشد.
نتیجه‌گیری: توزیع کربن آلی خاک در منطقه، کاملاً تابع ویژگی‌های ذاتی لندفرم‌ها است. فرآیندهای فرسایشی به ویژه در تپه‌ماهورها به دلیل حساسیت لیتولوژیکی سازندهای مارنی و شستشوی مداوم خاک سطحی، بر ظرفیت‌های طبیعی ترسیب کربن غلبه دارد. در مقابل اراضی پست به دلیل تشکیل کمپلکس‌های آلی-معدنی، پتانسیل بالاتری برای پایداری کربن نشان می دهند.