fa تحلیل ژئومورفولوژیک پتانسیل ترسیب کربن آلی خاک در لندفرم‌های مناطق میاندشت جاجرم و چهل‌دختران جنوب اسفراین ژئومورفولوژی Geomorphology پژوهشی اصیل Original Research &nbsp;اهداف و زمینه ها: افزایش گازهای گلخانه‌ای از جمله دی‌اکسیدکربن در اتمسفر، یکی از چالش‌های زیست‌محیطی مهم در توسعه پایدار است و ترسیب کربن، راهکاری اساسی برای کاهش آن به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف تبیین توزیع مکانی ترسیب کربن آلی خاک (SOC) و واکاوی اثر لندفرم‌های ژئومورفولوژیک بر آن، در دو منطقه میاندشت &nbsp;جاجرم (حفاظت‌شده) و چهل‌دختران جنوب اسفراین (مدیریت آزاد) انجام شده است.<br> <br> روش‌شناسی: این مطالعه با روش پیمایشی-آزمایشگاهی و بهره‌گیری از مدل‌سازی خطی تعمیم‌یافته (GzLM) صورت گرفت. به جهت شناسایی لندفرم‌ها از تلفیق تصاویر ماهواره‌ای لندست و مدل رقومی ارتفاع( DEM) با تفکیک مکانی ۳۰ متر &nbsp;استفاده شد. نمونه‌برداری به روش تصادفی-طبقه‌بندی‌شده از مجموع ۳۸ نقطه (عمق ۰-۳۰ سانتی‌متر) انجام و میزان کربن آلی با روش اکسیداسیون تر &laquo;والکی-بلک&raquo; در محیط آزمایشگاه تعیین گردید. با توجه به عدم توزیع نرمال و چولگی مثبت داده‌های کربن آلی خاک ، از مدل GzLM &nbsp;با توزیع گاما و تابع پیوند لگاریتمی استفاده شد.<br> <br> یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین SOC در میاندشت جاجرم (268/0درصد) &nbsp;بالاتر از چهل‌دختران جنوب اسفراین (199/ . درصد) است. از بین لندفرمهای شناسایی شده ی مکان مورد تحقیق دشت‌های سیلابی به دلیل ویژگی‌های بافتی و پایداری رسوبات، بالاترین ظرفیت ترسیب را داشتند. تحلیل GzLM (سطح معنی‌داری<0/001)، تأیید کرد که ساختار ژئومورفولوژیک عامل اصلی تغییرات SOC است ؛ در حالی که اثر مستقل وضعیت مدیریت در سطح کلان و اثر متقابل مدیریت و لندفرم از نظرآماری معنادار نشد.<br> نتیجه‌گیری: توزیع کربن آلی خاک در منطقه، کاملاً تابع ویژگی‌های ذاتی لندفرم‌ها است. فرآیندهای فرسایشی به ویژه در تپه‌ماهورها به دلیل حساسیت لیتولوژیکی سازندهای مارنی و شستشوی مداوم خاک سطحی، بر ظرفیت‌های طبیعی ترسیب کربن غلبه دارد. در مقابل&nbsp;اراضی پست به دلیل تشکیل کمپلکس‌های آلی-معدنی، پتانسیل بالاتری برای پایداری کربن نشان می دهند. oAims & Backgrounds: The increase in greenhouse gases, particularly carbon dioxide in the atmosphere, is a major environmental challenge for sustainable development, and carbon sequestration is a fundamental solution to mitigate it. The present study was conducted with the aim of determining the spatial distribution of soil organic carbon (SOC) sequestration and analyzing the controlling effect of geomorphological landforms on it in two regions: Miandasht of Jajarm (protected area) and Chehel-Dokhtaran of Esfarayen (free-management area).<br> Methodology: This study was conducted using a survey-laboratory method combined with generalized linear modeling (GzLM). To identify the landforms, Landsat satellite imagery was integrated with a 30-meter resolution Digital Elevation Model (DEM). Stratified random sampling was performed across a total of 38 points (at a depth of 0&ndash;30 cm), and the soil organic carbon content was determined in the laboratory using the Walkley-Black wet oxidation method. Due to the non-normal distribution and positive skewness of the soil organic carbon data, a GzLM with a gamma distribution and a logarithmic link function was utilized.<br> Findings: The results showed that the mean soil organic carbon (SOC) content in Miandasht (0.268%) was higher than that in Chehel-Dokhtaran (0.199%). Among the identified landforms , floodplains exhibited the highest sequestration capacity due to their textural characteristics and sediment stability. The GzLM analysis (significance level < 0.001) confirmed that the geomorphological structure was the primary factor driving variations in SOC, whereas neither the independent macro-level management status nor the interaction effect between management and landforms was statistically significant.<br> <br> Conclusion: Soil organic carbon distribution in the region is completely governed by the inherent characteristics of landforms. Erosion processes, in badlands due to the lithological sensitivity of marly formations and continuous topsoil washing,&nbsp;&nbsp;override&nbsp;the natural carbon sequestration capacities.&nbsp;Conversely, lowlands exhibit a higher&nbsp;potential for carbon stability dueto the formation oforgano-mineral complexes. ترسیب کربن,مدل خطی تعمیم‌یافت,لندفرم‌های ژئومورفولوژیک,مدیریت اراضی,پایداری اکولوژیک,میاندشت جاجرم و چهل‌دختران جنوب اسفراین Carbon Sequestration,Generalized Linear Modeling,Geomorphological Landforms,Land Management,Ecological Sustainability,Miandasht (Jajarm) and Chehel-Dokhtaran (Southern Esfarayen) 1001 1022 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1809-1&slc_lang=fa&sid=1 Esmat Absalan عصمت آبسالان esmatabsalan@hsu.ac.ir 100319475328460019354 0009000247095521 No Abolghasem Amirahmadi ابوالقاسم امیر احمدی amirahmadi@hsu.ac.ir 100319475328460019355 0009000247095521 Yes Leili Golimokhtari لیلی گلی مختاری L.mokhtari@hsu.ac.ir 100319475328460019356 0000000337970222 No