اهداف: هدف این پژوهش، تحلیل مردمشناختی جلوههای فرهنگی معماری زندیه با تاکید بر کارکردهای چندلایه و معنای پنهان در توسعه گردشگری شهر شیراز بود.
روششناسی: این مطالعه کیفی با رویکرد غالب مردمنگارانه در بهار و تابستان ۱۴۰۲ در مجموعه تاریخی وکیل شیراز (شامل ارگ کریمخان، مسجد وکیل، حمام وکیل و بازار وکیل) انجام شد. مصاحبه عمیق با ۱۵ نفر از کارشناسان و آگاهان محلی، و بررسی اسناد تاریخی جمعآوری و با روش کدگذاری سهمرحلهای نظریه بنیادی (استراس و کوربین) تحلیل شدند که بر پایه پدیدارشناسی معماری برای درک شور و حال فضا و نظریه تولید فضای هانری لوفور برای بررسی ابعاد اجتماعی-سیاسی فضا بود.
یافتهها: ددر مجموع ۲۴۲ کد اولیه از سه مرجع جمعآوری داده استخراج و در قالب ۱۹ کد ثانویه، ۵ مقوله فرعی طبقهبندی و در نهایت در قالب یک مقوله اصلی کدگذاری شد. بناهای دوره زندیه کارکردهای متنوعی اعم از بهداشتی، اجتماعی، سیاسی و نمادین داشتند؛ با این حال، تبدیل این فضاها به موزههای صرفاً جنبه دیداری آنها را حفظ کرده و تمرکز صرف بر مرمتهای کالبدی بوده است.
نتیجهگیری: معماری زندیه ابزاری قدرتمند برای حفظ هویت فرهنگی بوده و احیای آن در عصر حاضر نیازمند رویکردی تجربهمحور و پدیدارشناختی است تا این میراث ارزشمند همچنان به عنوان یک پل زنده میان گذشته و حال باقی بماند و نقشی محوری در توسعه گردشگری فرهنگی پایدار ایفا کند.