Geographical Researches

en بررسی مردم شناختی کارکردهای چندلایه و هویت بخش معماری دوره زندیه در توسعه گردشگری شهر شیراز An Anthropological Analysis of the Role of Multi layered Functions and Identity Forming Aspects of Zandiye-Era Architecture in Tourism Development of Shiraz گردشگری طبيعی Natural Tourism پژوهشی اصیل Original Research هدف‌اصلی این‌‌پژوهش، تحلیل مردم‌شناختی جلوه‌های فرهنگی این‌معماری با تأکید بر کارکردهای چندلایه و معنای پنهان در توسعه گردشگری شهر شیراز بود. این مطالعه بر این نکته متمرکز بود که با وجود تحقیقات گسترده تاریخی، ابعاد اجتماعی-فرهنگی و تجربه زیسته مردم از این بناها از دیدگاه مردم‌شناسی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. روش پژوهش، کیفی و از نوع مطالعه ی موردی تفسیری با رویکرد غالب مردم نگارانه بود که به درک عمیق تری از فضای زیسته و کاکردهای چندلایه ی معماری دوره زندیه شیراز کمک کرد.  داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی در بناهای زندیه به‌ویژه مجموعه وکیل (شامل ارگ کریم‌خانی، مسجد وکیل، حمام وکیل و بازار وکیل)، که فراتر از بناهای فیزیکی، فضاهایی حیاتی برای تولید هویت فرهنگی محسوب می‌شدند، انجام گرفت. همچنین مصاحبه عمیق با 15 نفر از کارشناسان و آگاهان محلی، و بررسی اسناد تاریخی جمع‌آوری و با روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای نظریه بنیادی (استراس و کوربین) تحلیل شدند که بر پایه پدیدارشناسی معماری<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a> برای درک شور و حال فضا و نظریه تولید فضای هانری لوفور<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title="">[2]</a> برای بررسی ابعاد اجتماعی-سیاسی فضا بود. یافته‌ها نشان دادند که این بناها کارکردهای متنوعی اعم از بهداشتی، اجتماعی، سیاسی و نمادین داشتند؛ برای مثال، حمام‌ وکیل به عنوان فضایی امن برای مذاکرات و برابرسازی موقت اجتماعی عمل می‌کرد، و نقوش لوتوس در مسجد وکیل بیانگر تداوم هویت پیشااسلامی بود. با این حال، تبدیل این فضاها به موزه‌های صرفاً دیداری و تمرکز صرف بر مرمت‌های کالبدی، تجربه زیسته به این فضاها را تضعیف کرده بود. در نتیجه، معماری زندیه ابزاری قدرتمند برای حفظ هویت فرهنگی بود و احیای آن در عصر حاضر نیازمند رویکردی تجربه‌محور و پدیدارشناختی است تا این میراث ارزشمند هم‌چنان به‌عنوان یک پل زنده میان گذشته و حال باقی بماند و نقشی محوری در توسعه‌ی گردشگری فرهنگی پایدار ایفا می کرد. <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a> Norberg-Schulz, 1980</div> <div id="ftn2"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">[2]</a> Lefebvre, 1991</div> </div> The main objective of this research was to conduct an anthropological analysis of the cultural manifestations of Zandieh architecture, emphasizing its multilayered functions and hidden meanings in the tourism development of Shiraz. The study focused on the fact that, despite extensive historical research, the socio-cultural dimensions and the lived experience of the people regarding these structures have received less attention from an anthropological perspective. The research employed a qualitative method, specifically an interpretive case study with a predominantly ethnographic approach, which facilitated a deeper understanding of the lived space and the multilayered functions of Zandiye-period architecture in Shiraz. Data were collected through participatory observation in Zandiye monuments, (including Karim Khan Citadel, Vakil Mosque, Vakil Bathhouse, and Vakil Bazaar), which, beyond being physical structures, are considered vital spaces for cultural identity production and social cohesion. Additionally, in-depth interviews were conducted with 15 local experts, alongside a review of historical documents. The data were analyzed using the three-stage coding method of grounded theory, grounded in the phenomenology of architecture to understand the "spirit of place" and Henri Lefebvre's theory of the production of space to examine the socio-political dimensions of space. The findings revealed that these structures served diverse functions, including hygienic, social, political, and symbolic roles. For instance, the Vakil Bathhouse functioned as a safe space for negotiations and temporary social equalization, while the lotus motifs in the Vakil Mosque signified the continuity of pre-Islamic identity. However, the transformation of these spaces into purely visual museums and the exclusive focus on physical restorations have weakened the lived experience and belonging to these spaces. The conclusion is that Zandieh architecture was a powerful tool for preserving cultural identity, and its revival in the present era requires an experience-oriented and phenomenological approach and playing a pivotal role in ensuring and developing cultural tourism.   ,معماری زندیه,گردشگری فرهنگی,مردم شناسی,شیراز. Zandieh Architecture,Cultural Tourism,Anthropology,Shiraz. 0 0 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1783-6&slc_lang=en&sid=1 Roya Bagheri رویا باقری RoyaBagheri.Anthro@gmail.com 100319475328460019128 0009000053194281 No Vahid Rashidvash وحید رشیدوش rashidvash@yahoo.com 100319475328460019129 0000000283106411 Yes Yaghoub Sharbatian یعقوب شربتیان dy_sharbatian@yahoo.com 100319475328460019130 0000000208081146 No Habib Allah Karimiyan حبیب اله کریمیان H.Karimian@garmsar.ac.ir 100319475328460019131 0000000306237589 No