1- گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران 2- گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده (2647 مشاهده)
اهداف: هدف این مطالعه، تبیین فرآیند بازآفرینی پایدار شهری با رویکرد ارزیابی عدالت فضایی در سکونتگاههای غیررسمی محله شهید باهنر واقع در شهر مشهد بود. روششناسی:این پژوهش کاربردی در سال 1404-1403 با هدف تبیین الگوی بازآفرینی شهری با رویکرد عدالت جبرانی در سه مرحله انجام شد که شامل بررسی وضعیت ساکنین، تحلیل عدالت فضایی و ارزیابی فرآیند بازآفرینی بود. در ابتدا با استفاده از دو پرسشنامه، دادههای مربوط به رضایت 195 نفر از ساکنین محله شهید باهنر مشهد و نیز دیدگاههای 21 نفر از کارشناسان حوزه مدیریت شهری گردآوری شد. پرسشنامه اول شامل 17 سوال درباره وضعیت عدالت فضایی از دید ساکنین و پرسشنامه دوم شامل 30 سوال درباره عدالت جبرانی و شاخصهای موثر بود. دادههای این مرحله با استفاده از آزمون تی تک نمونه و روش وزندهی آنتروپی شانون تحلیل شد. طراحی مراحل فرآیند بازآفرینی با انجام مصاحبههای عمیق با 31 نفر از خبرگان انجام شد. مصاحبهها ضبط، پیادهسازی و با روش کدگذاری باز تحلیل شدند. از ترکیب مفاهیم استخراجشده، مراحل فرآیند بازآفرینی شهری تدوین شد. یافتهها:در بیشتر شاخصهای عدالت جبرانی شهری، نارضایتی معناداری وجود داشت. بیشترین نارضایتیها در حوزههای حکمرانی و محیط زیست مشاهده شد، در حالی که برخی خدمات پایه مانند تسهیلات اعتباری و پوشش بیمهای وضعیت بهتری داشتند.براساسنتایج اولویتبندی شاخصهای عدالت فضایی، عدالت فرهنگی هویتی بیشترین اهمیت را داشته و شاخصهای اقتصادی و ساختاری کمترین اهمیت را داشتند. با توجه به شاخصهای عدالت فضایی و مصاحبههای انجامشده، مراحل فرآیند بازآفرینی شهری در محله شهید باهنر در 7 مرحله اصلی خلاصه شد. نتیجهگیری: شهروندان محله شهید باهنر از نابرابری در توزیع خدمات و مشارکت شهری ناراضیاند، هرچند رضایت نسبی از امنیت و کیفیت فضاهای عمومی وجود دارد. سه شاخص عدالت فرهنگی-هویتی، زیستمحیطی و حکمرانی عادلانه عوامل کلیدی در تحقق عدالت جبرانی و بازآفرینی شهری هستند.