Persian
دوره 38، شماره 2 - ( 1402 )                   جلد 38 شماره 2 صفحات 273-265 | برگشت به فهرست نسخه ها
نوع مقاله:
پژوهشی کيفی |
موضوع مقاله:

Print XML English Abstract PDF HTML


History

How to cite this article
Khorsandian A, Mahmoudi Kamel Abad M, Noghrekar A. The Role of Environmental Factors on the Sense of Spirituality in Iran's Mosques based on Grounded Theory (Scope of Study: Mosques of Yazd and Isfahan). GeoRes 2023; 38 (2) :265-273
URL: http://georesearch.ir/article-1-1448-fa.html
خرسندیان عبداله، محمودی کامل آباد مهدی، نقره‌کار عبدالحمید. بازشناسی نقش عوامل محیطی بر احساس معنویت در مساجد جامع ایران مبتنی بر نظریه داده بنیاد (محدوده مطالعه: مساجد جامع یزد و اصفهان). فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی. 1402; 38 (2) :265-273

URL: http://georesearch.ir/article-1-1448-fa.html


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rights and permissions
1- گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2- گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
چکیده   (560 مشاهده)
اهداف: معنویت همواره یکی از ارکان معماری اسلامی در ادوار مختلف تاریخی ایران بوده است. از این ‌رو، در نمونه‌های عالی این معماری مانند مساجد، فضای قدسی و احساس معنویت به‌خوبی درک می‌شود. متأسفانه جایگاه حس قدسی و معنوی در خلق فضای برخی از مساجد معاصر دچار خدشه شده است. از این ‌رو، توجه و بازخوانی احساس معنویت در معماری مساجد و استفاده از الگوهای ارزشمند معماری سنتی ضروری به نظر می‌رسد. بر اساس این ضرورت، هدف این مقاله بازشناسی مؤلفه‌های احساس معنویت در مساجد جامع ایران است.
روش‌شناسی: روش پژوهش کیفی بوده و با استفاده از روش «نظریه داده بنیاد» عناصر ایجادکننده حس معنویت در سه مسجد جامع یزد، جامع اصفهان و جامع عباسی را تبیین می‌کند. محقق با حضور مستمر در محیط و مصاحبه‌های ژرف با ۳۵ نفر از کارشناسان و خبرگان، منطبق بر «رهیافت ساخت­‌گرایانه» داده‌های گردآوری‌شده را در سه مرحله‌ کدگذاری باز، محوری و انتخابی آنالیز کرد. برای تحلیل داده‌های کیفی و کدگذاری و بررسی میزان فراوانی کدهای مستخرج از مصاحبه از نرم‌افزار ۱۲NVivo استفاده شد.
یافته‌ها: با استفاده از الگوهای معنایی، کالبدی، هندسی و فضایی موجود در نمونه‌های برجسته مساجد سنتی ایران، می‌توان احساس معنویت را تقویت کرد. بر اساس نتایج حاصل از مصاحبه با ۳۵ نفر، ۲۲۵ کد طی فرآیند تحقیق استخراج شد. با بازبینی‌های متعدد و ادغام کدها بر اساس تشابه طی چندین مرحله، ۲۵ کدباز، ۱۱ کد محوری و ۵ کد انتخابی استخراج گردید.
نتیجه‌گیری: پنج شاخص «وحدت‌بخشی اجزا در کلیتی واجد معنا»، «تزیینات سنتی مبتنی بر شناخت عرفانی»، «گشودگی فضایی و عظمت در کالبد»، «حضور معنایی نور و ایجاد سایه‌روشن» و «هندسه مرکزگرا و تقارن موضعی» مؤلفه‌های ایجادکننده احساس معنویت در مساجد مورد مطالعه هستند.
 
واژه‌های کلیدی: