:: دوره 34، شماره 4 - ( 1398 ) ::
جلد 34 شماره 4 صفحات 471-482 برگشت به فهرست نسخه ها
عوامل ژئوپلیتیکی منازعه میان قدرت های بزرگ در دوره پساجنگ سرد
محمدتقی بازگرد1 ، دکتر محمدرضا حافظ نیا2، دکتر سید مسعود موسوی شفایی1، دکتر الهه کولایی3
1- گروه روابط بین‌الملل، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2- گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ، mhafeznia2006@yahoo.com
3- گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده:   (250 مشاهده)
اهداف و زمینه­ ها: ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی رهبری اردوگاه‌های غرب و شرق را در دوران جنگ سرد بر عهده داشتند و نظم ژئوپلیتیک براساس رقابت این دو ابرقدرت بنا نهاده شد. اما پس از فروپاشی نظام دوقطبی، ایالات متحده به قدرت بلامنازع در عرصه بین‌الملل تبدیل گشت و نظم ژئوپلیتیک در سه دهه پس از آن دچار تغییرات گردید و منازعه میان قدرت‌های بزرگ ادامه یافت. بر این ‌اساس، هدف نوشتار حاضر توضیح ساختار ژئوپلیتیک بعد از جنگ سرد و نحوه توزیع قدرت در فضای بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تا عصر حاضر بود.
روش‌شناسی: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و تکنیک تحلیل محتوای کیفی با مرور ادبیات و نظریات ارایه‌شده از طریق استدلال و استنباط، به دنبال پاسخ به سه پرسش کلیدی در جهت درک روابط قدرت­های بزرگ بعد از جنگ سرد بود. روش گردآوری داده­ها، کتابخانه‌ای و اسنادی بود.
یافته‌ها: بعد از جنگ سرد جهان شاهد گذار ژئوپلیتیک بود که هیچ قدرتی در موقعیت هژمون قرار نداشت و طیفی از تک‌قطبی، دوقطبی و چندقطبی سیال مشاهده شد. منازعه میان قدرت‌های بزرگ براساس عوامل ژئوپلیتیک ذهنی و عینی قابل توضیح بود.
نتیجه‌گیری:قدرت‌ها در برابر یکدیگر با توجه به نوع منازعات استراتژی­های کنارکشیدن، دنباله‌روی و موازنه قوا که شامل موازنه نرم و سخت است برمی‌گزینند.
واژه‌های کلیدی: ژئوپلیتیک، قدرت‌های بزرگ، گذار ژئوپلیتیکی، منازعه، موازنه قوا، پساجنگ سرد
متن کامل [PDF 623 kb]   (67 دریافت)    
نوع مقاله: توصیفی و نظرسنجی | موضوع مقاله: جغرافیای سیاسی
دریافت: ۱۳۹۸/۱/۲۴ | پذیرش: ۱۳۹۸/۷/۱ | انتشار: ۱۳۹۸/۱۲/۶
فهرست منابع
1. Ahmadi A, Zare M (2012). Sino-American relations in the light of the theory of balance of power seasonal. Journal of Policy Rahnameh. 2(4):83-104. [Persian]
2. Azar E, Jureidini P, McLaurin R (1978). Protracted social conflict: Theory and practice in the Middle East. Journal of Palestine Studies. 8(1):41. [DOI:10.1525/jps.1978.8.1.00p00935]
3. Chegenizadeh GA (2014). Balance of power and leadership relations of China and USA. Journal of foreign Relations. 5(4):227-263. [Persian]
4. Dades K (2012). Geopolitics. Pishgahifard Z, Zohdi Gaharpour M, translators. Tehran: Zaitun-e-Sabz. [Persian]
5. Dehghani Firouzabaadi J (2011). Neoclassic realism and foreign Policy of the Islamic republic of Iran. Journal of Foreign Policy. 25(2):275-294. [Persian]
6. Evans G, Jeffrey N (2003). Dictionary of international relations. Moshirzadeh H, Sharifi Tazraz Koohi H, translator. Tehran: Mizan Publications. [Persian]
7. Hafeznia MR (2012). Geopolitical concepts and principles. Mashhad: Papoli. [Persian]
8. Hafeznia MR (2001). A new definition of geopolitics. Journal of Geographcal Researchs. 15(13-14):71-88. [Persian]
9. Hafeznia MR, Ghorbaninejad R (2015). Geopolitical factors of dispute in international relations. Tehran: Islamic Azad University and Research Sciences Publications. [Persian]
10. Hansen B (2001). Unipolarity and the Middle East New York: St. Martin's Press.
11. Hansen B, Toft P, Wivel A (2008). Security strategies and global American order: Lost power. 1st ed. London: Routledge. [DOI:10.4324/9780203888612]
12. He K, Huiyun F (2008). If not balancing then what? Reconsidering soft balancing and U.S. Policy toward China. Security Studies. 17(2):363-395. [DOI:10.1080/09636410802098776]
13. Huntington S (1999). The lonely super power. Foreign Affairs. 78(2):35-49. [DOI:10.2307/20049207]
14. Jervis R (1976). Perception and misperception in international politics (Center for International Affairs, Harvard University). 1st ed. Princeton: Princeton University.
15. Mearsheimer J (2010). The tragedy of the superpowers policies. New York: W. W. Norton & Company.
16. Mirtorabi S, Alitabar Firoozjani MB (2017). Russia's security strategy (2005-2015): From soft balancing to hard balancing against Hegemon. Journal Management System. 8(29):31-62. [Persian]
17. Moshirzadeh H, Razavi H (2018). Revolution in proxy wars in post cold war era and its modules for international relations field. Journal of Research Theoretical Politics. 24(2):223-247. [Persian]
18. Motaghi E (2008). Soft geopolitics interaction and balance case study: Middle East in 2001-9. Internationmal Quarterly of Geopoliticics. 4(11):8-35. [Persian]
19. Mousavi Shafaee M, Bazgard MT (2016). Influence expansion strategy in putin's foreign policy. Journal of Central Eurasia Studies. 9(2):377-394. [Persian]
20. Niakoee A, Safari A (2018). Russia's behavior model in international system: An attempt to access a favorable balance of power (2014 - 2018). Journal of Central Asia and the Caucasus Studies. 24(103):101-130. [Persian]
21. Rahmani M, Miri E (2016). The impact of Russia-China Soft balance component on US hegemony. Journal of Central Asia and the Caucasus Studies. 21(92):95-95.[Persian]
22. Sadriya M (2011). Conflict theory in international relations. Borujerdi A, Ahmadiyan G, translator. Tehran: Foreign Ministry Publication and Press Center. [Persian]
23. Sazmand B, Azimi A, Nazari A (2011). Waltz powerbalance theory: Review its effectiveness nowadays. Journal of Foreign Relations. 2(8):251-274. [Persian]
24. Shirkhani M, Bayazidi R, Rezazadeh M (2014). Soft balance: BRICS and challenge of US supremacy. Scientific Journal Management System. 9(2):145-174. [Persian]
25. Schweller RL (1998). Deadly imbalances: Tripolarity and Hitler's strategy of world Conquest. New York: Columbia University Press.
26. Simbor R, Salehiyan T (2018). Evolutions of the international system after the cold war and novel diversity of the power balance. Journal of Politics and International Relations. 1(1):33-51. [Persian]
27. Soleimanpour H, Molaei E (2012). Emerging powers during the transition period of the international system. Journal of Foreign Relations. 5(1):7-34. [Persian]
28. Taylor PJ, Flinit C (2000). Political geography: World-economy, nation-state and locality. 6th ed. London: Routledge.
29. Zakaria F (2010). Post-American world. Aghiliyan A, translator. Tehran: New Publications. [Persian]



XML   English Abstract   Print



دوره 34، شماره 4 - ( 1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها