Bilingual
En/Fa
Geographical Research is Published in both Persian and English Full-text.
پیش انتشار
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
نوع مقاله:
موضوع مقاله:
History
دریافت: 1405/5/4 | پذیرش: 1405/6/11
دریافت: 1405/5/4 | پذیرش: 1405/6/11
Rights and permissions
Authors
عادل جلالی1 
، حمید صابری*2 ، یونس غلامی3
، حمید صابری*2 ، یونس غلامی3
1- گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد
2- گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ،hami.dsaberi@iau.ac.ir
3- گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری
2- گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد ،
3- گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری
چکیده (2 مشاهده)
مقدمه: ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ظرفیتهای شهر سوسنگرد برای حرکت به سوی الگوی شهر اکولوژیک، شناسایی نقاط قوت و ضعف موجود و ارائه راهبردهای توسعه پایدار شهری انجام شد.
روش شناسی: پژوهش کاربردی با ماهیت توصیفی‑تحلیلی و رویکرد برنامهریزی راهبردی بومی در شهر سوسنگرد، خوزستان در سال 1405 انجام شد. جامعه آماری ۱۰۰ نفر از صاحبنظران شهری و زیستمحیطی بود که ۳۰ نفر بهصورت هدفمند نمونهگیری شدند. دادهها با پرسشنامه محققساخته در ابعاد چهارگانه (زیستمحیطی، اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی) با روایی (CVR=0.78, CVI=0.82) و پایایی (آلفای کرونباخ= 85/0) تأییدشده، و مصاحبههای نیمه‑ساختاریافته با خبرگان گردآوری شد. تحلیل دادهها با ضریب همبستگی پیرسون، آزمون فریدمن، تحلیل محتوای کیفی و ماتریس SWOT در محیط SPSS 26 انجام گرفت.
یافتهها: وضعیت شاخصهای شهر اکولوژیک با میانگین ۳۳/۲ از ۵ در سطح نامطلوب قرار داشت. بعد اقتصادی (۰۹/۲) نامطلوبترین و بعد اجتماعی (۶۲/۲) نسبتاً مطلوبترین بودند. اشتغال سبز (۸۷/۱) پایینترین و فرهنگ بومی سازگار با طبیعت (۸۸/۲) بالاترین امتیاز را داشتند. همبستگی مثبت معنیدار بین همه ابعاد مشاهده شد (قویترین: مدیریت-زیستمحیطی ۶۱/۰). آزمون فریدمن، کیفیت هوا (میانگین رتبه ۸۵/۸)، بودجه محیطزیستی (۱۲/۸) و فضای سبز (۷۸/۷) را بحرانیترین شاخصها معرفی کرد. امتیاز وزنی عوامل داخلی (۳۲/۲) و خارجی (۳۸/۲) نشاندهنده غلبه ضعفها بر قوتها و تهدیدها بر فرصتها بود. موقعیت راهبردی شهر در ناحیه ۹ ماتریس IE (ضعیف-نامساعد) قرار گرفت و ۱۸ راهبرد تدوین شد که راهبردهای بازنگری و تدافعی اولویت اصلی داشتند؛ «استفاده از فناوریهای نوین برای کنترل آلودگی هوا» نیز بالاترین اولویت را کسب کرد.
نتیجه گیری: وضعیت شاخصهای شهر اکولوژیک در سوسنگرد در سطح نامطلوبی قرار دارد و ضعفهای مدیریتی و زیستمحیطی بر قوتها غلبه دارند. اولویتبینی راهبردها نشان میدهد که استفاده از فناوریهای نوین برای کنترل آلودگی هوا، توسعه حملونقل پایدار و فرهنگسازی محیطزیستی، مهمترین اقدامات فوری برای خروج از وضعیت بحرانی و حرکت بهسوی تحقق شهر اکولوژیک هستند.
روش شناسی: پژوهش کاربردی با ماهیت توصیفی‑تحلیلی و رویکرد برنامهریزی راهبردی بومی در شهر سوسنگرد، خوزستان در سال 1405 انجام شد. جامعه آماری ۱۰۰ نفر از صاحبنظران شهری و زیستمحیطی بود که ۳۰ نفر بهصورت هدفمند نمونهگیری شدند. دادهها با پرسشنامه محققساخته در ابعاد چهارگانه (زیستمحیطی، اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی) با روایی (CVR=0.78, CVI=0.82) و پایایی (آلفای کرونباخ= 85/0) تأییدشده، و مصاحبههای نیمه‑ساختاریافته با خبرگان گردآوری شد. تحلیل دادهها با ضریب همبستگی پیرسون، آزمون فریدمن، تحلیل محتوای کیفی و ماتریس SWOT در محیط SPSS 26 انجام گرفت.
یافتهها: وضعیت شاخصهای شهر اکولوژیک با میانگین ۳۳/۲ از ۵ در سطح نامطلوب قرار داشت. بعد اقتصادی (۰۹/۲) نامطلوبترین و بعد اجتماعی (۶۲/۲) نسبتاً مطلوبترین بودند. اشتغال سبز (۸۷/۱) پایینترین و فرهنگ بومی سازگار با طبیعت (۸۸/۲) بالاترین امتیاز را داشتند. همبستگی مثبت معنیدار بین همه ابعاد مشاهده شد (قویترین: مدیریت-زیستمحیطی ۶۱/۰). آزمون فریدمن، کیفیت هوا (میانگین رتبه ۸۵/۸)، بودجه محیطزیستی (۱۲/۸) و فضای سبز (۷۸/۷) را بحرانیترین شاخصها معرفی کرد. امتیاز وزنی عوامل داخلی (۳۲/۲) و خارجی (۳۸/۲) نشاندهنده غلبه ضعفها بر قوتها و تهدیدها بر فرصتها بود. موقعیت راهبردی شهر در ناحیه ۹ ماتریس IE (ضعیف-نامساعد) قرار گرفت و ۱۸ راهبرد تدوین شد که راهبردهای بازنگری و تدافعی اولویت اصلی داشتند؛ «استفاده از فناوریهای نوین برای کنترل آلودگی هوا» نیز بالاترین اولویت را کسب کرد.
نتیجه گیری: وضعیت شاخصهای شهر اکولوژیک در سوسنگرد در سطح نامطلوبی قرار دارد و ضعفهای مدیریتی و زیستمحیطی بر قوتها غلبه دارند. اولویتبینی راهبردها نشان میدهد که استفاده از فناوریهای نوین برای کنترل آلودگی هوا، توسعه حملونقل پایدار و فرهنگسازی محیطزیستی، مهمترین اقدامات فوری برای خروج از وضعیت بحرانی و حرکت بهسوی تحقق شهر اکولوژیک هستند.
واژههای کلیدی: