1- گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران 2- گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده (3419 مشاهده)
اهداف: گذار از الگوهای حملونقل شخصی به حملونقل عمومی نه تنها مزایای اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته، بلکه موجب پایداری زیستمحیطی در سیستمهای حملونقل عمومی نیز میشود. اما، این نوع پایداری در کلانشهر تهران تاکنون کمتر با نگاه به آینده مطالعه شده است. در واقع آیندهپژوهی به عنوان یک دانش میانرشتهای، ابزارهایی را برای حصول پایداری در سیستمهای حملونقل عمومی فراهم میکند. از همین رو، مطالعه حاضر به ارزیابی وضعیت آینده سیستم حملونقل عمومی کلانشهر تهران از منظر سازگاری با محیط زیست پرداخته است. روششناسی: این مطالعه پیمایشی با روش کیفی-کمّی در سال ۱۴۰۰ و برای افق زمانی سال ۱۴۱۰ انجام شد. ۱۲ نفر خبره دارای صلاحیت در موضوعات «آیندهپژوهی» و «حملونقل و ترافیک شهری» که به شیوه هدفمند انتخاب شده بودند در این پژوهش همکاری داشتند. تحلیل دادهها با استفاده از روشهای «تحلیل مضمون»، «مقایسه میانگین» و «سناریونگاری» انجام شد. یافتهها: در مجموع ۸ مورد از ۴۱ پیشران موثر بر آینده سیستم حملونقل عمومی کلانشهر تهران به عنوان پیشرانهای کلیدی شناسایی شدند. در ادامه، با تعریف سه وضعیت مطلوب، ایستا و بحرانی برای هر یک از پیشرانهای کلیدی، ۱۱ سناریو بهدست آمد که از بین آنها، ۶ سناریو احتمال وقوع بیشتر و باورپذیری بالاتری برای کلانشهر تهران داشت. با این حال، سناریوی شماره ۲ که ادامه روند فعلی سیستم بود، محتملترین سناریو برای ۱۰ سال آینده شهر تهران تشخیص داده شد. نتیجهگیری: فرآیند تحقق پایداری زیستمحیطی در آینده سیستم حملونقل عمومی کلانشهر تهران منوط به سرمایهگذاری و تأمین مالی برای توسعه فنّاوریها و استانداردهای زیستمحیطی نوین است که موفقیت تمامی این اقدامات در گرو چشماندازسازی و سیاستگذاری دقیق در سطح منطقه کلانشهری است.