fa کاربرد سنجش از دور در ارزیابی تغییرات کاربری اراضی حوضه آبخیز هراز سنجش از دور GIS پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:IRANsharp;"><strong>اهداف: </strong>تغییرات کاربری اراضی در اثر فعالیت‌های انسانی یکی از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای و توسعه‌ای است. هدف این تحقیق، آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست سنجنده <span dir="LTR">TM</span>، <span dir="LTR">ETM⁺</span>، <span dir="LTR">IRS</span> و <span dir="LTR">ASTER</span> بود.<br> <strong>روش‌شناسی:</strong> در این پژوهش نیمه‌تجربی، تغییرات کاربری اراضی حوضه آبخیز هراز در یک دوره ۲۳ ساله مورد ارزیابی قرار گرفت. برای انجام این پژوهش از تصاویر <span dir="LTR">TM</span> سال ۱۹۹۲، <span dir="LTR">ETM+</span> سال ۲۰۰۲ و <span dir="LTR">IRS</span> و <span dir="LTR">ASTER</span> سال ۲۰۱۵ ماهواره لندست استفاده شد و پس از انجام اقدامات مورد نیاز در مرحله پیش‌پردازش، با طبقه‌بندی نظارت‌شده، نقشه آشکارسازی تغییرات تهیه شد. از نرم‌افزارهای <span dir="LTR">Idrisi Andes</span> ، <span dir="LTR">ArcGIS‌</span>، <span dir="LTR">ENVI</span>، <span dir="LTR">Edrisi Andes</span> و <span dir="LTR">Statistica</span>&nbsp; استفاده شد. همچنین، برای بررسی معنی‌داری تغییرات، از آزمون مجذور کای در نرم‌افزار <span dir="LTR">SPSS</span> استفاده شد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> ارزیابی نشان داد که صحت کلی و ضریب کاپای نقشه طبقه‌بندی‌شده <span dir="LTR">TM</span> به‌ترتیب ۰/۸۴ و ۰/۷۹، <span dir="LTR">ETM⁺</span> برابر ۰/۸۶ و ۰/۸۰ و <span dir="LTR">IRS</span> برابر ۰/۹۵ و ۰/۹۰ بود. نتایج نشان داد که اراضی مرتعی، جنگلی، زراعت آبی و مخازن آبی به اراضی باغی، مسکونی و فاقد پوشش گیاهی تبدیل شده بودند؛ به‌گونه‌ای که بر وسعت اراضی باغی، مسکونی و فاقد پوشش گیاهی طی ۲۳ سال به‌ترتیب ۲/۲۱، ۱/۲۹ و ۷/۱۰% افزوده شده بود، در مقابل از اراضی مرتعی، جنگلی و زراعت آبی به‌ترتیب به میزان ۵/۰۶، ۴/۵۰ و ۰/۸۵% کاسته شده بود. همچنین وسعت مخازن آبی کاهش یافته بود.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> مساحت طبقات کاربری اراضی در حوضه آبخیز هراز در طی سری زمانی ۲۰۱۵-۱۹۹۲، تغییرات فراوانی داشته است.</span></span><span style="font-family:IRANSharpSmall Light,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:IRANsharp;"> طی این دوره، مساحت اراضی طبیعی (جنگل و مرتع) با نرخ تغییر حدود ۸۲۸‌هکتار در سال بوده است و به همین میزان به مساحت اراضی باغی و مسکونی افزوده شده است.</span></span> </span></span><span style="font-family:IRANSharpSmall Light,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Aims: </strong>Land-use change due to human activities is one of the important issues in regional and development planning. The aim of this study was to detect land-use changes using Landsat TM, ETM⁺, IRS and ASTER satellite imagery.<br> <strong>Methodology:</strong> In this quasi-experimental study, land-use changes in the Haraz watershed over a 23-year period were evaluated. For this study, images of 1992 TM, ETM + 2002, and IRS and 2015 ASTER of Landsat satellite were used, and after performing the necessary actions in the preprocessing stage, a supervised classification and change detection map was prepared. Idrisi Andes, ArcGIS, ENVI, Edrisi Andes, and Statistica software were used. Also, to check the significance of the changes, the chi-square test was used in SPSS software.<br> <strong>Findings: </strong>The overall accuracy and Kappa coefficient were 0.84 and 0.79 for TM, 0.86 and 0.80 for ETM⁺, and 0.95 and 0.90 for IRS results respectively. The results showed that rangelands, forest, agricultural lands, and water-covered areas had converted to garden regions, building zone, and no vegetation. The results showed that 2.21%, 1.29%, and 7.01% increased in garden regions, building zone and no vegetation and 5.06%, 4.50% and 0.85% decreased in rangelands, forest, and agricultural lands during 23 years, also water-covered areas decreased.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion: </strong>The land use classes in the Haraz watershed have changed a lot during the time series 1992-2015. During this period, the area of natural lands (forests and pastures) with a rate of change of about 828 hectares per year and the same amount has been added to the area of the garden and residential lands. <span dir="RTL"></span></div> آشکارسازی تغییرات, کاربری اراضی, سنجش از دور, طبقه بندی نظارت شده, حوضه آبخیز هراز Change Detection,Land Use,Remote Sensing,Supervised Classification,Haraz Watershed, 275 284 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-13-741-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Mola Aghajanzadeh ساره ملا آقاجانزاده 100319475328460015550 100319475328460015550 Yes Department of Watershed Management, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران K. Soleymani کریم سلیمانی 100319475328460015551 100319475328460015551 No Department of Watershed Management, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران M. Habibnejad محمود حبیب‌نژاد 100319475328460015552 100319475328460015552 No Department of Watershed Management, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران A. Kavyan عطاا... کاویان 100319475328460015553 100319475328460015553 No Department of Watershed Management, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران M. Rahmani محمد رحمانی 100319475328460015554 100319475328460015554 No Department of Environmental Sciences, Mazandaran University, Sari, Iran گروه علوم محیط زیست، دانشگاه مازندران، ساری، ایران