Geographical Researches
فصلنامه تحقیقات جغرافیایی
GeoRes
Literature & Humanities
http://georesearch.ir
1
admin
1019-7052
2538-4384
10.58209/geores
en
jalali
1399
5
1
gregorian
2020
8
1
35
4
online
1
fulltext
fa
ارزیابی کاربست "الگوی طرحجامع" در محیط برنامهریزی شهری ایران
Evaluation of the Application of the “Master Plan Model” in Iranian Urban Planning Environment
جغرافيای شهری
Urban Geography
پژوهشی نظری
Theoretical Research
<div style="text-align: justify;"><strong>اهداف:</strong> انتقادات فراوان و ماندگاری درازمدت و کمابیش بیتغییر الگوی طرحجامع کاربستی در سپهر برنامهریزی ایران، وارون بر ناپایداریهای گسترده پیش و پس از انقلاب اسلامی 1357 گزاره کلیدی "پیوند شیوه برنامهریزی و محیط برنامهریزی" که تاکنون از دید دور مانده است را نمایان میکند. هدف این پژوهش ارزیابی کاربست این الگو در محیط برنامهریزی ایران بود.<br>
<strong>روششناسی:</strong> در روند پژوهش، به کمک روش پژوهش اسنادی، گزارههای "سبک برنامهریزی" و "دستگاه کاوش سبک برنامهریزی" روشن شد و به کمک روش پژوهش تحلیلی- توصیفی و شیوههای استدلال قیاسی و استنتاجی، شناسههای دو گروه "محیط برنامهریزی ایران" و "عاملهای گزینش سبک برنامهریزی سازگار با محیط برنامهریزی ایران" که نماگرهای "دستگاه کاوش سبک برنامهریزی" را روشن میکند، بررسی و ارزیابی شد.<br>
<strong>یافتهها:</strong> "کلانتصویر" محیط برنامهریزی ایران، دارای ویژگیهایی همچون ناپایداری نگاره؛ تاریکروشنی چشمانداز آینده؛ چیرگی سامانه سیاسی و ساختار حکومت بر محیط برنامهریزی؛ ناپایداری جامعه با شکافهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و غیره و دارای سیمای اختصاصی ایرانی- اسلامی، است و عاملهای نقشانداز در ارزیابی سبک برنامهریزی نشاندهنده ناپایداری "نگاره"؛ کلگرایی "نگاره جامعه"؛ پهناوری "گستردگی دید نگاره"؛ اندکبودن "در مهارداشتن محیط برنامهریزی از سوی نهاد برنامهریز"؛ زیادبودن "ناوابستگی نهاد برنامهریز" به برنامهریزی؛ سیاسیبودن "نقش برنامهریز" در فرایند برنامهریزی و بلندبودن "زمانبری درونی" و "زمانبری برونی" کنش برنامهریزی است.<br>
<strong>نتیجهگیری: </strong>"سبک برنامهریزی همکنش با محیط برنامهریزی ایران"، در راستای "رویکرد برنامهریزی" به "برنامهریزی فرایندی (پویا) با چارچوبهای زماندار بازنگری"؛ در راستای "بررسی و ارزیابی" به "برنامهریزی جامع خردمندانه" و در راستای "برنامهریزیکردن" به "برنامهریزی هنجاری" گرایش دارد و رویهمرفته، گرایشهای یادشده نشانگر ناسازگاری "الگوی طرحجامع" کنونی با ویژگیهای محیط برنامهریزی ایران است و "برنامهریزی جامع خردمندانه" میتواند سازگارترین سبک برنامهریزی همراستا با بایستگیهای محیط برنامهریزی ایران باشد.</div>
<div style="text-align: justify;"><strong>Aims</strong>: The frequency of criticisms about the “Master Plan Model” and its long-term and almost unchanging persistence, despite the extensive instabilities before and after the 1979 Islamic Revolution, indicate the need to examine the "relationship between the planning style and the planning environment" that has been forgotten. The purpose of this study was to evaluate the application of this model in the Iranian planning environment.<strong><span dir="RTL"></span></strong><br>
<strong>Methodology</strong>: In the research process, the ‘planning style’ and ‘Planning style identification device’ were clarified by the documentary research method. And, by the content analysis method and its relevant reasoning styles, the elements of two groups: “the planning environment of Iran” and “the determinants of, and constraints on, planning factors” that used to selecting the compatibility planning style, both of them elucidate the “Planning style identification device” indicators, were evaluated.<br>
<strong>Findings:</strong> The characters of “the big image” of Iran's planning environment was: an unstable figure; indeterminacy future visions; a planning environment which is under control of political system and government structures; an unsustainable community with several Cleavages in society and a Specific feature that named “Iranian-Islamic” society. And also shown that the effected factors in evaluating planning style is: “uncertain” on ‘image’; “holistic” in ‘community image’; “wide” for ‘Scope of image’; “incomplete” in ‘controlling the planning environment’; “small” in ‘Relative autonomy’; “political role” for ‘The planner role’ and with high “internal and external planning time”.<br>
<strong>Conclusion:</strong> The suitable planning style for the Iranian planning environment: In the ‘planning approach’ tends to “process planning with a timing revision framework”; in the ‘Review & Evaluation’ tends to “Comprehensive Rational Planning” and in the ‘planning act’ tends to “normative planning”. Also it was illustrated the inconsistency of the Iranian planning environment with the current ‘Master Plan model’ and the “rational comprehensive planning” can be the suitable planning style.</div>
محیط برنامهریزی, برنامهریزی شهری, طرحجامع, سبک برنامهریزی, برنامهریزی جامع خردمندانه
Planning Environment, Urban Planning, Master Plan, Planning Style, Comprehensive Rational Planning
377
386
http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-13-918-1&slc_lang=fa&sid=1
Gholamreza
Nazemi
غلامرضا
ناظمی
Naazemi@gmail.com
100319475328460011998
100319475328460011998
No
Department of Urban Planning, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
Razieh
Rezazadeh
راضیه
رضازاده
Rezazadeh@iust.ac.ir
100319475328460011999
100319475328460011999
No
Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urbanism, Iran Science and Technology University, Tehran, Iran
گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
Amidoleslam
Saghatoleslami
عمیدالاسلام
ثقهالاسلامی
Saghatoleslami@mshdiau.ac.ir
100319475328460012000
100319475328460012000
Yes
Department of Urban Planning, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
Hadi
Sarvari
هادی
سروری
sarvari_hadi@mshdiau.ac.ir
100319475328460012001
100319475328460012001
No
Department of Urban Planning, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران