fa بررسی مناسب‌ترین معادله سنجه رسوب در اقلیم‌های خشک (جنوب غربی ایران) و مرطوب(شمال ایران) تخصصی Special پژوهشی اصیل Original Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">برآورد صحیح رسوبدهی حوضه&shy;های آبخیز از جنبه‌های مختلف اعم از مدیریت منابع آب و خاک، عمران، فعالیت‌های زیربنایی، مقوله‌های اقتصادی و اجتماعی همیشه مدنظر برنامه&shy;ریزان می&shy;باشد. نکته قابل توجه در این میان تفاوت رفتاری رودخانه در حوضه‌های آبخیز مناطق خشک و مرطوب می‌باشد. توجه محقیقن به اقلیم منطقه مطالعاتی در استفاده از روش‌های مناسب جهت آنالیز نتایج حاصل از روش‌های مختلف در‌ایجاد تصمیم‌گیری‌های بهتر مفید خواهد بود. هدف از تحقیق حاضر بررسی منحنی‌های سنجه رسوب در 12‌ایستگاه در مناطق خشک و مرطوب به دو روش یک خطی و حد واسط دسته‌ها و بررسی ضرایب اصلاحی (شامل فائو<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a>، کیو ام ال‌ای<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title="">[2]</a>، اسمیرینگ<a href="#_ftn3" name="_ftnref3" title="">[3]</a>، ام وی یو ام<a href="#_ftn4" name="_ftnref4" title="">[4]</a> و بتا<a href="#_ftn5" name="_ftnref5" title="">[5]</a>) جهت رفع اریب این منحنی‌ها می‌باشد. سپس با استفاده از آماره‌های ام‌ای<a href="#_ftn6" name="_ftnref6" title="">[6]</a>، پی<a href="#_ftn7" name="_ftnref7" title="">[7]</a> و آر ام اس‌ای<a href="#_ftn8" name="_ftnref8" title="">[8]</a> هر کدام از ضرایب اصلاحی صحت سنجی شد. نتایج تحقیق حاضر مناسب بودن روش حد واسط دسته‌ها برای‌ایستگاه‌های مناطق خشک و نیمه خشک و‌ایستگاه‌های مناطق مرطوب و نیمه مرطوب را نشان داد. بهترین ضریب اصلاحی در‌ایستگاه‌های مناطق خشک و نیمه خشک و مرطوب و نیمه مرطوب نیز ضریب اصلاحی ام وی یو ام می‌باشد به عنوان مثال شاخص ریشه خطای استاندارد در‌ایستگاه سد گرگان در منطقه نیمه مرطوب در مورد ضریب اصلاحی ام وی یو ام، 87/63 بوده است و در مورد‌ایستگاه تیر در منطقه نیمه خشک این مقدار 12/65 بوده که نسبت به سایر ضرایب اصلاحی ریشه خطای استاندارد کمتری داشته است.</p> <div> <div style="text-align: justify;"></div> <hr size="1" > <div id="ftn1"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a>. FAO</p> </div> <div id="ftn2"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">[2]</a>. QMLE</p> </div> <div id="ftn3"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref3" name="_ftn3" title="">[3]</a>. Smearing</p> </div> <div id="ftn4"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref4" name="_ftn4" title="">[4]</a>. MVUE</p> </div> <div id="ftn5"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref5" name="_ftn5" title="">[5]</a>. &beta;</p> </div> <div id="ftn6"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref6" name="_ftn6" title="">[6]</a>. ME</p> </div> <div id="ftn7"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref7" name="_ftn7" title="">[7]</a>. P</p> </div> <div id="ftn8"> <p style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref8" name="_ftn8" title="">[8]</a>. RMSE</p> </div> </div> <p style="text-align: justify;">Suspended load is one of the most important factors in taking decision to create aquatic construction and to determine useful life of dams. Lack of long time measurements of erosion, as well as insufficient researches in this field, limit the access to trustable data and therefore we usually use estimating methods. Whereas sediment rating curve and its adjustment are used as basic methods for estimating suspended sediment load, in this research we used these methods for both of regions. To determine most appropriate method for estimating the suspended load in part of west and north of Iran, flow discharge and corresponding sediment discharge of 12 (6 arid and 6 wet gauges station were analyzed. results showed correlation coefficient in mean load equations is more than single-linear equations in both of wet and arid regions. In the other hand results showed Root Mean Square Error of MVUE factor is less than other Correction factors in both of wet and arid regions.</p> <p></p><p></p> منحنی سنجه رسوب, ضریب اصلاحی, اقلیم. Sediment rating curve, Correction factors, Wet and arid climates. 118 128 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-47&slc_lang=fa&sid=1 Ali Talebi علی طالبی talebisf@yazduni. ac. ir 10031947532846005185 10031947532846005185 Yes Department Of Pasture and Watershed Management ,Yazd University,Yazd, Iran گروه مرتع و آبخیز داری ،دانشکده منابع طبیعی ،دانشگاه یزد،یزد ،ایران Samaneh Poormohammadi سمانه پورمحمدی 10031947532846005186 10031947532846005186 No Department Of Pasture and Watershed Management ,Yazd University,Yazd, Iran گروه مرتع و آبخیز داری ،دانشکده منابع طبیعی ،دانشگاه یزد،یزد ،ایران