fa اولویت‌بندی عوامل تأثیرگذار بر پهنه‌های آسیب‌پذیر بافت کالبدی شهر گرگان جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research <div> <div style="text-align: justify;"><strong>اهداف و زمینه‌ها:</strong> شاخص‌های کالبدی بافت‌های شهری از جمله قدمت ساختمان‌ها، ریزدانگی، تعداد طبقات و نوع مصالح ساختمانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شدت و میزان آسیب‌پذیری در مواجهه با زلزله دارند. بسیاری از شهرهای ایران روی پهنه‌های با خطر نسبی متوسط و زیاد زلزله واقع شده‌اند. از این رو، توجه به کیفیات عناصر و شاخص‌های کالبدی فضاهای شهری می‌تواند از بروز فجایع محیطی در شهرها به نحوی چشمگیری بکاهد. پژوهش حاضر با هدف تعیین پهنه‌های آسیب‌پذیر بافت شهر گرگان از لحاظ شاخص‌های کالبدی از طریق مدل‌های مکان‌مند و همینطور اولویت‌بندی شاخص‌های کالبدی تأثیرگذار بر آسیب‌پذیری آن انجام شد.<br> <strong>روش‌شناسی:</strong> پژوهش از نوع کاربردی و روش آن، توصیفی-تحلیلی است. روش جمع‌آوری داده‌های پژوهش به صورت اسنادی است. برای تعیین وضعیت آسیب‌پذیری کالبدی بلوک‌های شهری در گرگان از چهار دسته معیار بهره برده شد. در هر دسته معیار، شاخص‌های موردنظر با استفاده از مدل AHP، ANP و VIKOR مورد ارزیابی قرار گرفت. در نهایت با استفاده از مدل VIKOR با هم ترکیب و لایه نهایی آسیب‌پذیری کالبدی شهر گرگان محاسبه گردید.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> بیشترین میزان آسیب‌پذیری از لحاظ کالبدی مربوط به مناطق مرکزی و تا حدودی جنوبی شهر گرگان بود و مناطق شرقی و غربی و تا حدودی شمال شهر از وضعیت بهتری برخوردار بودند. شاخص‌های مصالح (452/0)، قدمت ابنیه (243/0)، تعداد طبقات (176/0) و ریزدانگی (126/0)، به‌ترتیب بیشترین تأثیر در ارزیابی آسیب‌پذیری شهری گرگان را داشتند. <span style="font-size:8.0pt;"></span><br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> مرکز شهر گرگان به دلیل تمرکز بافت تاریخی و فرسوده آسیب‌پذیر است و مصالح ناپایدار، بیشترین تأثیر را بر آسیب‌پذیری آن دارد. در مقابل، بافت شمالی و غربی شهر گرگان به خاطر نوسازبودن و تعریض معابر از وضعیت بهتری برخوردار است.</div> </div> <div style="text-align: justify;"><strong>Aims & Backgrounds:</strong> Physical indicators of urban texture such as the age of buildings, microstructure, number of floors and type of building materials have a determinant role in the intensity and extent of the cities vulnerability in the face of earthquakes. Many Iranian cities are located on areas with moderate and high risk of earthquakes. Hence, Special attention to the elements qualities and physical indicators of urban spaces can dramatically reduce the incidence of environmental disasters in Iranian cities. The Gorgan city has 360,000 inhabitant&rsquo;s population and 3,600 hectares&rsquo; area in 2016 that is located on earthquake areas with a relatively high risk. Accordingly, the present research, seeks to vulnerable zones determination of Gorgan city texture in terms of physical indicators and prioritization of affecting physical indicators on its vulnerability.<br> <strong>Methodology:</strong> The research is applied and method is descriptive-analytical. The method of data collection is documentary. Four categories of criteria were used to determine the physical vulnerability of urban blocks in Gorgan. For each criterion, the indices were evaluated using AHP, ANP and VIKOR models. Finally, using the VIKOR model, the final composition and physical layer of physical vulnerability of Gorgan were calculated.<br> &nbsp;For this purpose, this study have used models such as AHP, ANP and VIKOR.<br> <strong>Findings: </strong>Based on VIKOR model results, the highest degree of physical vulnerability is belonging to the central and somewhat southern regions of the city of Gorgan. Meanwhile, the eastern, western and north parts of the city have a better condition. Based on ANP model results, material, building age, number of classes and micro fracture indices, have the highest impact on urban vulnerability assessment of Gorgan, respectively. However, the value of each of these indicators is 0/422, 0/224, 0/176, and 0/126 respectively.<br> <strong>Conclusion:</strong> The center of the city of Gorgan is more vulnerable than its surroundings. This is due to worn-out and old materials of city center. On the other hand, the northern and western texture of&nbsp; Gorgan are in the better situation.</div> آسیب‌پذیری, شاخص‌های کالبدی, زلزله, شهر گرگان : Vulnerability, Physical Indicators, Earthquake, Gorgan City 369 376 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-199-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Zangiabadi علی زنگی آبادی A.zangiabadi@geo.ui.ac.ir 100319475328460011807 100319475328460011807 Yes Department of Geography & Urban Planning, Faculty of Geographic Sciences & Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Abdorreza Dadbood عبدالرضا دادیود adadbood@gmail.com 100319475328460011808 100319475328460011808 No Department of Geography & Urban Planning, Faculty of Geographic Sciences & Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران