fa تحلیل الگوی رشد کالبدی- فضایی کلانشهر تهران تخصصی Special پژوهشی اصیل Original Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">شناخت الگوی رشد فضایی شهرهای اصلی کشورها از جمله کلانشهر تهران، برای تدوین سیاست‌های مناسب و دستیابی به توسعه پایدار ضروری است. بر این اساس، این پژوهش بر مبنای مسأله چگونگی الگوی رشد فضایی کلانشهر تهران شکل گرفت. سپس با تبیین نظری مسأله مذکور در چارچوب نظریه توسعه پایدار و رشد هوشمند شهری، سه فرضیه ارایه و با روش توصیفی-تحلیلی ارزیابی شد. در این چارچوب، با گردآوری داده‌های مورد نیاز به روش کتابخانه‌ای، برای آزمون فرضیه‌های اول از روش هلدرن، دوم از ضرایب آنتروپی و جینی و سوم از ضرایب موران، گری و G عمومی استفاده شد. نتایج آزمون فرضیه اول نشان داد که علی‌رغم رشد فشرده طی سال‌های 35 تا 55، کلانشهر تهران طی سال‌های 55 تا 65 رشد فضایی بسیار پراکنده‌ای را به میزان 75 درصد تجربه نموده است. ولی در ادامه، این روند به سمت شهر فشرده تغییر یافته است. نتایج فرضیه دوم ضمن رد آن نشان داد که علی‌رغم وجود نابرابری نسبی در توزیع جمعیت و اشتغال، گرایشی به افزایش آن وجود ندارد. همچنین نتایج در تایید فرضیه سوم نشان داد که کلانشهر تهران طی سال‌های 75 تا 90 الگوی رشد تصادفی متمایل به خوشه‌ای را با شکل‌گیری دو نقطه داغ در بخش جنوبی شهر و یک نقطه سرد در بخش شمال-شمال غربی تجربه نموده است.</p> <p style="text-align: justify;">The growth pattern of a city is the most critical matters of the recent century. So, recognition of the spatial growth pattern of main cities of regions and countries such as Tehran metropolis is necessary for drawing up suitable policies and achieving sustainable development. In this regard, in the framework of sustainable development and urban smart growth theories, three hypotheses offered about the quality of spatial growth pattern of the Tehran metropolis and then were evaluated in the framework of the analytical-descriptive research method. In this framework, for testing the first hypothesis, the Holdren model was used. For testing the second hypothesis, Gini and Entropy&#39;s indexes were used, and for testing the third hypothesis, Moran, Geary and General G indexes were used. The necessary data was collect by librarian method. The results of testing the first hypothesis showed that despite compact and regular growth of the Tehran metropolis during 1335-1355, this city have had a sprawl growth of 75 percent during 1355-1365. But since then this procedure has changed to compact city. In the case of the second hypothesis, the results despite un-confirming this hypothesis, showed that though there are imbalance in population and employment distribution, there are not tend to its increasing. Moreover the results in confirming third hypothesis showed that the Tehran metropolis have had a random development pattern tending to Clustered pattern by forming a hot-spot in its south- south eastern part and a cold spot in its north- north western part.&nbsp;</p> الگوی رشد فضایی, رشد پراکنده, رشد فشرده, کلانشهر تهران . Spatial pattern, Urban sprawl, Compact city, Tehran metropolis . 31 45 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-40&slc_lang=fa&sid=1 Mahmood Ghadiry محمود قدیری MGhadiry@pnu. ac. ir 10031947532846005167 10031947532846005167 Yes Department Of Geography & Urban Planning , Payame Noor University ,Tehran,Iran جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران Farzaneh Dasta فرزانه دستا 10031947532846005168 10031947532846005168 No Department Of Geography & Urban Planning , Payame Noor University ,Tehran,Iran جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران