Geographical Researches

fa کاربرد مدل شواهد وزنی در ارزیابی حساسیت زمین لغزش با استفاده از فناوری سامانه اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: حوضه آبخیز جاغرق) Weight of Evidence (WOE) Model Based on GIS to Evaluate Landslides Susceptibility (Case study: Jaghargh Watershed) ژئومورفولوژی Geomorphology پژوهشی اصیل Original Research زمین لغزش یک پدیده زمین شناسی است که میتواند منشاء آسیب های متعدد در محیط زیست طبیعی و جامعه بشری باشد. شناخت نواحی مستعد وقوع زمین لغزش و خطرات ناشی از آن یکی از اقدامات اولیه در مدیریت منابع طبیعی و برنامه‌ریزیهای توسعه ای و عمرانی است. روشهای متعددی برای پهنه بندی خطر زمین لغزش ارائه شده است. در این بین نقشه‌های حساسیت و پهنه بندی خطر از ابزار بسیار مفید برای برنامه ریزان و مهندسان جهت مکانگزینی مناسب در ابعاد مختلف توسعه، به شمار می‌رود. هدف از این پژوهش، شناسایی عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش و پهنه بندی حوضه آبخیز جاغرق به لحاظ وقوع این رخداد با استفاده از روش شواهد وزنی مبتنی بر تکنیک سامانه اطلاعات جغرافیایی است. به این منظور با در نظرگرفتن موقعیت زمین لغزشها از پایگاه دادههای اطلاعات مکانی شامل: توپوگرفی، لیتولوژی، پوشش زمین و خطواره ها استفاده شد. داده‌های توپوگرافی شامل اطلاعاتی چون: ارتفاع، زاویه شیب، جهت شیب، شکل شیب (شکل منحنی)،  فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، شاخص توان آبراهه و شاخص حمل رسوب، از مدل ارتفاعی رقوم تهیه شد. اطلاعات زمین‌شناسی و فاصله از گسل(خطواره ها) از پایگاه دادههای زمین شناسی اخذ گردید و در ادامه لایه نواحی بارشی نیز با استفاده از دادههای هواشناسی تهیه گردید. با اتکا به قابلیتهای روش شواهد وزنی ارتباط هر یک از عوامل و نقاط لغزشی تعیین و وزن طبقه های هر عامل مشخص شد و نقشه های پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از جمع جبری ساده، برای منطقه مورد مطالعه تهیه گردید. در نهایت میزان دقت و صحت نقشه با استفاده از شاخص Li مورد سنجش قرار گرفت. نتایج نشان میدهد که در بین زیرمعیارهای موثر بر وقوع زمین لغزش عوامل ارتفاع و بارش به ترتیب با اوزان 66/47 و 47/24 به عنوان مهمترین عوامل در ایجاد  زمین لغزش در حوضه مطالعاتی محسوب میشوند. نتایج حاصل از ارزیابی دقت و صحت مدل، روند صعودی شاخص زمینلغزش از پهنه خطر کم به زیاد را نشان داده که خود تاییدی برکفایت دقت مدل است. با استفاده از نقشه ارائه شده میتوان مناطق ناپایدار را شناسایی و در اجرای برنامههای عمرانی به آن استناد نمود. Landslide is an important geological hazard that causes damage to natural and social environment. Landslide hazard assessment is an important step towards risk management and there are several methods of Landslide Hazard Zonation (LHZ). Landslide susceptibility maps are very helpful to planners and engineers for choosing suitable locations to carry out development.  In this research, we tried to mapping the landslide hazard at Jaghargh watershed by using “weights-of-Evidence” (WOE) method based on GIS technique. Eleven landslide causative factors were considered for the susceptibility analysis. Using landslide location and a spatial database containing information such as topography, lithology, land cover and lineament.The topographic database including information on slope angle, slope aspect, elevation, plan curvature, distance from road and distance from drainage, stream power index and Sediment transport index was developed from a digital elevation model (DEM). The lithology and the distance from the lineament were derived from the geological database and layers of precipitation areas using meteorological data were obtained. By using weight of evidence method, the relationships between each factors and landslide points were determined and the weights of each factor were obtained. Finally, the accuracy of the map was determined by using Li Index. The results show that the sub affecting height and rainfall factors, respectively with weights 47.66 and 24.47, were identified as the most important factors in a landslide in the study aria. The results of evaluation model accuracy, showed a trend (low to high) in landslide hazard index from low to high risk area,that indicate the model is accurate. Using the provided landslide susceptibility map, we can identify unstable areas, and be used in program development. پهنه بندی خطر زمین‌لغزش, روش شواهد وزنی, شاخصLi, سامانه اطلاعات جغرافیایی, حوضه آبخیز جاغرق . Landslide hazard zonation, weight of evidence method, Li Index, GIS, Jaghargh watershed. 137 151 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-34&slc_lang=fa&sid=1 Malihe Mohammadnia ملیحه محمدنیا malihe.mohamadnia@yahoo.com 10031947532846005119 10031947532846005119 Yes Department Of Geomorphology, Hakim Sabzevari University ,Sabzevar,Iran گروه جغرافیای طبیعی (ژئومورفولوؤی)،دانشگاه حکیم سبزواری ،سبزوار،ایران Abolghasem Amirahmadi ابوالقاسم امیراحمدی 10031947532846005120 10031947532846005120 No Department Of Geomorphology, Hakim Sabzevari University ,Sabzevar,Iran گروه جغرافیای طبیعی ،دانشگاه حکیم سبزواری ،سبزوار،ایران Shahram Bahrami شهرام بهرامی 10031947532846005121 10031947532846005121 No Department Of Geomorphology, Hakim Sabzevari University ,Sabzevar,Iran گروه جغرافیای طبیعی ،دانشگاه حکیم سبزواری ،سبزوار،ایران