fa کاربرد مدل‌های آماری و تصاویر ماهواره‌ای در واکاوی جزیره حرارتی در شهر همدان سنجش از دور GIS توصیفی و نظرسنجی Descriptive & Survey <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> رشد و توسعه شهرها و ازدیاد جمعیت و کاربری‌های متنوع اراضی شهری موجب بروز معضلاتی برای جوامع شهری شده است. یکی از این معضلات پدیده جزایر حرارتی است که نتیجه افزایش دمای غیرعادی شهر نسبت به حومه اطراف آن است.<br> <strong>اهداف:</strong> این تحقیق سعی دارد جهت دستیابی به یک نگرش کلی راجع به مکانیسم جزیره حرارتی، تغییرات دمای هوا و تغییرات دمای نقاط شهری را در مناطقی از شهر همدان با استفاده از تصاویر سنجنده TIRS (ماهواره لندست 8) و مقایسه آن با داده‌های واقعی سطح زمین از طریق روش‌های آماری بررسی کند.<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> تلفیق روش‌های آماری و روش آنالیز تصاویر ماهواره‌ای در این تحقیق موردنظر بوده است لذا برداشت دمای نقاط مختلف از تصاویر ماهواره‌ای بر اساس روش رادیانس طیفی و مقدار درجه خاکستری پیکسل‌ها در باند حرارتی و با استفاده از عکس معادله پلانک انجام شد. بر اساس رابطه حاکم بر داده‌های واقعی دمای سطح زمین در ایستگاه هواشناسی و داده‌های برداشت‌شده از تصاویر ماهواره‌ای طبق مدل‌های متفاوت رگرسیون مشخص شد. بالاترین ضریب تعیین مربوط به سه روش همبستگی خطی، درجه‌دو و مکعبی بوده است؛ که از بین آن‌ها روش رگرسیون مکعبی با کمترین خطا در سطح اطمینان 95 درصد معنادار بوده است.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> ضریب تبیین بالا (70 درصد و بالاتر) نشان از وجود هماهنگی قابل قبولی بین اطلاعات تصاویر ماهواره‌ای و اطلاعات ایستگاه هواشناسی است. حداکثر اختلاف داده‌های برداشت‌شده با داده‌های واقعی ایستگاه سطح زمین در دمای حداقل و مربوط به سطوح بایر به مقدار 6/5 درجه سانتی‌گراد و حداقل اختلاف مربوط به فضای سبز با 5/0 درجه سانتی‌گراد است. اختلاف دما در مناطق مختلف شهر بیشتر مربوط به حداقل دما است. درحالی‌که اختلاف درجه حرارت در مناطق با پوشش فضای سبز در شهر همدان با داده‌های واقعی بیشتر در حداکثر دما دیده می‌شود. نتایج نشان داد که جزایر حرارتی همدان با ساخت‌وساز و کاربری اراضی رابطه مستقیم دارد. تغییرات دمای نقاط مختلف شهر همدان نشان از ایجاد جزایر حرارتی در کاربری‌های ساختمان و زمین بایر است. نتایج این تحقیق در مدیریت و برنامه‌ریزی‌های شهری و کاربری اراضی شهر همدان می‌تواند به‌کاربرده شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction and Background</strong> The growth of cities and the increase in the population and the diverse&nbsp;use of urban lands have caused problems for urban communities. One of these is the phenomenon of heat islands, which is the result of an unusual temperature increase of the city relative to the surrounding countryside.<br> <strong>Aims</strong> This research tries to achieve a general view on the heat island mechanism, air temperature changes and urban temperature changes in parts of Hamadan city by using TIRS (Landsat 8 satellite images) and comparing it with actual ground level data by statistical methods.<br> <strong>Methodology</strong> The temperature difference of different points from satellite images based on the spectral radiance method and the degree of gray value of pixels in the thermal bond was made using the photo of the Planck equation. Based on the relationship between real data on ground surface temperature at the meteorological station and data extracted from satellite images, according to different regression models, the highest determination coefficient was obtained for three linear, quadratic and cubic correlation methods. Among them, the cubic regression method with the least error was meaningful at 95% confidence level.<br> <strong>Conclusion</strong> The high explanatory factor (70% and above) indicates that there is an acceptable coordination between satellite image information and weather station information. The maximum difference between the data taken with the actual ground station data is related to the blanket and minimum temperature of 5.5 and the minimum difference of the green area is 0.5&deg;C. The difference in temperature in different parts of the city is more closely related to the minimum temperature. While the temperature difference in areas covered by green space in Hamadan city with real data is higher at maximum temperature. The results showed that the Hamadan heat islands have a direct relationship with the construction and land use. The temperature changes in different parts of the city of Hamedan are indicative of the creation of heat islands in the non-used building and ground areas. The results of this research can be applied in the management and urban planning and land use of Hamedan.</div> سنجنده TIRS, مدل‌های آماری, جزیره حرارتی, مدل رگرسیون مکعبی TIRS Sensor, Statistical Models, Heat Island, Cubic Regression Model 124 136 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-544-1&slc_lang=fa&sid=1 zohreh maryanaji زهره مریانجی z.maryanaji@gmail.com 10031947532846008064 10031947532846008064 Yes Department of Geography, Sayyed Jamaleddin Asadabadi University, Asadabad, Hamadan, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران Moslem Darvishi مسلم درویشی dmoslem@yahoo.com 10031947532846008065 10031947532846008065 No Department of Geomatics Engineering, Sayyed Jamaleddin Asadabadi University, Asadabad, Hamadan, Iran گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران Hamed Abbasi حامد عباسی abbasih55@gmail.com 10031947532846008066 10031947532846008066 No Department of Political Geography, Faculty of Literature and Humanity Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه علوم جغرافیایی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران