fa مطالعه تغییرات فرهنگی حوزه هوراند مبتنی بر تحلیل توزیع فضایی استقرارهای مس سنگی در ارتباط با عوامل محیطی و جغرافیایی جغرافیای عمومى General Geography پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><strong>اهداف و زمینه‌ها:</strong> محوطه&shy; های باستانی دوره مس &shy;سنگی در منطقه هوراند در شرق آذربایجان دربرگیرنده بازه تاریخی اواخر هزاره ششم تا هزاره چهارم قبل از میلاد است. هدف از این مطالعه بررسی عوامل محیطی و جغرافیایی تأثیرگذار بر شکل‌دهی فضایی و پراکنش استقرارهای دوره مس‌سنگی در منطقه هوراند بود.<br> <strong>روش‌شناسی:</strong> مدلی که برای مکان&shy;گزینی و پراکنش محوطه&shy; های باستانی در هوراند پیشنهاد شده، مبتنی بر نرم‌افزار ArcGIS، روش آماری چندمتغیره و داده‌های مکانی رقومی بود و عوامل محیطی و فرهنگی را که سهم بیشتری در شکل &shy;دهی الگوهای پراکنش داده&shy; های مکانی و محوطه&shy; های باستان‌شناختی داشته&shy; اند، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. <span style="font-size:8.0pt;"></span><br> <strong>یافته‌ها:</strong> نحوه قرارگیری محوطه‌های مس‌سنگی پیش از تاریخ نسبت به منابع آبی اصلی به 5 دسته، نسبت به مسیرهای ارتباطی در 6 دسته و از نظر درجه شیب نیز در 6 دسته طبقه‌بندی شدند.<br> <strong>نتیجه گیری</strong>:نحوه پراکندگی محوطه های باستانی در دوره مس سنگی شهرستان هوراند، تابعی از مولفه های طبیعی شامل منابع آب، مسیرهای ارتباطی و ارتفاع از سطح دریا است و سایر مولفه ها نیز به میزان اندکی در انتخاب موقعیت محوطه ها تاثیر داشته اند.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Aims & Backgrounds:</strong> Ancient sites of chalcolithic age in the Hourand region located at the eastern part of Azerbaijan, Iran covers the historical period from the late 6th millennium to the 4th millennium BC. This study aimed to investigate the effect of environmental and geographical factors on the distribution of the chalcolithic sites in the Hourand region located at the eastern part of Azerbaijan, Iran<strong><span dir="RTL">.</span></strong><br> <strong>Methodology:</strong> The proposed models for investigating the site selection and distribution of the ancient sites in the Hourand region was based on the ArcGIS software, multivariable statistics method, and digital spatial data. By use of this model, the environmental and cultural factors that had a greater role in shaping the patterns of spatial data distribution and archaeological sites were analyzed<strong><span dir="RTL">.</span></strong><br> <strong>Findings:</strong> The placement position of chalcolithic sites in terms of distance to water resources and communication paths and degree of the slope were classified into 5, 6 and 6 categories, respectively<strong><span dir="RTL">.</span></strong><br> <strong>Conclusion:</strong> The placement position of ancient sites of the Hourand region in chalcolithic age is a function of natural components includes water resources, communication paths and elevation from the sea level and the other factors have had little influence on the site selection.&nbsp;</div> شهرستان هوراند, مس سنگ, الگوی استقرار, عوامل محیطی, توزیع مکانی و فضایی Hourand,Chalcolithic, Settlement Pattern, Environmental Factors, Spatial Distribution 233 243 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-507-1&slc_lang=fa&sid=1 sahar bakhtiari سحر بختیاری bakhtiari_sahar@yahoo.com 10031947532846009004 10031947532846009004 No Department of Archaeology, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Rouhollah shirazi روح الله شیرازی rouhollah.shirazi@lihu.usb.ac.ir 10031947532846009005 10031947532846009005 Yes Department of Archaeology, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان Behrouz omrani بهروز عمرانی parva_8@yahoo.com 10031947532846009006 10031947532846009006 No Department of Prehistory, Iranian Center for Archaeological Research, Research Institute for Cultural Heritage and Tourism, Tehran, Iran گروه پیش از تاریخ (انسان کهن)، پژوهشکده باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران Sepideh bakhtiari سپیده بختیاری spd_bakhtiari@yahoo.com 10031947532846009007 10031947532846009007 No Department of Archaeology, Faculty of Art & Architecture, University of Mazandaran, Sari, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، ساری، ایران Reza salmanpoor رضا سلمانپور r.salmanpoor2010@yahoo.com 10031947532846009008 10031947532846009008 No Department of Archaeology, Faculty of Literature & Human Sciences, Tehran University, Tehran, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران seyedeh zahra abtahi frooshani سیده زهرا ابطحی فروشانی z.abtahi_frooshani@yahoo.com 10031947532846009009 10031947532846009009 No Department of Archaeology, Faculty of Literature & Human Sciences, Tehran University, Tehran, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران