fa بررسی تغییرات الگوی فصلی بارندگی در استان همدان هواشناسی و اقلیم Climatology پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;">بارش تغییر پذیرترین پارامتر جوی است که زمان و فصل آن هم دچار تغییر می گردد. شناخت دقیق سازوکار ونحوه تغییرات فصل بارندگی اهمیت بسیاردارد. در این راستا مطالعه فصل بارندگی در استان همدان که از نظر کشاورزی جایگاه ویژه ای در سطح کشور دارد، اجتناب ناپذیر است این مطالعه سعی در شناخت تغییرات فصل بارندگی در استان همدان را دارد بدین منظورتاریخ وقوع، آغاز وخاتمه بارندگی از داد ه های روزانه بارش در استان همدان استخراج، روند خطی و تغییرات احتمالی آن ها، طی دوره سی ساله 1358 تا 1387 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بدین منظور مشاهدات به سه دهه مجزا تقسیم و مقایسه گردید. نتایج این مطالعه نشان می دهد که در دهه اول دوره بارندگی اوایل پائیز آغاز و در بهار پایان می یافت. یعنی دوره بارندگی طولانی بوده است. در دهه دوم فصل بارندگی تغییر خاصی نکرده و فقط در برخی مناطق استان طول دوره بارندگی کوتاه تر ودربرخی نواحی بلندتر شده است. اما در دهه سوم دوره بارندگی جابه جایی محسوسی داشته است. یعنی آغاز بارندگی از زمستان و خاتمه آن به طرف تابستان بوده است. این بدان معنا است که در سال های اخیر فصل بارندگی با سرعتی نسبتا&laquo; کند به طرف تابستان در حرکت است. تغییرات روند طول دوره بارندگی نیز نشان دهنده روند افزایشی است. به عبارتی در دوره مورد مطالعه فصل بارندگی طولانی تر شده است، به منظور طبقه بندی تغییرات فصل بارندگی بر روی داده های میانیابی شده و بر اساس &raquo;متوسط فاصله اقلیدسی&laquo; و به روش ادغام &raquo;وارد [1] &laquo; تحلیل خوشه ای انجام شد. بر این اساس، استان همدان از نظر تغییرا ت فصل بارندگی به سه منطقه طبقه بندی گردید. منطقه یک با بیشترین وسعت، کوتاه شدن فصل بارندگی را نشان می دهد منطقه دو جابجایی آغاز فصل بارندگی به طرف زمستان را نشان می دهد و در منطقه سوم فصل بارندگی تغییری محسوسی نداشته است.<span style="font-size:12.0pt;"></span></div> <div style="text-align: justify;">One of the most variability of atmospheric parameter is precipitation، which changes seasonally. It is important to understand exact characteristic of rainfall seasonal variable. Therefore، it is unavoidable to study rainfall season in Hamedan province، because Hameden is one of the important centers of agriculture in Iran. In this research، the seasonal variability of rainfall is considered in Hamedan province. For this object، precipitation، onset and cessation data were extracted and the trend and seasonal variability of rainfall were analyzed during 30 years (1979-2009)، so observations were divided to three separated decades. The result of this study show the duration of rainfall is from early falls until end of spring in the first decade. This result indicated that the duration of rainfall is long. In the second decade، there is no significant change in rainfall season، but only in some part of the province، the rainfall duration is shorter and in the other part it is longer. Nevertheless، in the third decade there is considerable movement. The onset of rainfall duration has been in winter and cessation of rainfall duration has been in summer. It means that rainfall season has moved to summer slowly in recent years. The trend of rainfall duration has increasing trend. On the other hand، the duration length of rainfall is longer than before. In order to classify، rainfall seasonal variability is interpolated and the cluster analysis is done base on the &ldquo;Oghlidos distance&rdquo; and &ldquo;Ward&rdquo; integrated method. According to this method، Hamedan province is classified to 3 groups. The first group indicates the shortfall in the most parts، the second group indicates rainfall season onset is moved to winter، and in the third part the rainfall season has not had any changes.</div> فصل بارندگی, روند, آغاز بارندگی, خاتمه بارندگی, تحلیل خوشه ای Rainfall season, Trend, Onset rainfall, Cessation rainfall, Cluster analysis 33 48 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-398-54&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Movahedi سعید موحدی 10031947532846003050 10031947532846003050 No Esfahan University دانشگاه اصفهان Hossein asakereh حسین عساکره 10031947532846003051 10031947532846003051 No Zanjan University دانشگاه زنجان Ali Akbar Sabziparvar علی اکبر سبزی پرور 10031947532846003052 10031947532846003052 No Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا Abolfazl Masoodian سید ابوالفضل مسعودیان 10031947532846003053 10031947532846003053 No Esfahan University دانشگاه اصفهان Zohreh Maryanji زهره مریانجی zohreh_m56@yahoo.com 10031947532846003054 10031947532846003054 Yes Esfahan University دانشگاه اصفهان