fa اطلس اقلیم شناسی ویژگی های آماری یخبندان های ایران هواشناسی و اقلیم Climatology پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برای تهیه اطلس اقلیم شناسی ویژگی های یخبندان های ایران و دستیابی به الگوهای زمانی و مکانی آن، داده های مربوط به دمای حداقل روزانه 62 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک برای یک دوره 15 ساله (2007-1991) برای ماه های اکتبر تا می از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. با انتخاب روز اول اکتبر (9 مهر) به عنوان روز مبنا، پنج ویژگی آماری: متوسط روز آغاز یخبندان، متوسط روز خاتمه یخبندان، متوسط فراوانی تعداد روزهای یخبندان، متوسط طول فصل یخبندان و متوسط طول فصل رشد استخراج و نقشه های توزیع مکانی آنها ترسیم گردید. آرایش فضایی این شاخص ها به گونه ایی است که از جنوب تا مرکز ایران که ارتفاعات مرتفع در آن کمتر است دارای آریش منظم غربی </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> شرقی است اما از مرکز ایران به سمت شمال که ارتفاعات مرتفع نقش بارزتری پیدا می کنند این آرایش بهم خورده و بیشتر تابع ارتفاعات می گردند. در ادامه با اجرای تحلیل خوشه ای بر روی پنج ویژگی آماری یخبندان در ایران، مشاهده شد، که می توان ایران را به 6 خوشه متمایز تفکیک نمود. خوشه های بدست آمده با حروف انگلیسی</span></span></span><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> A </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تا</span></span></span><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> F </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نامگذاری شده اند. آرایش مکانی این 6 پهنه نیز همچون پنج ویژگی آماری یخبندان تابعی از عرض جغرافیایی و ارتفاع است. پهنه</span></span></span><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> A </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جنوبی ترین پهنه ایران است که فاقد هرگونه یحبندان بوده و پهنه</span></span></span><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> F </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">که در شمال غربی ایران واقع شده است دارای زودرس ترین، دیررس ترین، طولانی ترین طول دوره یخبندان و کوتاه ترین طول فصل رشد در ایران می باشد. بنابراین آرایش ویژگی آماری یخبندان در ایران هم تابع عوامل زمین </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اقلیم است و هم تابع سیستم های سینوپتیکی وارد شده به کشور</span></span></span><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.&nbsp;</span></span></div> <div style="text-align: justify;">In order to provide climatology atlas of frosts statistical properties of Iran and to attain spatial and temporal pattern of it<span dir="RTL">، </span>daily data of minimum temperature of 62 synoptic weather stations for a 15 year-period (1991-2007) from October to May<span dir="RTL">، </span>were adopted from Iran Meteorological Organization. By choosing may 1st as basis day<span dir="RTL">، </span>five statistical properties and their spatial and temporal distribution were extracted and plotted: mean beginning day of frost<span dir="RTL">، </span>mean ending day of frost<span dir="RTL">، </span>average frequency of frost days<span dir="RTL">، </span>average period of frost season and average period of growth season. Spatial configuration of these factors is such that from South to center of Iran which high altitudes are fewer<span dir="RTL">، </span>has regular Western-Eastern configurations<span dir="RTL">، </span>but from center of Iran toward North which high altitudes play more sensible role<span dir="RTL">، </span>this configuration is disturbed and more dependent to altitudes. Therefore<span dir="RTL">، </span>by performing cluster analysis on five statistical properties of frost of Iran<span dir="RTL">، </span>it was observed that we can divide Iran to 6 distinct clusters. These clusters are entitled from A to F. Spatial configuration of these<span dir="RTL">، </span>like five statistical properties<span dir="RTL">، </span>are functions of latitude and altitude. Region of A is southernmost region of Iran<span dir="RTL">، </span>have no frost; and region F<span dir="RTL">، </span>that is located in northwest of Iran<span dir="RTL">، </span>have earliest<span dir="RTL">، </span>latest<span dir="RTL">، </span>longest periods of frost and shortest period of growth season. Thus<span dir="RTL">، </span>configuration of statistical properties of frost at Iran is function of geo-Climate factors and of synoptic systems which were penetrated country.</div> ایران, یخبندان, پهنه بندی, تحلیل خوشه ای, اطلس اقلیمی Iran, Frost, Regionalizing, Cluster Analysis, Climatic Atlas 55 66 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-398-20&slc_lang=fa&sid=1 Peyman Mahmoudi پیمان محمودی Paymanasia@yahoo.com 10031947532846002329 10031947532846002329 Yes Sistan and Baluchestan University دانشگاه سیستان و بلوچستان Mahmood Khosravi محمود خسروی 10031947532846002330 10031947532846002330 No Sistan and Baluchestan University دانشگاه سیستان و بلوچستان Abolfazl Masoudian سید ابوالفضل مسعودیان 10031947532846002331 10031947532846002331 No Esfahan University دانشگاه اصفهان Bohlul Alijani بهلول علیجانی 10031947532846002332 10031947532846002332 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی