fa تحلیل فراوانی رودبادهای مرتبط با بارش های حدی و فراگیر در کرانه های غربی خزر هواشناسی و اقلیم Climatology پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در این پژوهش به تحلیل فراوانی رودبادهای مرتبط با بارش های حدی و فراگیر در کرانه های غربی خزر با بهره گیری از رویکرد محیطی به گردشی پرداخته شد. در این راستا از پایگاه داده ی بارش روزانه ی منطقه ی مطالعاتی شامل 33 ایستگاه همدید، اقلیمی و باران سنجی طی 15992 روز (از 1/1/1340 تا 11/10/1383)، 109 روز از شدیدترین و فراگیرترین بارش های منطقه بر اساس شاخص پایه ی صدک 99ام، برای بررسی و تحلیل انتخاب شد. فراوانی رودبادها و موقعیت آنها در محدوده ی وسیعی از صفر تا 120 درجه ی شرقی و صفر تا 80 درجه ی شمالی در چهار تراز 250، 300، 400 و 500 هکتوپاسکال طی چهار دیده بانی همدید در ساعت های 00:00، 06:00، 12:00 و 18:00 گرینویچ بررسی گردید. نتایج بررسی ها نشان می دهد که رودبادها از نظر زمانی به جز در تراز 250 هکتوپاسکال که در ساعت 06:00 فراوانی بالایی را نشان می دهند؛ در ترازهای 300 و 400 هکتوپاسکال عمدتاً در ساعت 18:00 بر روی منطقه مطالعاتی نمودی آشکار دارند. در عین حال، نقشه های میانگین سرعت رودبادها در این ساعت ها که از یکسو منطبق بر رخداد بیشینه ی فراوانی رودبادها و از دیگر سو مقارن با وقوع بیشینه ی سرعت رودبادها در پهنه ی مطالعاتی است؛ بیانگر قرارگیری ربع چهارم هسته رودباد( که با افزایش تاوایی مثبت و همچنین واگرایی سطوح فوقانی و همگرایی سطوح پایین جو همراه است) بر روی کرانه های غربی خزر است. این موضوع می تواند به انبساط توده ی هوا در سطح بالا یا حرکت قائم صعودی بیانجامد. به طور کلی کشیدگی رودباد تا تراز 500 هکتوپاسکال در اغلب موارد در ساعت 18:00 نشان از ضخامت لایه ی ناپایدار دارد که می تواند بارش های حدی و فراگیر را روی کرانه های غربی خزر ایجاد نماید</span></span></span><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">.&nbsp;</span></span></div> <div style="text-align: justify;">In this research<span dir="RTL">، </span>the frequency of the jet streams associated with extreme and pervasive precipitation has been analyzed using environmental to circulation approach. Based on the 99th percentile index<span dir="RTL">، </span>109 days of the extreme and pervasive precipitation was selected from the IRIMO data base ( including 33 synoptic<span dir="RTL">، </span>climatic and rain gage stations during 15992 days from Farvardin<span dir="RTL">، </span>1st<span dir="RTL">، </span>1340 to Dey<span dir="RTL">، </span>11th<span dir="RTL">،</span>1383). Jet stream frequencies and their locations have been detected over extensive area from 0&deg; to 120&deg; E and 0&deg; to 80&deg; N in four levels ( 250<span dir="RTL">، </span>300<span dir="RTL">، </span>400 and 500 H.Pa ) at 00:00<span dir="RTL">،</span>06:00<span dir="RTL">، </span>12:00and 18:00 UTC. The results of this research indicate that except the 250 H.Pa level that jet stream at 06:00 have considerable frequency<span dir="RTL">، </span>over 300 and 400 H.Pa levels and at 18:00 they observe over study area. At the same time<span dir="RTL">، </span>the plots of average speed of jet stream in conforming with the maximum frequency of jet stream on one hand and on the other hand is simultaneous with occurring the maximum speed of jet stream over study area that indicate area have fourth quarter (positive vortices and upper divergence) which is located on the Khazar western coastal. This can result in expansion of air mass at upper level or ascending vertical motion. Generally<span dir="RTL">، </span>the elongation of jet streams mostly until 500 H.Pa level at 18:00 indicates the thickness of instability layer that can create the extreme and pervasive precipitation over Khazar western coastal.&nbsp;</div> تحلیل فراوانی, ناپایداری, رودباد, بارش های حدی, همگرایی, واگرایی, کرانه های غربی خزر Frequency Analysis, Instability, Jet Stream, Extreme Precipitation, Convergence, Divergence, Khazar Western Coastal 205 220 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-398-14&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Halabian امیر حسین حلبیان halabian_a@yahoo.com 10031947532846002308 10031947532846002308 Yes Payam noor University دانشگاه پیام نور Fereshteh Hosseinalipour jazi فرشته حسینعلی پور جزی 10031947532846002309 10031947532846002309 No Payam Noor University of Bagh Bahadoran دانشگاه پیام نور باغ بهادران