fa ارزیابی پراکنده‌رویی شهری با استفاده از مدل های برنامه‌ریزی فضایی در مشهد جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> ایده مداخله انسانی ریشه در حس مسئولیت جامعه جهانی در حفاظت از جمعیت در معرض آسیب از خشونت‌های سیاسی دارد و این فرایند نشان‌دهنده اهمیت یافتن مسائل اساسی حقوق بشر در یک فرایند تاریخی است که امروزه به‌صورت یک متغیر جهانی شده نمود پیداکرده است. درواقع، به نظر می‌رسد که با پایان یافتن جنگ سرد و اهمیت یافتن مسائل نرم همچون حقوق بشر، مداخلات بشردوستانه در حمایت از اجتماع‌ها در مقابل دولت‌ها در کانون توجهات بین‌المللی قرارگرفته است و در این راستا، مداخلات متعددی در سطح جهان ازجمله عراق و غیره صورت گرفت. بنابراین، موقعیت ژئوپلیتیک کشورها در طول زمان و تحت&rlm; تأثیر عوامل مختلفی همچون مداخلات نظامی و جنگ‌ها، انقلاب‌ها، تحولات نظام بین‌المللی، نظام جهانی و تغییر در موازنه‌های قدرت همواره در حال تغییر و تحول است. به نظر می‌رسد که مداخلات بشردوستانه تا حدود زیادی متأثر از منافع ملی دولت‌ها و قدرت‌های بزرگ درصحنه روابط بین‌الملل باشد. این مسئله در مداخله ایالات‌متحده آمریکا در عراق در 2003 به‌خوبی نمود پیداکرده است. به نظر می‌رسد که مداخله ایالات‌متحده آمریکا در عراق در 2003 نه به خاطر منافع بشردوستانه بلکه به خاطر منافع هژمونیک آمریکایی در نظام بین‌الملل و خاورمیانه بوده است.<br> <strong>اهداف:</strong> این پژوهش به دنبال بررسی رابطه میان مداخله ایالات‌متحده در عراق در 2003 و منافع هژمونیک آمریکایی و پیوند این منافع هژمونیک با اهداف بشردوستانه است.<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری داده&lrm;ها منابع کتابخانه‌ای، اسنادی و منابع معتبر اینترنتی است. سؤال محوری این پژوهش بر این اساس است که چه ارتباطی بین مداخله ایالات‌متحده در عراق در 2003 با بهانه بشردوستانه و منافع ایالات‌متحده در عراق وجود دارد؟<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج&nbsp; پژوهش نشان می‌دهد که ایالات‌متحده با پیوند زدن مفاهیم مبارزه با تروریسم و تلاش برای گسترش لیبرال دموکراسی با مداخله بشردوستانه، به دنبال پیگیری منافع هژمونیک خویش در خاورمیانه و عراق بوده است.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction and Background:</strong>Urban sprawl is a key subject of interest among urban planners and policy&ndash;makers, which needs to measure and monitor in order to overcome its impacts. In fact, urban expansion, and sprawl modeling is an interdisciplinary field as it involves numerous scientific areas such as geographical information system (GIS), complexity theory, urban geography, and remote sensing.<br> <strong>Aims:</strong> The present study aims to generate an urban sprawl model using spatial planning approaches in Mashhad city. This type of measurement of physical growth in urban districts of Mashhad city is essential to urban planners and decision&ndash;makers who immediately need updated database for planning and management purposes.<br> <strong>Methodology:</strong> For this purpose, modified relative Shannon&rsquo;s entropy together with hierarchical clustering analysis was considered. Five geo&ndash;statistical variables were considered as independent input variables to measure sprawl model. Thus, to reveal probability relations between sprawl indices and aforementioned independent variables the correlation coefficients were used.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion:</strong> The results revealed an analogous output for both relative entropy measurement and hierarchical clustering analysis through the sprawl model. On this basis, three municipality districts were categorized as prone zones of the study area in regard of sprawl expansion pattern. A direct and significant correlation between sprawl indices and informal settlements was estimated equal to 0.44 through municipality districts. Also, direct correlations (R=0.32 to 0.30) were observed between sprawl index and frequency of crimes and building parcel size. Contrarily, the result revealed a reverse correlation (R=&minus;0.50) between sprawl index and land price index was explored based on each districts. It seems that the sprawl expansion in these districts influenced the growth of informal settlements and increase of crimes. This phenomenon could trigger negative environmental and socio&ndash;economical impacts in the study area. Hence, the urban management in Mashhad city should control the sprawl expansion in the prone districts by environmental prevention of land use change and land degradation.</div> مدل پراکنده‌رویی شهری, مدل اصلاح شده آنتروپی نسبی شانون, روش تحلیل خوشه‌ای سلسله مراتبی, شاخص‌های زمین-آماری Urban Sprawl Model, Shannon’s Entropy, Hierarchical Clustering Analysis, Geo–Statistical Indices 90 107 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-329-1&slc_lang=fa&sid=1 Rabbani Ghazaleh غزاله ربانی ابوالفضلی ghazaleh.rabbani@gmail.com 10031947532846007875 10031947532846007875 Yes Department of Geography and Urban Planning, Research Institute of Shakhes Pajouh, Isfahan, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، پژوهشگاه شاخص پژوه، اصفهان، ایران Sirous Shafaghi سیروس شفقی sirous.shafaqi@gmail.com 10031947532846007876 10031947532846007876 No Department of Geography and Urban Planning, Research Institute of Shakhes Pajouh, Isfahan, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری پژوهشگاه شاخص پژوه، اصفهان، ایران Mohamad Rahim Rahnama محمدرحیم رهنما mrahim.rahnama@gmail.com 10031947532846007877 10031947532846007877 No Department of Geography, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران