fa ارزیابی ژئومورفیکی و پوشش اراضی چشمه‌های گردوغبار مؤثر بر غرب وشمال غرب ایران ژئومورفولوژی Geomorphology پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><strong>اهداف و زمینه‌ها:</strong> از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی به‌وجود آمده در غرب کشور در سال‌های اخیر پدیده گردوغبار است که امروزه به یکی از مشکلات اساسی در مناطق خشک و نیمه‌خشک تبدیل شده است. این پدیده به عنوان یک پدیده اقلیمی در تمام شرایط آب‌وهوایی رخ می‌دهد که اثرات نامطلوب اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و تجاری را سبب می‌گردد. در این تحقیق برای بررسی تأثیر ویژگی‌های سطحی زمین بر ایجاد چشمه‌های گردوغبار مؤثر بر غرب کشور، از کانون‌های شناسایی شده توسط جلالی و داوودی(2008) استفاده گردید. منطقه مورد‌ مطالعه با مساحتی حدود 1200000 کیلومتر مربع بخش شرقی خاورمیانه شامل کشور عراق و قسمتی از کشورهای ایران، ترکیه، سوریه، اردن، عربستان سعودی و کویت را در بر می‌گیرد. هدف از این پژوهش، بررسی ویژگی‌های ژئومورفیکی و رسوبات سطحی، پوشش اراضی و پتانسیل فرسایش بادی چشمه‌های گردوغبار در منطقه مورد ‌مطالعه است.<span style="font-size:12.0pt;"></span><br> <strong>روش‌شناسی:</strong> بدین منظور، با توجه به طبقه بندی بولارد (2011)، ابتدا لایه‌های طبقات ژئومورفیکی، خاک و پوشش اراضی تهیه و براساس اهمیت نسبی طبقات در انتشار گردوغبار، به سه گروه کم، متوسط و زیاد طبقه‌بندی گردید. در ادامه با استفاده از داده‌های 40 ایستگاه هواشناسی شاخص پتانسیل فرسایش بادی (EW) محاسبه و پهنه‌بندی با روش کریجینگ، انجام شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج نشان داد که ویژگی‌های ژئومورفیکی بیشترین نقش را در بین عوامل کنترل کننده انتشار گردوغبار را دارند. تپه‌های ماسه‌ای در بین طبقات ژئومورفیکی با نسبت انتشار 35/3 واحد بیشترین تأثیر را در ایجاد چشمه‌های گردوغبار دارد. بین طبقات مختلف پوشش اراضی و نوع خاک و کانون های گردوغبار انطباق زیادی وجود ندارد، اما بین پتانسیل فرسایش بادی و چشمه‌های گردوغبار انطباق وجود دارد و بیشترین کانون‌های گردوغبار در مناطق با پتانسیل فرسایش بادی زیاد ایجاد شده است.</div> <div><strong>Background and Amis: </strong>The most important environmental challenges facing the West of iran in recent years is the dust phenomenon, that today has become one of the most important problems in arid and semi-arid areas. This phenomenon occurs as a climatic phenomenon in all climatic conditions, that causes adverse social, economic, environmental and commercial impacts. In this research have used dust sources that have&nbsp; been identified&nbsp; by Jalali and Davoodi (2008) for study effects of surface features on the creation of dust sources on the west of the country. The study area is ​​about 1200,000 square kilometers that located in the east of middle east includes Iraq and parts of Iran, Turkey, Syria, Jordan, Saudi Arabia and Kuwait. The aim of&nbsp; this research is to evaluate geomorphic characteristics and surface sediments, land cover, and wind erosion potential of dust sources in the study area.<br> <strong>Methodology: </strong>For this purpose, on based on the Bullard (2011) classification, first, layers of geomorphic , soil and land cover class were prepared and classified to three groups low, medium and high, according to the relative importance of the classes in the release of dusts. Subsequently, using 40 data stations, wind erosion potential (EW) was calculated and zoned by Kriging method.<br> <strong>Conclusion:</strong> The results showed that geomorphic characteristics have the greatest role in the distribution of emission control factors. Sand dunes in the geomorphic classes with a dust Emission Ratio of 35.3 unit have the greatest effect on the creation of dust sources. There is not much conformity between different classes of land cover and type of soil with dust sources, but there is compatibility between the wind erosion potential with dust sources and the most dust sources &nbsp;created in areas with high wind erosion potential.</div> گرد و غبار,ژئومورفولوژی, پوشش اراضی, پتانسیل فرسایش بادی, غرب ایران Dust, geomorphology, Land cover, Wind rosion potential, West of iran 87 95 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-290-1&slc_lang=fa&sid=1 Amjad Maleki امجد ملکی amjad_maleki@yahoo.com 10031947532846007700 10031947532846007700 Yes Department of Geography, University of razi, kermanshah, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Aman Allah Fathnia امان الله فتح نیا a_fathnia2007@yahoo.com 10031947532846007701 10031947532846007701 No Department of Geography, University of razi, kermanshah, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Mohsen Akbari محسن اکبری mohsenakbari89@gmail.com 10031947532846007702 10031947532846007702 No Department of Geography, University of razi, kermanshah, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران