fa شبکه شهری در کشورهای اسلامی آسیای مرکزی جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong>کشورهای آسیای مرکزی که شامل جمهوری‌های قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان می‌باشد، در بین ملل جهان، به دلیل قرارداشتن در پس پرده آهنین 74 ساله شوروی سابق کمتر شناخته شده‌اند.<br> <strong>اهداف:</strong> هدف مقاله، ضمن کسب آشنایی مقدماتی با این کشورها، بررسی تطبیقی شبکه شهری در این کشورها می‌باشد.<br> <strong>مواد و روش‌ها: </strong>تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی است. جمعیت شهرهای کشورهای مذکور براساس آخرین آمارها از منابع مختلف به‌دست آمد و با استفاده از شاخص مهتا، شدت وجود پدیده نخست شهری و با کمک مدل رتبه- اندازه چگونگی توزیع جمعیت در سطح شهرها مورد بررسی قرار گرفت و از شاخص هرفیندال نیز برای تعیین میزان تمرکز شهری بهره گرفته شد. در نهایت به‌منظور جمع‌بندی وضعیت کشورها، از روش امتیاز استاندارد(z.score) استفاده گردید.<br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>نتایج حاصل بیانگرآن است که این کشورها از نسبت جمعیت شهرنشین پایینی برخوردارند و قزاقستان با 55 درصد بالاترین و تاجیکستان با 26 درصد کم‌ترین میزان جمعیت شهری را دارند. بیشترین تعداد شهر را نیز قزاقستان و ازبکستان به خود اختصاص داده‌اند. دو عامل طبیعی کوهستان و بیابان، مانع بزرگی در شکل‌گیری و تمرکز جمعیت شهری بودند. به‌کارگیری روش امتیاز استاندارد نشان داده که کشورهای ترکمنستان، قزاقستان، به ترتیب بهترین وضعیت شبکه شهری و کشور قرقیزستان بدترین وضعیت را دارند. مدل رتبه &ndash; اندازه نیز در دو کشور قزاقستان و ازبکستان هم‌خوانی بیشتری نشان داده است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction and Background:</strong> The countries of Central Asia, which include the republics of Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan and Uzbekistan, are among the nations of the world less well-known because of being placed behind the 74-year-old of the Soviet bloc.<br> <strong>Aims:</strong>The purpose of this article, while getting acquainted with these countries, is to study the adaptive urban system in these countries.<br> <strong>Methodology:</strong> This research method was of descriptive-analytic type. For this purpose, the population of the cities of the mentioned countries was obtained from the latest statistics from different sources. Using the Mehta index, the severity of the existence of the primary city phenomenon and with the help of the rank-size model, the distribution of population at the city level was examined and also the Herfindal Index, to determine the level of urban concentration. Finally, the standard score method (z.score) was used to summarize the status of countries.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion: </strong>The results indicate that these countries have a low urban population and Kazakhstan is the highest with 55% and Tajikistan has the lowest urban population with 26%. Kazakhstan and Uzbekistan have the largest number of cities. The two natural factors of mountains and deserts were a major obstacle to the formation and concentration of urban populations. Turkmenistan and Kazakhstan has shown the best situation in the application of the standard score method and Kyrgyzstan have the worst situation. The Rank-size model has also shown a higher correlation between Kazakhstan and Uzbekistan</div> شبکه شهری, نخست شهری, مدل رتبه – اندازه, شاخص هرفیندال, آسیای مرکزی Urban System, Primate City, Rank-size Model, Herfindal-Index, Central Asia 108 126 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-208-1&slc_lang=fa&sid=1 Rahimberdi Annamoradnejad رحیم بردی آنامرادنژاد r.moradnejad@umz.ac.ir 10031947532846007878 10031947532846007878 Yes Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, Mazandaran University Babolsar, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران