fa ارزیابی قابلیت اراضی برای توسعه کشاورزی و مرتع داری با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی: حوضه آبخیز گزدراز - لاور ساحلی استان بوشهر) تخصصی Special پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;">هر توسعه‌ای در مناطق طبیعی باید با برنامه‌ها و طرح‌های مدیریتی و بر اساس توان اکولوژیکی سرزمین صورت گیرد، تا به بهره‌برداری مستمر از این مناطق نایل شویم. ارزیابی توان اکولوژیک، به دلیل ضرورت انتخاب و بهره‌برداری بهینه از پتانسیل اکولوژیک سرزمین، در قالب مطالعات برنامه‌ریزی و مدیریت زیست‌محیطی به‌منظور حصول به اصل توسعه پایدار است. هدف از انجام این پژوهش، تعیین توان اکولوژیکی حوضه آبخیز گزدراز - لاور ساحلی برای کاربری‌های کشاورزی و مرتعداری و همچنین مقایسه توان اکولوژیکی منطقه برای کاربری‌های ذکرشده با نقشه کاربری‌های فعلی منطقه می‌باشد. در این پژوهش ابتدا با بررسی منابع مختلف، معیارها و زیرمعیارها مشخص گردیدند. معیارهای اصلی مورداستفاده، شامل: نقشه‌های توپوگرافی، خاک شناسی، سنگ شناسی، اقلیم، پوشش گیاهی و کاربری اراضی می‌باشد. سپس با تهیه پرسشنامه و با استفاده ازنظرات متخصصین، امتیازات و اهمیت مربوط به معیارها و زیرمعیارها تعیین شد و از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در محیط Expert Choice برای وزن دهی به معیارها و زیرمعیارها استفاده گردید. درنهایت تمام لایه‌های اطلاعاتی با استفاده از روش ترکیب خطی وزن‌دار ((WLC در نرم‌افزار Arc map روی‌هم گذاری گردیدند و نقشه نهایی توان اکولوژیکی منطقه برای کاربری‌های کشاورزی و مرتعداری به دست آمد. نتایج نشان می‌دهد در نقشه نهایی، کاربری‌های کشاورزی و مرتع‌داری، طبقات 1 و 2 کشاورزی بیشتر به دلیل محدویت‌های فرسایش و شوری و طبقات 1 و 2 مرتعداری به دلیل محدویت‌های شیب، اقلیم، تراکم پوشش گیاهی و عمق خاک وجود ندارد. همچنین از مجموع 19964 هکتار سطح کل حوضه، طبقه 3 کشاورزی با مساحت 3780 هکتار (93/18 درصد)، طبقه 3 مرتعداری با مساحت 6/9895 هکتار (56/49 درصد) و طبقه 4 مرتعداری با مساحت 5/6095 هکتار (56/30 درصد) موجود می‌باشد. یافته‌ها حاکی از آن است که تلفیق روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی و سامانه اطلاعات جغرافیایی جهت ارزیابی توان سرزمین و همچنین مشخص نمودن مناسب‌ترین معیارها در خصوص ارزیابی توان منطقه موردمطالعه می‌تواند در مدیریت صحیح منطقه، حفظ منابع موجود و رسیدن به توسعه پایدار مفید واقع گردد.</div> <div dir="ltr" style="text-align: right;"><span style="text-align: left;">&copy;&nbsp;</span><span style="text-align: left;">2018&nbsp;</span><span style="text-align: left;">Geographical Researches</span><span dir="LTR"></span></div> <div style="text-align: justify;">Every development program and management planning for natural areas should be done based on ecological capabilities of the area in order to achieve continuous and efficient utilization of these areas. Ecological Potential Assessment is due to the necessity of choosing and optimizing the utilization of ecological potential, in terms of planning studies and environmental management in order to achieve the principle of sustainable development. The goal of this research is to determine ecological conditions of Gaz Deraz-Lavar-e Saheli watershed for agricultural and rangeland uses and also its comparison with current land use map of the area. In this research, first the criteria and sub criteria were determined evaluating different documents. The main criteria used in this research includes topographic maps, soil maps, lithology maps, climate maps, vegetation maps, and current land use maps. Then the scores and importance of these criteria and sub criteria were determined using the prepared questionnaires completed by experts. These criteria were weighted using hierarchical analysis Process in Expert Choice environment. Finally, all information layers were overlaid using weighted linear combination (WLC) method in Arc map and final ecological capability map for agriculture and rangeland uses was prepared for the area. The results show that in the final map of agriculture and rangeland uses, there are no classes of 1 and 2 of agriculture due to erosion and salinity limitation and also, no classes of 1 and 2 of rangeland due to slope area, climate, vegetation cover and soil depth. Also, in total area of the watershed (19964 ha), class 3 of agriculture is 3780 ha (18.93%), class 3 of rangeland is 9895.6 ha (49.56%) and class 4 of rangeland is 6095.5 ha (30.56%). The results show that integration of hierarchical analysis process and geographical information system for land capability assessment and identification of best criteria for capability assessment can be useful in proper management of the area, conservation of available resources and achieving sustainable development<br> <span style="text-align: right;">&copy;&nbsp;</span><span style="text-align: right;">2018&nbsp;</span><span style="text-align: right;">Geographical Researches</span></div> ارزیابی قابلیت اراضی, کاربری کشاورزی - مرتعداری, گزدراز - لاور ساحلی, فرایند تحلیل سلسله مراتبی . Assessment of land Capability, Agriculture, Range Management, Gaz Deraz - Lavar Saheli, Analytical Hierarchy Process (AHP) 109 123 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-188-1&slc_lang=fa&sid=1 maryam khalifeh مریم خلیفه ⃰ maryamkhalifeh255@gmail.com 10031947532846004874 10031947532846004874 Yes Department of Natural Resources and Environment, Payam Noor University, Branch of East Tehran, Iran گروه منابع طبیعی و محیط‌ زیست ،دانشگاه پیام نور، مرکز تهران شرق، ایران Marzieh Alikhah Asl مرضیه علی خواه اصل amayesh91@yahoo.com 10031947532846004875 10031947532846004875 No Department of Natural Resources and Environment, Payam Noor University, Branch of East Tehran, Iran گروه منابع طبیعی و محیط‌ زیست ،دانشگاه پیام نور، مرکز تهران شرق، ایران Mohammad Rezvani محمد رضوانی m_rezvani@pnu.ac.ir 10031947532846004876 10031947532846004876 No Department of Natural Resources and Environment, Payam Noor University, Branch of East Tehran, Iran گروه منابع طبیعی و محیط‌ زیست ،دانشگاه پیام نور، مرکز تهران شرق، ایران