fa ارزیابی شاخص های وارونگی دمای لایه‌مرزی هوای شهر تهران هواشناسی و اقلیم Climatology پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;">هدف این پژوهش بررسی وارونگی دمای لایه مرزی هوای شهر تهران طی سال‌های 2014-2010 در مقیاس زمانی روزانه، ماهانه و فصلی است. بدین منظور پارامترهای ارتفاع پایه و ارتفاع رأس وارونگی، دمای لایه پایه و رأس وارونگی، اختلاف دما بین دولایه مزبور، عمق لایه وارونگی، مقدار فشار هوا در لایه پایه و لایه رأس وارونگی در دوره آماری 2014-2010 مورد بررسی قرار گرفت، سپس روزهای دارای وارونگی از نوع تابشی (ناشی از سرمایش شبانه پوشش سطح زمین) و فرونشینی هوا (پویشی) &nbsp;تفکیک گردید. با استفاده از شاخص&shy;های مختلف روزها بر اساس شدت وارونگی از ضعیف تا بسیار شدید طبقه‌بندی گردید. نتایج نشان داد تعداد روزهای توأم با پدیده وارونگی دما در دوره مورد مطالعه 231 روز بوده است که شامل 206 روز (89 درصد) وارونگی تابشی و 25 روز (11 درصد) وارونگی فرونشینی می&shy;شود که بیشترین وارونگی دما در فصل تابستان و کمترین آن در فصل بهار رخ‌داده است. به‌هرروی، وارونگی‌های بسیار شدید در فصل پاییز و زمستان رخ‌داده است. بیشترین فراوانی وارونگی‌های تابشی و فرونشینی در دوره مورد مطالعه در فصل تابستان مشاهده‌شده است. وارونگی دمایی در زمستان ضخامت کمتر و شدت بیشتری دارد همچنین روزهای با تداوم پدیده می&shy;تواند سهم زیادی در پایداری هوا در لایه‌های نزدیک سطح زمین به‌ویژه در فصول سرد سال و معضلات ناشی از آن داشته باشند.</div> <div style="text-align: justify;">Atmospheric stability resulting from temperature inversion is one of the main problems of the metropolises such as Tehran especially in cold periods of the year. This article aims to study the temperature inversion in Tehran from 2010 to 2014 in daily, monthly, and seasonal time scales. Some parameters were studied base height and top height, base and top layer temperature, temperature difference between two mentioned layers, layer depth of inversion, and air pressure in base and top layers. Then the days with dynamic and radiation inversions were studied. Using various indicators, the days were classified according to inversion intensity ranging from weak to very intense. The results showed that the number of days with temperature inversion was 231 (206 days of radiation inversion and 25 days of dynamic inversion).Most temperature inversions occurred in summer while the least happened in spring. Very intense inversions, however, occurred in winter and fall. The results indicate that temperature inversion was observable in most of the days especially in summer. Temperature inversions are less frequent and more intense in winter. Studying inversion days showed which can be highly effective in atmospheric stability in closer layers to the Earth surface especially in cold seasons.</div> وارونگی دما, شدت وارونگی, عمق وارونگی, تهران. Temperature inversion, Inversion intensity, Inversion depth, Tehran. 120 132 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&slc_lang=fa&sid=1 Taghi Tavousi تقی طاوسی t.tavousi@gep.usb.ac.ir 10031947532846004913 10031947532846004913 Yes Department of Climatology ,Sistan Baluchestan University, Zahedan, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران Nasrin Hossein Abadi نسرین حسین آبادی 10031947532846004914 10031947532846004914 No Department of Climatology ,Sistan Baluchestan University, Zahedan, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران