fa مدل‌سازی فرسایش خاک و تولید رسوب با سه مدل WEPP، EPM و Fournier در محیط GIS (مطالعه موردی: حوضه آبخیز سولاچای- اردبیل) ژئومورفولوژی Geomorphology پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;">آب‌وخاک، پایه و اساس حیات بشر به شمار می&shy;آیند. امروزه فرسایش خاک این منابع باارزش و در نتیجه حیات بشر را تهدید می‌کند؛ بنابراین ارزیابی فرسایش خاک و کنترل آن امری ضروری می&shy;باشد. برای بررسی کمّی و کیفی فرسایش خاک مدل&shy;های زیادی ارائه شده است که در این پژوهش هدف برآورد فرسایش و رسوب حوضه آبخیز سولاچای با استفاده از سه مدل WEPP، EPM و Fournier و تکنیک GIS می&shy;باشد. به‌طور کلی، روش کار در مدل WEPP<a href="file://geodept/Data/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20125/96-6-9/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20-8.96-125.docx#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a> به این صورت بود که فایل مربوط به هریک از پارامترهای مدل ساخته و وارد نرم&shy;افزار GeoWEPP<a href="file://geodept/Data/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20125/96-6-9/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20-8.96-125.docx#_ftn2" name="_ftnref2" title="">[2]</a> شد. در مدل EPM<a href="file://geodept/Data/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20125/96-6-9/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20-8.96-125.docx#_ftn3" name="_ftnref3" title="">[3]</a> نیز ابتدا نقشه&shy; ضرایب تهیه و سپس با توجه به این ضرایب نقشه شدت فرسایش تهیه شد. در مدل Fournier نیز عوامل موردنیاز مدل محاسبه و در روابط مربوط به آن جایگذاری شد، درنهایت مقدار رسوب با سه مدل فوق برآورد گردید. مقدار رسوب مشاهده&shy;ای نیز با استفاده از گرادیان دبی و رسوب به دست آمد. مدل WEPP دارای سه روش دامنه، حوضه آبخیز و مسیرهای جریان می&shy;باشد که مقدار رسوب ویژه با هر یک از این سه روش به ترتیب 213/0، 178/0 و 785/0 و با مدل&shy;های EPM و Fournier نیز به ترتیب 033/0 و 02/1 تن در هکتار در سال برآورد گردید. همچنین مقدار رسوب مشاهده&shy;ای نیز 241/0 تن در هکتار در سال محاسبه شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که مدل WEPP نسبت به دو مدل دیگر از کارایی بهتری در برآورد فرسایش و رسوب حوضه آبخیز سولاچای برخوردار است.</div> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" ><div id="ftn1"></div></div> <div style="text-align: justify;">Water and soil are the foundation of human life. Today, soil erosion is threatening these valuable resources and consequently human life. Therefore, it is necessary to analyze and control of soil erosion. For evaluating the quality and quantity of soil erosion many models have been proposed. In this study, we aim to analyze erosion and sediment production of the Sulachai watershed, using three models of WEPP, EPM and Fournier and GIS technique. In general, in WEPP model, the file related to each of the parameters was made and entered in the software Geo WEPP. In the EPM model, first the map of coefficients was prepared and then with respect to these coefficients, the map of erosion was prepared. Also, in the Fournier model, required parameters were calculated and placed in the relevant place. Finally, the amount of sediment was estimated with the mentioned three methods. The observed sediment content also was obtained by using gradient flow and sediment. WEPP model has three methods which are slope, catchment area and flow-direction. Estimated sediment by each of the above three methods, are 0.213, 0.178 and 0.785 respectively, and also with the EPM and Fournier models, about 0.241 ton/hectares/year. Also the observed sediment amount was estimated 0.241 ton/hectares/year. The results of this research showed that WEPP model has better performance than other two models in estimating erosion and sediment in the Sulachai watershed.</div> فرسایش و رسوب, حوضه آبخیز سولاچای, مدل WEPP, مدل EPM, مدل Fournier. Erosion and sediment, Sulachai watershed, WEPP, EPM, Fournier, GIS. 93 105 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-111&slc_lang=fa&sid=1 Mousa Abedini موسی عابدینی Abedini@uma.ac.ir 10031947532846004908 10031947532846004908 Yes Department Of Natural Geography University,Mohaghegh Ardabili,Ardabil,Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل،ایران Susan Tulabi سوسن طولابی 10031947532846004909 10031947532846004909 No Department Of Natural Geography University,Mohaghegh Ardabili,Ardabil,Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل،ایران