fa بررسی تغییرات مکانی و زمانی نیاز آبی دشت قزوین با به‌کارگیری الگوریتم متریک و تصاویر ماهواره لندست تخصصی Special پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;">اطلاع از پراکنش مکانی و زمانی نیاز آبی موجبات ارتباط بین کاربری اراضی، تخصیص و استفاده از آب را فراهم نموده است که می‌تواند منجر به مدیریت بهتر منابع آب گردد. در این پژوهش، با هدف تولید نقشه&shy;های زمانی و مکانی نیاز آبی، به بررسی کارآیی الگوریتم متریک در تخمین تبخیروتعرّق روزانه و نیاز آبی فصلی دشت مرتفع قزوین پرداخته شد. بدین&shy;منظور از پنج تصویر باقابلیت تفکیک مکانی بالای 30&times;30 متر ماهواره لندست 7 ETM+ در طول سال زراعی 2000 استفاده شد. بر اساس الگوریتم متریک، شار گرمای نهان تبخیروتعرّق محاسبه و نقشه تبخیروتعرّق لحظه&shy;ای استخراج گردید. طی دو مرحله برون&shy;یابی، مقادیر تبخیروتعرّق لحظه&shy;ای به بازه&shy; روزانه و سپس به‌کل دوره رشد تعمیم داده شد. به‌منظور ارزیابی دقّت نقشه&shy;های نیاز آبی تولیدی (تبخیروتعرّق واقعی) از مقادیر اندازه‌گیری شده&shy; لایسیمتر یونجه و برای ارزیابی نقشه&shy;های ضریب گیاهی تولیدشده، از داده&shy;های دو لایسیمتر یونجه و چمن، استفاده شد. نتایج نشان داد که خطای نسبی برآورد ضریب گیاهی در تاریخ&shy;های مورد ارزیابی از مقدار 053/0 تا 138/0 تغییر می&shy;نماید. مقایسه تبخیروتعرّق روزانه برآورد شده و اندازه&shy;گیری&shy; شده (ریشه میانگین مربعات خطا برابر 60/0 میلی‌متر در روز و 92/0r=) نشان از انطباق مناسب نتایج داشت. مقدار نیاز آبی در پیکسل مربوط به لایسیمتر یونجه در کل دوره بررسی 1232 میلی&shy;متر برآورد شد. یافته&shy;های تحقیق نشان داد که الگوریتم متریک می&shy;تواند به‌عنوان یک‌رویه کارا، دقیق و ارزان، به‌منظور برآورد مکانی و زمانی شدّت تبخیروتعرّق واقعی اراضی مرتفع مناطق خشک و نیمه&shy;خشک مورداستفاده قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">The knowledge of spatial and temporal distribution of water requirement provides a relationship between land use, water allocation and consumption that can lead to an appropriate management of water resources. In the present study, based on mapping of spatial and temporal water requirement distribution and applicability of METRIC Algorithm was assessed for estimating daily evapotranspiration and seasonal water requirement, as well as crop coefficient in Qazvin highland desert. For this purpose, five high resolution (30m&times;30m) Landsat 7 ETM+ images were used during April to November 2000, as the agricultural activity period. The latent heat flux of evapotranspiration and instantaneous evapotranspiration were obtained based on the algorithm. The instantaneous evapotranspiration was extended to a daily scale and to the whole growing season through two extrapolation procedures. The accuracy of the maps was analyzed using lysimetric of alfalfa and maps of the produced crop coefficient were evaluated by using lysimetric of alfalfa and grass. Results indicated that relative error in crop coefficient estimation was between 0.053 and 0.138. Comparison of estimated and measured evapotranspiration demonstrated an appropriate consistency between results (r=0.92 and RMSE=0.60 mm/day). The amount of evapotranspiration at the pixel of the lysimeter location was estimated 1232 mm during the studied period. The findings revealed that METRIC algorithm can be applied as an effective, practical and affordable approach in accurate estimation of actual evapotranspiration at semi-arid and arid highlands area.</div> تبخیر و تعرّق لحظه ای, دشت قزوین, لندست 7, متریک, نیاز آبی منطقه ای . Instantaneous evapotranspiration, Qazvin Desert, Landsat 7, METRIC, Regional Water Requirement. 80 92 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-110&slc_lang=fa&sid=1 Safar Marofi صفر معروفی smarofi@yahoo.com 10031947532846004905 10031947532846004905 Yes Department Of Water Engineering,Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا، همدان ،ایران Roya Mousavi رویا سادات موسوی 10031947532846004906 10031947532846004906 No Department Of Water Engineering,Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا، همدان ،ایران Omid Nasiri-Gheidari امید نصیری قیداری 10031947532846004907 10031947532846004907 No Department Of Water Engineering,Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا، همدان ،ایران