fa آسیب‌شناسی طرح‌های هادی روستایی در جمع‌آوری و دفع آب‌های سطحی جغرافيای روستایی Rural Geography پژوهشی اصیل Original Research <p id="ftn1" style="text-align: justify;">یکی از راهبردهای توسعه که در دهه اول پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با هدف دست‌یابی به توسعه در مناطق روستایی، تهیه و اجرا شد، طرح هادی روستایی است. این طرح در فرایند تهیه و اجرا با چالش‌های مختلف روبرو است. یکی از این چالش‌ها، تغییر نامطلوب بافت کالبدی با توجه به شرایط محیطی در زمینه دفع ‌آب‌های سطحی و ایمن نمودن کالبد روستاهای در معرض خطر سیل هست. دفع ‌آب‌های سطحی در راستای ایمن‌سازی نواحی روستایی از خطر وقوع سیلاب انجام می‌پذیرد. نامناسب بودن وضعیت معابر و تغییر بی‌رویه کاربری‌ها، تأثیر نامطلوبی در هیدرولوژی مناطق روستایی می‌گذارد. علاوه بر این، در نقاط روستایی با توجه به جمعیت محدودی که دارد، در صورت نیاز به احداث شبکه جمع‌آوری ‌آب‌های سطحی، باید هزینه سرانه زیادی را نیز مصرف نمود. لذا انتخاب درست سیستم هدایت ‌آب‌های سطحی علاوه بر فراهم‌سازی بستر مناسب برای توسعه پایدار، امکان ایجاد تأسیسات زیربنایی در نقاط روستایی را پدید می‌آورد. هدف این پژوهش، آسیب‌شناسی طرح‌های هادی روستایی در مدیریت و دفع ‌آب‌های سطحی است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر ماهیت، کیفی است. در این راستا به‌منظور ارائه تصویری روشن از آسیب‌های طرح هادی در دفع ‌آب‌های سطحی از روش تئوری بنیانی و نرم‌افزار مکس کیودا استفاده شده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، آسیب‌های طرح‌های هادی روستایی در دفع ‌آب‌های سطحی را می‌توان در سه بعدِ تعریف (شرح خدمات)، مدیریتی و اجرایی طبقه‌بندی کرد. با توجه به مصاحبه‌های صورت‌گرفته، آسیب‌های اجرایی طرح‌های هادی روستایی در دفع ‌آب‌های سطحی، عمدتاً متأثر از آسیب‌های مدیریتی و رویکردهای (شرح خدمات)، عدم انجام مطالعات شبکه دفع ‌آب‌های سطحی در حوضه آبخیز و عدم توجه به شیوه مدیریتی در اجرای ‌طرح‌های هادی روستایی و عدم توجه به تسهیل‌گری و به مشارکت طلبیدن مردم روستا هست. لذا جهت برطرف‌کردن آسیب‌های پیش رو، بازنگری رویکردها در شرح خدمات طرح هادی روستایی و اتخاذ شیوه مدیریت مشارکتی در این خصوص ضروری هست.<br> &nbsp;</p> <div style="text-align: justify;">One of the strategies developed in the first decade after the Islamic Revolution of Iran with the aim of achieving development in rural areas, is the rural guidance of surface water plan. The project has faced many challenges in the process of preparation and implementation. One of these challenges, is unfavorable changes in texture due to environmental conditions involved in disposal of surface water and vulnerability of the villages against floods. Disposal of surface water in rural areas is done in order to avoid threat of floods. Unfavorable conditions in rural pathways and excessive land use change, have negative impact on hydrology of rural areas. In addition, considering the fact that population in rural areas is limited, the need to build networks for collecting surface water is overshadowed by the very high per capita cost. Therefore, the right choice regarding guidance of surface water in rural areas is necessary for sustainable development, and also to create infrastructure in rural areas. The purpose of this research, is to evaluate rural water guidance projects in management and disposal of surface water. This research is qualitative and practical in nature. In this regard, in order to provide a clear picture of the shortcomings of the rural guidance plan for the disposal of surface water, basic theory and MAX QDA software are used. Based on the findings, the shortcomings of the rural guidance plan for disposal of surface water can be defined in three aspects of definition (description of services), management and execution. According to the interviews that were conducted, the executive problems are mainly caused by mismanagement, inappropriate approaches (description of services), lack of studies on disposal systems of surface water in rural areas and lack of attention to the facilitation and participation of rural people in the process. Therefore, in order to fix the problems ahead, there must be a reconsideration in management approaches and description of services. Also adoption of participatory management practices is essential in this regard<span dir="RTL">.</span></div> دفع ‌آب‌های سطحی, طرح هادی روستایی, آسیب‌شناسی, نظریه بنیانی. Surface Water Disposal, Rural guide Plan, Pathology, Grounded Theory . 67 79 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-109&slc_lang=fa&sid=1 Moses Kamanroodi Kojouri موسی کمانرودی کجوری 10031947532846004903 10031947532846004903 Yes Department of Geography and Urban Planning,Khwarizmi University, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشگاه خوارزمی، تهران،ایران Afsaneh Majidi افسانه مجیدی afsaneh@yahoo.com. 10031947532846004904 10031947532846004904 No Geography and Rural Planning,Khwarizmi University, Tehran, Iran جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی ،تهران،ایران