Geographical Researches

en پایش چهل‌ساله (1404-1365) مساحت پهنه آبی خلیج گرگان و ارتباط آن با نوسانات تراز دریای خزر Forty-Year (1986-2025) Monitoring of Gorgan Bay Surface Area and Its Relationship with Caspian Sea Level Fluctuations جغرافیای طبیعی Natural Geography پژوهشی اصیل Original Research اهداف: با توجه به روند خشک‌زایی خلیج گرگان، هدف اصلی این پژوهش پایش بلندمدت تغییرات مساحت پهنه آبی خلیج در یک بازه زمانی ۴۰ساله (1365 تا 1404) و واکاوی نقش نوسانات تراز دریای خزر و بارش‌های حوضه آبریز قره‌سو در این تغییرات مورفولوژیک بود. روش‌شناسی: در این مطالعه از سری زمانی ۳۶ تصویر ماهواره‌ای لندست استفاده شد. برای استخراج پهنه آبی، شاخص اصلاح‌شده اختلاف آب نرمال‌شده به کار گرفته شد. به منظور ارزیابی دقت نتایج مساحت، از نقشه طبقه‌بندی تولیدشده از تصویر سنتینل 2 به روش طبقه‌بندی ماشین بردار پشتیبان و سپس محاسبه ماتریس خطا استفاده شد. داده‌های تراز آب از تلفیق آمارهای ایستگاه باکو و پایگاه داده داهیتی استخراج و همسان‌سازی گردید. همچنین داده‌های بارش حوضه قره‌سو از پایگاه چیرپس فراخوانی شد. تحلیل‌های آماری با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. یافته‌ها: مساحت خلیج گرگان از حداکثر 48/565 کیلومتر مربع در سال 1374 (1995) به کمترین میزان خود یعنی 12/275 کیلومتر مربع در سال 1402 (2023) رسید که گویای نابودی بیش از 50% وسعت دوران اوج آن بود. مساحت خلیج گرگان همبستگی مثبت معنی‌داری با تراز دریای خزر داشت (001/0p<؛ 9419/0=r)، اما با میزان بارش حوضه همبستگی معنی‌داری نداشت (2142/0=p؛ 2121/0=r). نتیجه‌گیری: خلیج گرگان به عنوان یک اکوسیستم نیمه‌بسته، تابع رژیم هیدرودینامیکی دریای خزر است و به دلیل شیب ملایم بستر، به عنوان یک نمایشگر حساس نسبت به تغییرات تراز دریا عمل می‌کند. بارش‌های محلی حوضه آبریز توان جبران پسروی خط ساحلی ناشی از اُفت تراز خزر را ندارند.   Aims: In light of the alarming desiccation trend of Gorgan Bay, the primary objective of this research is to conduct long-term monitoring of the bay's water surface area changes over a 40-year period (1986-2025) and to investigate the determining roles of Caspian Sea level (CSL) oscillations and precipitation in the Qarasu watershed on these morphological variations. Methodology: This study utilized a time series of 36 Landsat satellite images. For precise water body extraction, the Modified Normalized Difference Water Index was applied. To evaluate the accuracy of the area results, a classification map was generated from a Sentinel-2 image using the Support Vector Machine method, followed by error matrix calculations. Water level data were retrieved and harmonized by integrating Baku station records with the DAHITI database. Additionally, precipitation data for the Qarasu basin were obtained from the CHIRPS database. Statistical analyses were performed using the Pearson correlation coefficient. Findings: The area of Gorgan Bay decreased from a maximum of 565.48km2 in 1995 to a minimum of 275.12km2 in 2023, indicating a loss of more than 50% of its peak area. The area of Gorgan Bay was significantly positively correlated with the level of the Caspian Sea (p<0.001; r=0.9419), but not with the rainfall of the basin (p=0.2142; r=0.2121). Conclusion: As a semi-closed ecosystem, Gorgan Bay is subject to the hydrodynamic regime of the Caspian Sea and, due to the gentle slope of the bed, acts as a sensitive indicator of sea level changes. Local precipitation in the catchment area cannot compensate for the coastline's retreat caused by a fall in the Caspian Sea level. خلیج گرگان, تراز آب دریای خزر, سنجش از دور, لندست, شاخص اصلاح‌شده اختلاف آب نرمال‌شده Gorgan Bay, Caspian Sea Level, Remote Sensing, Landsat, Modified Normalized Difference Water Index 30 40 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1401-2&slc_lang=en&sid=1 L. Ebadi لادن عبادی 100319475328460019196 100319475328460019196 Yes “Department of Surveying Engineering, Faculty of Engineering” and “Environmental Hazard Institute”, Golestan University, Gorgan, Iran A. Baghani امین باغانی 100319475328460019197 100319475328460019197 No “Department of Surveying Engineering, Faculty of Engineering” and “Environmental Hazard Institute”, Golestan University, Gorgan, Iran