fa بررسی عوامل کالبدی موثر بر فرسودگی بافت محلات شهری با رویکرد تلفیقی (مطالعه موردی: محلات هفت چنار و بریانک منطقه 10 تهران) جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هدف: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به دلیل عدم وجود زیرساخت‌های مناسب و کاهش عملکرد ساختارهای فرسوده شهری، این ساختارها به یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهری تبدیل شده است.<b> </b>هدف این پژوهش، </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بررسی عوامل فرسودگی بافت محلات شهری در محلات هفت چنار و بریانک منطقه 10 تهران بوده است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">روش&shy; شناسی: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این پژوهش با بهره‌گیری از یک روش‌شناسی ترکیبی در سال 1404 در محلات هفت چنار و بریانک تهران نجام شد. با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۶ متخصص (تکنیک دلفی)، فهرست نهایی ۱۰۰ مؤلفه مؤثر بر فرسودگی در شش بعد شناسایی و با تحلیل محتوای کیفی استخراج شد. به منظور تحلیل روابط ساختاری، یک پرسشنامه ماتریس اثرات متقابل طراحی و داده‌های آن با نرم‌افزار میک‌مک تحلیل شد تا مؤلفه‌ها در چهار دسته تأثیرگذار، تأثیرپذیر، دووجهی و مستقل طبقه‌بندی شوند. برای سنجش وضعیت موجود، یک پیمایش میدانی با توزیع ۴۰۰ پرسشنامه در بین ساکنان انجام و داده‌های کمّی با نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">Smart PLS</span></span> <span style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;تحلیل شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته &shy;ها:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این پژوهش با استخراج ۱۰۰ شاخص مؤثر در شش بعد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، روان‌شناختی، زیست‌محیطی و مدیریتی، ماهیت چندبعدی فرسودگی شهری را تأیید کرد. تحلیل ساختاری (میک‌مک) با پر شدن ۹۱ درصدی ماتریس، درهم‌تنیدگی بالای این ابعاد را نشان داد. مساحت قطعات با کمترین امتیاز (۰.۶) به عنوان چالش بنیادین، و نوع واحد ساختمانی با بالاترین امتیاز (۴) شناسایی شد. در سطح ابعاد، مدیریتی با میانگین ۲.۶۲ مطلوب‌ترین و اقتصادی با میانگین ۲.۰۳ بحرانی‌ترین وضعیت را داشتند. تحلیل روابط علّی، اقتصاد را به عنوان قوی‌ترین تأثیرگذار (به ویژه بر مدیریت با ضریب ۰.۵۷۰) و مدیریت را به عنوان یک عامل اهرمی کلیدی (با تأثیر قوی بر روان و محیط) معرفی کرد. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتیجه&shy; گیری: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهند که فرسودگی صرفاً یک معضل کالبدی یا فیزیکی نیست، بلکه شبکه پیچیده‌ای از تعاملات پویا بین ابعاد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، روان‌شناختی، زیست‌محیطی و مدیریتی است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">Objective</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">The objective of this research is to investigate the factors contributing to the deterioration of urban neighborhood fabrics in the Haft Chenar and Briank neighborhoods of District 10, Tehran.</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">Methodology: </span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">This study was conducted in 2024 using a mixed-methods methodology in three sequential stages. Utilizing library studies and semi-structured interviews with 16 experts (Delphi technique), a final list of 100 factors affecting deterioration across six dimensions was identified and extracted through qualitative content analysis. To analyze structural relationships, a cross-impact matrix questionnaire was designed, and its data were analyzed using MICMAC software to classify the components into four categories: influential, dependent, two-faced (linkage), and independent. To assess the current status, a field survey was conducted by distributing 400 questionnaires among residents, and the quantitative data were analyzed using Smart PLS software.</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">Findings: </span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">By extracting 100 influential indicators across six dimensions&mdash;physical, economic, social, psychological, environmental, and managerial&mdash;this research confirms the multi-dimensional nature of urban deterioration. Structural analysis (MICMAC) revealed a high level of interconnection among these dimensions, with a 91% filling rate of the matrix. &#39;Plot area and size&#39; was identified as the most fundamental challenge with the lowest score (0.6), while &#39;type of building unit&#39; received the highest score (4). The managerial dimension, with an average of 2.62, was in the most favorable condition, whereas the economic dimension, with an average of 2.03, was in the most critical state. Causal relationship analysis identified the economy as the strongest influencing factor (particularly on management with a coefficient of 0.570) and management as a key leverage factor (with an impact on psychological and environmental dimensions).</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:377.3pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">Conclusion: </span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">Conclusion: The findings clearly indicate that urban decay is not merely a physical or structural problem, but rather a complex network of dynamic interactions among the physical, economic, social, psychological, environmental, and managerial dimensions.</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ,فرسودگی بافت,محلات شهری,عوامل کالبدی,برنامه‌ریزی شهری ,Fabric Deterioration,Urban Neighborhoods,Physical Factors,Urban Planning 1001 1038 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1715-1&slc_lang=fa&sid=1 J. Yaghmaei Sabegh جواد یغمائی سابق yaghmaei396@gmail.com 100319475328460019070 100319475328460019070 No R. Darskhan رسول درسخوان darskhan@iaut.ac.ir 100319475328460019071 100319475328460019071 Yes A. Abdollahzadeh Taraf اکبر عبداله زاده طرف taraffarat@yahoo.com 100319475328460019072 100319475328460019072 No