Geographical Researches

fa آسیب‌شناسی برنامه‌های توانمندسازی روستاییان پیرامون عدالت فضایی در شهرستان‌های سوادکوه شمالی و سوادکوه Pathology of Rural Empowerment Programs Regarding Spatial Justice in North Savadkuh and Savadkuh Counties, Iran جغرافيای روستایی Rural Geography پژوهشی اصیل Original Research اهداف: عدالت فضایی پنداره‌ای است که در هیچ سنت فکری تعریف روشن و فراگیری ندارد. در فراگیرترین شکل، عدالت در گزاره‌ها با پنداره‌هایی همچون برابری، هم‌آوایی، انصاف، تعادل، تساوی و حق همنشین است. این پژوهش در پی آسیب‌شناسی برنامه‌های توانمندسازی پیرامون عدالت فضایی در مناطق روستایی شهرستان‌های سوادکوه و سوادکوه شمالی بود. روش‌شناسی: این پژوهش پیمایشی در سال ۱۴۰۴ در ساکنان روستایی و متخصصان شهرستان‌های سوادکوه شمالی و سوادکوه انجام شد. حجم نمونه روستاییان با استفاده از فرمول کوکران ۴۲۴ نفر تعیین شد. داده‌ها از طریق میدانی مبتنی بر توزیع پرسش‌نامه‌های متخصصان و ساکنان روستایی در دو شهرستان سوادکوه و سوادکوه شمالی گردآوری شد. نمونه‌گیری روستاییان به روش خوشه‌ای تصادفی ساده و نمونه‌گیری متخصصان به روش هدفمند انجام شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تی تک‌نمونه‌ای برای روستاییان و مدل DANP برای متخصصان استفاده شد. یافته‌ها: برنامه‌های توانمندسازی فعلی در روستاهای سوادکوه، از نظر عدالت فضایی، پایین‌تر از حد متوسط ارزیابی شد. روستاهای کوهستانی (به جز در محیط زیست) آسیب کمتری نسبت به روستاهای کوهپایه‌ای داشتند. مهم‌ترین مشکلات عبارت از مدیریت ناکارآمد، توزیع ناعادلانه منابع، مشارکت کم مردم، نامناسب‌بودن برنامه‌ها با نیازهای محلی و نظارت ضعیف بودند. نتیجه‌گیری: برنامه‌های توانمندسازی روستاییان فاقد عدالت‌محوری، مشارکت و پایداری هستند. برای موفقیت، نیاز به اصلاح مدیریت، توزیع عادلانه منابع، افزایش مشارکت مردم، انطباق برنامه‌ها با نیازهای محلی و تقویت نظارت است.   Aims: Spatial justice is a concept that does not have a clear and comprehensive definition in any intellectual tradition. In its most comprehensive form, justice is associated with concepts such as equality, harmony, fairness, balance, equity, and rights. This study sought to diagnose the pathology of empowerment programs related to spatial justice in the rural areas of Savadkuh and North Savadkuh counties. Methodology: This survey research was conducted in 2025 among rural residents and professionals in the cities of North Savadkuh and North Savadkuh. The sample size for the villagers was determined to be 424 using Cochran's formula. Data were collected through a field survey, with questionnaires distributed to specialists and rural residents in the two cities of North Savadkuh and North Savadkuh. Villagers were sampled using a simple random cluster method, and specialists were sampled using a purposive sampling method. A one-sample t-test was used for villagers, and the DANP model was used for specialists to analyze the data. Findings: Current empowerment programs in Savadkuh villages were rated below average in terms of spatial justice. Mountain villages (except in the environment) suffered less damage than foothill villages. The most important problems were inefficient management, inequitable resource distribution, low public participation, inappropriate programs for local needs, and weak monitoring. Conclusion: Rural empowerment programs lack equity, participation, and sustainability. To succeed, they need to improve management, distribute resources equitably, increase public participation, adapt programs to local needs, and strengthen monitoring.   عدالت فضایی, برنامه‌های توانمندسازی, آسیب‌شناسی, توسعه روستایی, سوادکوه, سوادکوه شمالی Spatial Justice, Empowerment Programs, Pathology, Rural Development, Savadkuh, North Savadkuh 361 370 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1784-2&slc_lang=fa&sid=1 V. Heidari Sareban وکیل حیدری ساربان 100319475328460019113 100319475328460019113 Yes Department of Geography and Urban and Rural Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران A. Yari Hesar ارسطو یاری حصار 100319475328460019114 100319475328460019114 No Department of Geography and Urban and Rural Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران B. Imani بهرام ایمانی 100319475328460019115 100319475328460019115 No Department of Geography and Urban and Rural Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران A. Amani Kelarigani ایوب امانی کلاریجانی 100319475328460019116 100319475328460019116 No Department of Geography and Urban and Rural Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران