fa ارزیابی عوامل طبیعی و معرفی مدل تشخیص پهنه های نیازمند جابه جایی در سکونتگاه های غیررسمی (نمونه موردی: محله چاهستانی ها در شهر بندرعباس) تخصصی Special پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;">رشد روز افزون جمعیت و افزایش شهرنشینی موجب گسترش سکونتگاه های غیررسمی شده است. سکونتگاه های&nbsp;غیررسمی در کشورهای در حال توسعه بیشتر از سایر بافتهای شهری در معرض انواع خطر و سوانح طبیعی هستند.&nbsp;معمولا این نوع از سکونتگاه ها با توجه به نبود برنامه مشخص و عدم اعتنا به ضوابط و مقررات و بدون توجه به مخاطرات&nbsp;طبیعی بسط و گسترش مییابند. گسترش سکونتگاه های غیررسمی در شهر بندرعباس باعث به وجود آمدن مشکلاتی&nbsp;برای شهر و مدیریت شهری شده است. یکی از مهمترین محلات غیررسمی در این شهر، محله چاهستانیه است. در این&nbsp;مطالعه برای تشخیص پهنه های نیازمند جابه جایی از منظر عوامل تأثیرگذار طبیعی، از روش تحلیل سلسله مراتبی استفاده&nbsp;شده است. ابتدا به بررسی عوامل طبیعی تأثیرگذار پرداخته شد، سپس با توجه به مقادیر کمی وزن هر یک از عوامل، نقشۀ&nbsp;وزنی هر عامل تهیه و در نهایت به تهیۀ نقشۀ آسیب پذیری با استفاده از لایه های وزنی و ضریب وزنی مربوط به هر یک از عوامل اقدام شده است.پس از آن برای تدقیق پهنه های نیازمند جابه جایی، از محیط Arc Sceneنرم افزار Arc GIS استفاده شد و سرانجام با استفاده از توپوگرافی سه بعدی محله و پس از بازدیدهای میدانی و تدقیق نتایج، پهنه های نیازمند&nbsp;جابه جایی مشخص شده اند. نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان میدهد که بخشهای شمالی و شمال شرقی محله از&nbsp;نظر محیطی در محدوده خطر بالایی قرار دارند و در صورت بروز خطر، آسیبهای جبران ناپذیری را بر جای میگذارد.&nbsp;عواملی از قبیل نامناسب بودن ساخت و سازها، مقاومت کم مصالح به کار رفته در ساختمان ها و عمر زیاد آنها، وجود&nbsp;معابر تنگ و باریک، استقرار بر روی عناصر منفصل و نامقاوم، شیب زیاد و بالاخره ناپایداری دامنه های مشرف به محله&nbsp;در بخشهای شرقی و خطر حرکات تودهای، آسیب پذیری این محله را تشدید میکند. بر این اساس، توجه به عوامل&nbsp;محیطی و تأثیر پدیده های مرفوژنیک در تصمیم گیری هایی که به تهیه طر ح های ساماندهی این نوع از سکونتگاه ها&nbsp;منجر میشود، ضرورت دارد.</div> <div style="text-align: justify;">Growing population and increasing urbanization has led to the expansion of informal settlements. Informal settlements in developing countries, more than other urban tissues are exposed to various risks and natural disasters. This type of settlements, often develop and spread without regard to natural hazards, with no specific plan and no attention to regulations. Expansion of informal settlements in the city of Bandar Abbas has been causing problems for cities and urban management.One of the most important informal settlements in the city of Bandar Abbas is Chahestaniha. In this study Analytical Hierarchy Process (AHP) is used to determine zones which with a view to effective natural factors need replacement. First, effective natural factors were studied. Then according to the weight of each factor, the map of these weights was prepared. In the next step, the vulnerability map, using layers of the weight and the weight coefficient of each factor is provided. Afterward, the Arc Scene in the Arc GIS software was used to scrutinize areas that are in need of replacement. Finally, after the field visits, using three-dimensional topography of the neighborhood and scrutinize the results, requiring replacement zones have been identified. The results of this study indicate that the northern and northeastern parts of the neighborhood, located within the high risk environment, and in case of danger, damage will be irreparable. Factors such as, inappropriate construction, low resistance materials used in buildings and old buildings, narrow streets, on the establishment of constructions on detached and non-resistant elements of nature, high slope, and unstable hillsides near neighborhood in the eastern part , and the risk of mass movement, can intensify vulnerability of this neighborhood. Accordingly, in the decision-making process leading to the preparation of plans for organizing this type of settlements, it is essential to consider the effect of environmental factors and morphogenesis phenomena.</div> محله چاهستانی ها, تحلیل سلسله مراتبی, سکونتگاه های غیررسمی, پهنه های جابه جایی. Neighborhood Chahestaniha, Analytical Hierarchy Process, Informal Settlements,Replacement Zone 161 178 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1-103&slc_lang=fa&sid=1 Shaikhi Mohammad محمد شیخی 10031947532846005470 10031947532846005470 No Department Of Social planning, faculty of social science, Allameh Tabatabaee University,Tehran,Iran گروه برنامه ریزی اجتماعی ،دانشگاه علامه طباطبایی،تهران،ایران Vahid Feizi وحید فیضی Vahid.feizi@ut.ac.ir 10031947532846005471 10031947532846005471 Yes Young Researchers club, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran,Iran باشگاه پژوهشگران جوان ،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران Ali Akbar Shamsipour علی اکبر شمسی پور 10031947532846005472 10031947532846005472 No Department of Geography, Tehran University,Tehran,Iran گروه جغرافیا ،دانشگاه تهران،تهران،ایران