en نقش پویای ساختار سه‌بعدی پوشش گیاهی و اثرات تجمعی تهدیدهای انسانی بر مطلوبیت زیستگاه شوکای خزری جغرافیای طبیعی Natural Geography پژوهشی اصیل Original Research <span style="font-size:16px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">اهداف:</span></span></b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> شوکای خزری به عنوان گونه‌ای شاخص در جنگل‌های هیرکانی، نسبت به تغییرات ساختاری جنگل و فشارهای انسانی بسیار حساس است. این پژوهش با هدف ارزیابی جامع مطلوبیت زیستگاه شوکا و شناسایی عوامل کلیدی موثر بر پراکنش آن در منطقه شکارممنوع دیلمان-درفک (فرارود رودبار) انجام شد. </span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">روش‌شناسی:</span></span></b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> پژوهش حاضر از <span style="color:black">نوع توصیفی </span>بوده و در <span style="color:black">سال ۱۴۰۳</span> در منطقه فرارود رودبار انجام شد. برای این منظور از رویکردی تلفیقی شامل روش ارزیابی زیستگاه، مدل بوم‌جایگاهی&nbsp; و مدل توزیع گونه استفاده گردید. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌های کارشناسی، پیمایش میدانی و تصاویر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif">Sentinel-۲</span></span><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> گردآوری و اعتبارسنجی شدند<b><span style="color:black">.</span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> نتایج <span style="color:black">ارزیابی زیستگاه </span>نشان داد زیستگاه گوساله‌گاه با شاخص مطلوبیت ۸۶/۰ مطلوب‌ترین شرایط را داشت در حالی که روکوه‌سرا با مقدار ۳۶/۰ در وضعیت بحرانی قرار گرفت. مدل حداکثر آنتروپی عملکرد بسیار مطلوبی در پیش‌بینی پراکنش گونه داشت. تحلیل <span style="color:black">عامل بوم‌جایگاهی </span>نیز حاشیه‌مندی ۷۲/۰ و تخصص زیستی ۹/۱ را نشان داد که بیانگر حساسیت بالای گونه به تغییرات زیستگاهی بود. شاخص پوشش گیاهی با سهم ۳۴٪ موثرترین متغیر شناسایی شد. همچنین تراکم دام و فاصله از سکونتگاه‌های انسانی بیشترین نقش را در کاهش مطلوبیت زیستگاه ایفا کردند. </span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">نتیجه‌گیری:</span></span></b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> حفاظت از شوکای خزری نیازمند توجه همزمان به دو بُعد ساختار اکولوژیکی جنگل و کنترل فشارهای انسانی است.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="background:white"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif"><span style="color:#70ad47">Aims:</span></span></span></b><b> </b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif">The Caspian roe deer, as an indicator species in the Hyrcanian forests, is highly sensitive to habitat structural changes and human pressures. This study aimed to comprehensively assess habitat suitability and identify key factors affecting the distribution of this species in the Deylaman-Dorfak protected area (Farraroud, Rudbar).</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif"><span style="color:#70ad47">Methodology:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif">This was a <span style="color:black">descriptive </span>study conducted in <span style="color:black">2024 </span>in Farraroud, Roudsar<span style="color:#70ad47">. </span>An integrated approach combining the Habitat Evaluation Procedure (HEP), Ecological Niche Factor Analysis (ENFA), and Maximum Entropy Model (MaxEnt) was employed. Data were collected through expert questionnaires, field surveys, and Sentinel-2 satellite imagery, and validated using AUC and Boyce indices.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif"><span style="color:#70ad47">Findings:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif">The habitat assessment results indicated that the Gousalekah habitat, with a suitability index of 0.86, exhibited the most favorable conditions, whereas Rokouh-Sara, with a value of 0.36, was in a critical state. The maximum entropy model demonstrated a highly satisfactory performance in predicting species distribution. Ecological niche factor analysis also revealed a marginality of 0.72 and a biological specialization of 1.9, indicating the species&rsquo; high sensitivity to habitat changes. The vegetation cover index was identified as the most influential variable, contributing 34%. Additionally, livestock density and distance from human settlements played the greatest roles in reducing habitat suitability.</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif"><span style="color:#70ad47">Conclusion:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif">Conservation of the Caspian roe deer requires simultaneous attention to both forest ecological structure and anthropogenic pressures.</span></span></span></span></span> شوکای خزری, ارزیابی زیستگاه, تحلیل عامل بوم‌جایگاهی, مدل حداکثر آنتروپی, جنگل‌های هیرکانی Caspian Roe Deer, Habitat Evaluation, Ecological Niche Factor Analysis, Maximum Entropy Model, Hyrcanian Forests 267 277 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1120-2&slc_lang=en&sid=1 F. Gravand فرود گراوند 100319475328460018785 100319475328460018785 Yes Department of Environment Guilan Province, Rasht, Iran اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان گیلان، رشت، ایران E. Hasani Shah Shahidani اسماعیل حسنی شاه شهیدانی 100319475328460018783 100319475328460018783 No Department of Environment Guilan Province, Rasht, Iran اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان گیلان، رشت، ایران M. Fallah Mojaver مصطفی فلاح مجاور 100319475328460018782 100319475328460018782 No Department of Environment Guilan Province, Rasht, Iran اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان گیلان، رشت، ایران S.A. Hejazi سیده عقیله حجازی 100319475328460018784 100319475328460018784 No Cohort Center, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran دانشگاه علوم پزشکی گیلان، مرکز کوهورت، رشت، ایران S. Kafaei ساسان کفایی 100319475328460018786 100319475328460018786 No Department of Environment Kerman Province, Kerman, Iran اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان کرمان، کرمان، ایران