Geographical Researches

fa تاثیر ویژگی‌های کالبدی و اجتماعی فضاهای شهری بر الگوهای رفتاری کاربران Effects of Physical and Social Attributes of Urban Spaces on Users’ Behavioral Patterns جغرافیای عمومى General Geography پژوهشی اصیل Original Research اهداف: فضاهای عمومی شهری نقشی بنیادین در ارتقای تعاملات اجتماعی، سرزندگی و کیفیت زندگی شهروندان دارند. با این حال، در بسیاری از شهرهای معاصر، رابطه میان ویژگی‌های کالبدی و اجتماعی فضا و چگونگی تاثیر آن بر رفتار کاربران به صورت نظام‌مند بررسی نشده است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی تاثیر ویژگی‌های کالبدی و اجتماعی فضاهای شهری بر الگوهای رفتاری کاربران انجام شد. روش‌شناسی: مطالعه حاضر از نوع کاربردی-تحلیلی بوده و به روش پیمایشی در سه فضای عمومی شاخص تهران شامل پارک ملت، پارک لاله و مجموعه بام‌لند انجام شد. جامعه آماری شامل کاربران این فضاها بود که ۳۷۵ نفر از آنها با استفاده از فرمول کوکران و نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه محقق‌ساخته گردآوری و با آزمون‌های آماری تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) و همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS ورژن ۲۷ تحلیل شد. یافته‌ها: میان سه فضای مورد بررسی از نظر ویژگی‌های اجتماعی کاربران و فعالیت‌های اختیاری تفاوت معناداری وجود داشت، در حالی که ویژگی‌های کالبدی تفاوت آماری معناداری نشان ندادند. همچنین روابط همبستگی نشان داد در پارک ملت ویژگی‌های کالبدی، در بام‌لند ویژگی‌های اجتماعی و در پارک لاله کیفیت محیطی بیشترین تاثیر را بر الگوهای رفتاری داشتند. نتیجه‌گیری: ابعاد اجتماعی کاربران نقش تعیین‌کننده‌تری در شکل‌دهی رفتار نسبت به عناصر کالبدی دارند و تاکید بر طراحی انسان‌محور و مدیریت اجتماعی فضاهای عمومی می‌تواند به ارتقای کیفیت تجربه شهری منجر شود.   Aims: Urban public spaces play a fundamental role in enhancing social interactions, liveliness, and the overall quality of urban life. However, in many contemporary cities, the relationship between the physical and social attributes of urban spaces and their influence on users’ behavioral patterns has not been systematically examined. This study aimed to conduct a comparative analysis of the effects of physical and social characteristics of urban spaces on users’ behavioral patterns.   Methodology: The research employed an applied-analytical approach using a survey method in three major public areas of Tehran including Mellat Park, Laleh Park, and Bamland Complex. The statistical population consisted of users of these spaces, among whom 375 participants were selected through Cochran’s formula and stratified random sampling. Data were collected via a researcher-designed questionnaire and analyzed using one-way ANOVA and Pearson correlation tests in SPSS 27 software. Findings: There is significant differences in three spaces regarding users’ social characteristics and optional activities, while physical attributes showed no statistically significant differences. Correlation analyses revealed that physical features played the most prominent role in shaping user behavior in Mellat Park, social features in Bamland, and environmental quality in Laleh Park. These findings highlight that social dimensions of users have a more decisive influence on behavioral patterns than purely physical elements. Conclusion: The study emphasizes the necessity of human-centered design and socially responsive management of public spaces to foster livelier, more inclusive, and behaviorally adaptive urban environments.   فضاهای عمومی شهری, الگوهای رفتاری, ویژگی‌های کالبدی, ویژگی‌های اجتماعی, سرزندگی شهری, طراحی انسان‌محور, تهران Urban Public Spaces, Behavioral Patterns, Physical Characteristics, Social Characteristics, Urban Liveliness, Human-Centered Design, Tehran 279 286 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1765-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Pooshasb آرش پوشاسب 100319475328460018787 000000021658937X Yes Department of Urban Planning, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran گروه مدیریت و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران