Geographical Researches

fa آینده‌پژوهی بازآفرینی بافت‌های فرسوده در مناطق پیرامونی کلانشهر مشهد Foresight of Regeneration of Degraded Urban Areas in the Peripheral Regions of Mashhad Metropolis جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research مقدمه: هدف اصلی این پژوهش، شناسایی پیشران‌های کلیدی، عدم قطعیت‌های بحرانی و تدوین سناریوهای محتمل آینده برای بازآفرینی بافت‌های فرسوده در مناطق پیرامونی شهر مشهد بود. روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی با رویکرد آینده‌پژوهانه و شیوه توصیفی-تحلیلی در سال 1403 انجام شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و پرسش‌نامه‌ استفاده شد. نمونه‌گیری به شیوه گلوله برفی انجام شد و در نهایت ۲۵ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از روش دلفی دو مرحله‌ای، تحلیل تاثیرات متقابل و تحلیل آماری چندمعیاری بهره گرفته شد. در مرحله بعد، سناریوهای آینده با استفاده از روش سناریونویسی اکتشافی و تحلیل مورفولوژیک طراحی شدند. اعتبار نتایج سناریونویسی با بررسی نظرات پنل خبرگان ارزیابی شد. یافته‌ها: پیشران‌ها براساس دو معیار میانگین اهمیت و میانگین عدم قطعیت به دسته‌های کلیدی، حساس، بحران‌زا و کم‌تاثیر تقسیم شدند. پیشران‌های کلیدی با عدم قطعیت بالا شامل تغییرات قیمت زمین و مسکن، میزان جذب سرمایه‌گذاری خصوصی و تحولات فنّاوری‌های ساخت‌وساز بودند. برخی پیشران‌ها مانند سیاست‌های حمایتی دولت و سیاست‌های شهرداری مشهد در دسته حساس قرار گرفتند. پیشران‌هایی چون توسعه شبکه حمل و نقل عمومی بحران‌زا و سیاست‌های باززنده‌سازی فرهنگی کم‌تاثیر بودند. تاثیر پیشران‌ها بر ابعاد مختلف نظیر کیفیت زیرساخت‌ها و مشارکت اجتماعی بررسی شد و مشخص شد پیشران‌هایی مثل سیاست‌های حمایتی دولت و جذب سرمایه‌گذاری خصوصی بیشترین تاثیر را دارند. در نهایت، سناریوهای آینده بازآفرینی بافت‌های فرسوده با استفاده از روش‌های سناریونویسی اکتشافی و تحلیل مورفولوژیک تدوین شدند. نتیجه‌گیری: از میان چند سناریو آینده درخشان، آینده شکننده و مسیر محتاطانه، مسیر محتاطانه بیشترین میانگین نمره کل و احتمال وقوع بالاتری داشته است.   Aims: The main objective of this study was to identify key drivers, critical uncertainties, and to develop potential future scenarios for the regeneration of degraded urban areas in the peripheral regions of Mashhad. Methodology: This applied research was conducted with a future studies approach and a descriptive-analytical method. Semi-structured interviews and questionnaires were used to collect data. Snowball sampling was applied, and ultimately 25 individuals were selected as the sample. The data were analyzed using a two-stage Delphi method, MICMAC (Matrix of Cross-Impact Multiplication Applied to Classification) analysis, and multi-criteria statistical analysis. In the next step, future scenarios were designed using exploratory scenario writing and morphological analysis methods. The validity of the scenario writing results was evaluated by reviewing a panel of experts. Findings: The drivers were categorized into key, sensitive, crisis-inducing, and low-impact groups based on two criteria: Average importance and average uncertainty. Key drivers with high uncertainty included land and housing price changes, the rate of private investment absorption, and construction technology developments. Some drivers, such as government support policies and Mashhad Municipality policies, were categorized as sensitive. Drivers such as the development of the public transport network were considered crisis-inducing, while cultural regeneration policies had a low impact. The impact of drivers on various dimensions, such as infrastructure quality and social participation, was examined, revealing that drivers like government support policies and private investment absorption had the greatest impact. Finally, future scenarios for the regeneration of degraded urban areas were developed using exploratory scenario writing and morphological analysis methods. Conclusion: The regeneration of deteriorated urban fabrics was presented through. Among several possible scenarios including a bright future, a fragile future, and a cautious path, the cautious path had the highest average total score and a higher likelihood of occurrence. بازآفرینی, بافت فرسوده, سناریونویسی, آینده پژوهی Regeneration, Degraded Urban Areas, Scenario Writing, Future Studies 85 93 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1745-1&slc_lang=fa&sid=1 H. Vakili حمیده وکیلی 100319475328460018426 100319475328460018426 Yes Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران