Geographical Researches

fa شاخص‌های ظرفیت نهادی و اجتماعی با تاکید بر رویه محتوایی راهبرد توسعه شهری Institutional and Social Capacity Indicators Emphasizing the Substantive Approach to Urban Development Strategy جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research اهداف: یکی از نظریات نوین در برنامه‌ریزی و توسعه شهرها، برنامه‌ریزی راهبردی و اتخاذ تفکر راهبردی در برنامه‌ریزی آینده شهرها است و ویژگی‌های ظرفیت نهادی و اجتماعی در برنامه‌ریزی راهبردی توسعه شهر دارای اثرگذاری است. در همین راستا در این مقاله به تبیین شاخص‌های ظرفیت نهادی و اجتماعی با تاکید بر رویه محتوایی راهبرد توسعه شهری در سال 1403 پرداخته شد. روش‌شناسی: این پژوهش توصیفی تبیینی در سال 1403 در شهر کرج به انجام رسید. رویکرد پژوهش، ترکیبی از روش‌های کیفی و کمّی بوده و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شدند. در مرحله کتابخانه‌ای، شاخص‌های اولیه از منابع نظری و اسناد شهری استخراج و سپس در قالب پرسش‌نامه‌ای ساختاریافته در اختیار پاسخ‌گویان قرار گرفت. روایی پرسش‌نامه با استفاده از روایی صوری و محتوایی از طریق نظر خبرگان بررسی و اصلاح شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 82/0 تایید گردید. جامعه آماری شامل 50 نفر از متخصصان حوزه توسعه شهری بود که به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها در دو مرحله با استفاده از آمار توصیفی و آزمون‌های کندال و فریدمن در نرم‌افزار SPSS 26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج آزمون کای دو نیز معنادار بود که بیانگر آن بود که پاسخ‌دهندگان به صورت معنادار، شاخص‌ها را مطلوب ارزیابی کردند. بالاترین میانگین مربوط به یادگیری تجربی (28/4) و یادگیری تعاملی (26/4) بوده و کمترین میانگین به توان جمعی نهادها (14/4) اختصاص یافت. براساس آزمون آنتروپی شانون، بیشترین اهمیت به‌ترتیب به شاخص‌های یادگیری تجربی، یادگیری پیوسته، انعطاف‌پذیری و روابط درون‌منطقه‌ای داده شد و کمترین اهمیت به توان جمعی نهادها تعلق یافت. نتیجه‌گیری: شاخص‌های ظرفیت نهادی و اجتماعی توسعه شهری کرج شامل یادگیری، تعامل، تطبیق‌پذیری و گردش دانش اهمیت بیشتری داشته و ساختارهای جمعی یا منابع فیزیکی و انسانی در اولویت پایین‌تری قرار دارند.   Aims: One of the modern approaches in urban planning and development is strategic planning, which emphasizes adopting a strategic mindset for shaping the future of cities. Within this framework, the characteristics of institutional and social capacity play a significant role. Accordingly, this study aimed to explain the indicators of institutional and social capacity with an emphasis on the substantive approach to urban development strategy. Methodology: This explanatory-descriptive research was conducted in Karaj in 2024. The research followed a mixed-methods approach, utilizing both qualitative and quantitative techniques. Data were collected through library studies. In the initial stage, primary indicators were extracted from theoretical sources and urban planning documents and were then organized into a structured questionnaire. The validity of the questionnaire was assessed and refined through expert judgment using face and content validity methods, and its reliability was confirmed with a Cronbach's alpha coefficient of 0.82. The statistical population consisted of 50 urban development experts selected purposively until theoretical saturation was achieved. Data analysis was carried out in two phases using descriptive statistics and Kendall and Friedman tests in SPSS 26. Findings: The chi-square test yielded significant results, indicating that respondents positively evaluated the proposed indicators. The highest mean scores were related to experiential learning (4.28) and interactive learning (4.26), while the lowest was assigned to collective institutional capacity (4.14). According to the Shannon entropy test, the most important indicators were experiential learning, continuous learning, flexibility, and intra-regional relations, whereas collective institutional capacity received the least weight. Conclusion: Indicators of learning, interaction, adaptability, and knowledge circulation hold higher importance in assessing institutional and social capacity, while collective structures and physical or human resources are considered lower priorities.   ظرفیت نهادی, ظرفیت اجتماعی, راهبرد, توسعه شهر Institutional Capacity, Social Capacity, Strategy, Urban Development 115 123 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1736-2&slc_lang=fa&sid=1 A.A. Mirvakili علی اکبر میروکیلی 100319475328460018448 100319475328460018448 No Department of Urban and Regional Planning, Central Tehran Branch (CTC), Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران V. Moradi Masihi واراز مرادی مسیحی 100319475328460018449 100319475328460018449 Yes Department of Urban and Regional Planning, Central Tehran Branch (CTC), Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران