Geographical Researches

fa فرآیند بازآفرینی شهری با رویکرد عدالت جبرانی در شهرک شهید باهنر مشهد Urban Regeneration Process with a Compensatory Justice Approach in Shahid Bahonar Neighborhood, Mashhad جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research اهداف: هدف این مطالعه، تبیین فرآیند بازآفرینی پایدار شهری با رویکرد ارزیابی عدالت فضایی در سکونتگاه‌های غیررسمی محله شهید باهنر واقع در شهر مشهد بود. روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی در سال 1404-1403 با هدف تبیین الگوی بازآفرینی شهری با رویکرد عدالت جبرانی در سه مرحله انجام شد که شامل بررسی وضعیت ساکنین، تحلیل عدالت فضایی و ارزیابی فرآیند بازآفرینی بود. در ابتدا با استفاده از دو پرسش‌نامه، داده‌های مربوط به رضایت 195 نفر از ساکنین محله شهید باهنر مشهد و نیز دیدگاه‌های 21 نفر از کارشناسان حوزه مدیریت شهری گردآوری شد. پرسش‌نامه اول شامل 17 سوال درباره وضعیت عدالت فضایی از دید ساکنین و پرسش‌نامه دوم شامل 30 سوال درباره عدالت جبرانی و شاخص‌های موثر بود. داده‌های این مرحله با استفاده از آزمون تی تک نمونه و روش وزن‌دهی آنتروپی شانون تحلیل شد. طراحی مراحل فرآیند بازآفرینی با انجام مصاحبه‌های عمیق با 31 نفر از خبرگان انجام شد. مصاحبه‌ها ضبط، پیاده‌سازی و با روش کدگذاری باز تحلیل شدند. از ترکیب مفاهیم استخراج‌شده، مراحل فرآیند بازآفرینی شهری تدوین شد. یافته‌ها: در بیشتر شاخص‌های عدالت جبرانی شهری، نارضایتی معناداری وجود داشت. بیشترین نارضایتی‌ها در حوزه‌های حکمرانی و محیط زیست مشاهده شد، در حالی که برخی خدمات پایه مانند تسهیلات اعتباری و پوشش بیمه‌ای وضعیت بهتری داشتند. براساس نتایج اولویت‌بندی شاخص‌های عدالت فضایی، عدالت فرهنگی‌ هویتی بیشترین اهمیت را داشته و شاخص‌های اقتصادی و ساختاری کمترین اهمیت را داشتند. با توجه به شاخص‌های عدالت فضایی و مصاحبه‌های انجام‌شده، مراحل فرآیند بازآفرینی شهری در محله شهید باهنر در 7 مرحله اصلی خلاصه شد. نتیجه‌گیری: شهروندان محله شهید باهنر از نابرابری در توزیع خدمات و مشارکت شهری ناراضی‌اند، هرچند رضایت نسبی از امنیت و کیفیت فضاهای عمومی وجود دارد. سه شاخص عدالت فرهنگی-هویتی، زیست‌محیطی و حکمرانی عادلانه عوامل کلیدی در تحقق عدالت جبرانی و بازآفرینی شهری هستند.   Aims: This study aimed to explain a sustainable urban regeneration model with a focus on spatial justice evaluation in the informal settlements of Shahid Bahonar Neighborhood located in Mashhad City. Methodology: This applied research was conducted in 2024-2025 in Shahid Bahonar neighborhood in Mashhad, and it was carried out in three main stages: Assessing the residents' conditions, analyzing spatial justice, and evaluating the regeneration process. Initially, data were collected through two questionnaires: One reflecting the satisfaction of 195 residents and another capturing the perspectives of 21 urban management experts. The first questionnaire included 17 questions on spatial justice from the residents' viewpoint, while the second contained 30 questions regarding compensatory justice and its influencing indicators. Data from this stage were analyzed using the one-sample t-test and the Shannon entropy weighting method. The design of the regeneration process was developed through in-depth interviews with 31 experts. These interviews were recorded, transcribed, and analyzed using open coding. From the extracted concepts, the stages of the urban regeneration process were developed. Findings: There was a significant level of dissatisfaction across most indicators of urban compensatory justice. The highest levels of dissatisfaction were observed in governance and environmental areas, whereas some basic services, such as credit facilities and insurance coverage, were rated more positively. According to the prioritization results of spatial justice indicators, cultural-identity justice held the highest importance, while economic and structural indicators were considered less important. Based on spatial justice indicators and interview findings, the stages of the urban regeneration process in Shahid Bahonar neighborhood were summarized into seven main phases. Conclusion: Residents of the Shahid Bahonar neighborhood are dissatisfied with the unequal distribution of services and urban participation, although there is relative satisfaction with security and the quality of public spaces. Three key indicators of cultural-identity justice, environmental justice, and fair governance are critical factors in achieving compensatory justice and urban regeneration.   بازآفرینی شهری, عدالت فضایی, عدالت جبرانی, سکونتگاه‌های غیررسمی Urban Regeneration, Spatial Justice, Compensatory Justice, Informal Settlements 103 113 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1733-1&slc_lang=fa&sid=1 S.M. Mirsayedi Anbaran سیدمحمد میرسیدی عنبران 100319475328460018445 100319475328460018445 No Department of Geography and Urban Planning, Kish International Campus, University of Tehran, Kish, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران H. Hataminejad حسین حاتمی‌نژاد 100319475328460018446 100319475328460018446 Yes Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران A. Pourahmad احمد پوراحمد 100319475328460018447 100319475328460018447 No Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران