fa آسیب‌پذیری مناطق جنوبی شهر تهران در برابر زمین‌لرزه با استفاده از سیستم روی‌هم‌گذاری لایه‌ها ژئومورفولوژی Geomorphology پژوهشی اصیل Original Research <span style="font-size:16px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">اهداف:</span></span></b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> هدف از این پژوهش بررسی و پهنه‌بندی میزان آسیب‌پذیری مناطق جنوبی شهر تهران در برابر زمین‌لرزه است. </span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">روش‌شناسی:</span></span></b> <span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و در مناطق جنوبی شهر تهران (مناطق ۹ تا ۲۰)‌ انجام شد. این پژوهش با رویکرد توسعه‌ای‌ و در سه مرحله انجام شد. در مرحله نخست، برای تدوین شاخص‌های آسیب‌پذیری، از روش تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. در مرحله دوم، به منظور اولویت‌‌بندی شاخص‌‌ها، از تکنیک فازی در قالب روش دلفی بهره گرفته شد و در مرحله سوم، شاخص‌های موثر بر آسیب‌پذیری بافت (بر مبنای حداکثر تاثیر) از طریق نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif">ArcGIS, Version ۹.۲</span></span><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> به شکل لایه‌های اطلاعاتی وزن‌دار ترسیم شدند. در نهایت، با استفاده از تکنیک روی‌هم‌گذاری لایه‌ها، میزان آسیب‌پذیری برای مناطق مطالعاتی ارزیابی شد و بر اساس شاخص‌های کالبدی موثر در زمین‌لرزه، نقشه آسیب‌پذیری نهایی در منطقه مورد مطالعه تهیه شد.</span><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"> تعداد ۲۱ شاخص به عنوان عوامل اثرگذار بر آسیب‌پذیری تدوین شدند. </span></span><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">از دیدگاه صاحب‌نظران، در میان عوامل موثر، به ترتیب اولویت، بیشینه شتاب زمین، کیفیت ابنیه و فاصله از گسل بیشترین نقش را داشته و شاخص‌های توپوگرافی، تعداد طبقات و فاصله از ایستگاه آتش‌نشانی کمترین امتیاز را به خود اختصاص دادند. نتایج بیانگر آن بود که مناطق ۱۵، ۱۸، ۱۹ و ۲۰ در مجموع آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به سایر مناطق مورد بررسی نشان دادند. که این امر نشان از وجود شاخص‌های بحرانی بیشتر در این مناطق داشت. </span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif">وضعیت بد اجزای کالبدی و کاربری‌های نامناسب شهری، شبکه ارتباطی ناکارآمد، بافت شهری فشرده و فرسوده، تراکم شهری بالا، وضعیت بد استقرار کاربری‌های درمان و امدادرسانی، کمبود و توزیع نامناسب فضاهای باز شهری و غیره نقش اساسی در افزایش میزان آسیب‌های وارده به شهر در هنگام وقوع زمین‌لرزه دارد.</span></span><span lang="FA"><span style="font-family:&quot;IRANSharpSmall Light&quot;,sans-serif"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:#70ad47">Aims:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">This study aims to assess and map the vulnerability of southern Tehran districts to earthquakes.</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:#70ad47">Methodology:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">The research, applied in nature, was conducted across the southern districts of Tehran (Districts 9 to 20). It followed a developmental approach in three phases. First, confirmatory factor analysis was utilized to develop vulnerability indices. In the second phase, a fuzzy Delphi technique was employed to prioritize these indices. Finally, the most impactful factors influencing urban fabric vulnerability were weighted and visualized as geospatial layers using ArcGIS software (Version 9.2). The vulnerability of the study area was then assessed by overlaying these layers, leading to the development of a final vulnerability map based on seismic-related physical indicators.</span></span><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Cambria",serif"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:#70ad47">Findings:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">The research, applied in nature, was conducted in 2024 across the southern districts of Tehran (Districts 9 to 20). It followed a developmental approach in three phases. First, confirmatory factor analysis was utilized to develop vulnerability indices. In the second phase, a fuzzy Delphi technique was employed to prioritize these indices. Finally, the most impactful factors influencing urban fabric vulnerability were weighted and visualized as geospatial layers using ArcGIS software (Version 9.2). The vulnerability of the study area was then assessed by overlaying these layers, leading to the development of a final vulnerability map based on seismic-related physical indicators.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:#70ad47">Conclusion:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:">The heightened vulnerability of southern Tehran districts is attributed to poor structural conditions, inappropriate land use, ineffective transportation networks, dense and deteriorated urban fabric, high population density, inadequate distribution of medical and emergency facilities, and insufficient access to well-distributed urban open spaces. Addressing these challenges is critical to mitigating potential earthquake damage in urban areas.</span></span></span></span></span> آسیب‌پذیری, زمین‌لرزه, روی‌هم‌گذاری لایه‌ها, شهر تهران Vulnerability, Earthquake, Superposition of Layers, Tehran City 387 398 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1689-1&slc_lang=fa&sid=1 K. Rezaeeparto کتایون رضایی پرتو 100319475328460017836 100319475328460017836 Yes Earth Science Research Division, Research Institute of Petroleum Industry, Tehran, Iran پژوهشکده علوم زمین، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران