fa شاخص‌های موثر بر تحقق الگوی کاربری زمین و گسترش آتی محدوده‌های شهری زاهدان در طرح توسعه جامع شهر جغرافيای شهری Urban Geography پژوهشی اصیل Original Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span iransharpsmall="" lang="FA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">اهداف:</span></span></b><span iransharpsmall="" lang="FA" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> طرح‌ها</span></span><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">ی جامع</span></span> <span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">برای توسعه کالبدی موزون شهرها تهیه می‌شوند اما به دلیل مشکلات معمولاً در دستیابی به اهداف خود ناکامند. در پژوهش حاضر میزان تحقق الگوی کاربری زمین و ارتباط آن با رشد محدوده شهر زاهدان تهیه شد. </span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">روش‌شناسی:</span></span></b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> این پژوهش کاربردی در سال ۱۴۰۰ در شهر زاهدان انجام شد. لیست شاخص‌های موثر با استفاده از سنجش نظرات کارشناسی و تعیین ضریب اهمیت </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">(AHP)</span></span></span><b> </b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">تهیه شد. در این زمینه، ۱۸ کارشناس با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند </span></span><span iransharpsmall="" lang="FA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">انتخاب</span></span><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> شد. روند رشد مطلوب شهری در ۱۴۰۰-۱۳۸۰ با استفاده از همپوشانی شاخص‌های موثر در محیط </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">GIS</span></span></span><span iransharpsmall="" lang="FA" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> بررسی شد. </span></span><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">شاخص‌های موثر بر تحقق الگوی کاربری زمین با استفاده از سنجش نظرات کارشناسی تهیه و ضریب اهمیت و وزن هر یک به ترتیب از طریق مدل </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">AHP</span></span></span><span iransharpsmall="" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">ANP</span></span></span><span iransharpsmall="" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> محاسبه و در نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">BSC Designer</span></span></span><span iransharpsmall="" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> ارزیابی نهایی انجام شد. پیش‌بینی روند رشد شهر تا سال ۱۴۵۰ با استفاده از تجزیه و تحلیل داده‌های مکانی در </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">ArcGIS</span></span></span><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> و مدل </span></span><span dir="LTR" lang="EN-AU" style="font-size:9.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">SLEUTH</span></span></span> <span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">انجام شد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">یافته‌ها:</span></span></b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black"> محدودیت رشد مطلوب شهری بر مبنای شاخص‌ها در محدوده‌هایی از شمال و شرق حوزه مشاهده شد که وجود موانع در بخش‌هایی از غرب، جنوب و شرق زاهدان بر این محدودیت دامن زده است. ابعاد کالبدی (۲۸/۴۹%) و اجتماعی (۲۶/۳۲%) به ترتیب، بیشترین و کمترین توسعه در الگوی کاربری اراضی را داشته‌اند. تحقق الگوی کاربری کمتر از حد متوسط (۸۶/۴۱%) ارزیابی شد. شهر زاهدان بر اساس رشد ارگانیک و گرایش به جاده به صورت لبه‌ای توسعه‌یافته و رشد آتی شهر به صورت درونی و سپس در کناره‌های بافت موجود خواهد بود.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="text-autospace:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:black">نتیجه‌گیری:</span></span></b><span iransharpsmall="" lang="AR-SA" light="" style="font-family:"><span style="color:#231f20"> طرح جامع شهر زاهدان کمتر از ۵۰% تحقق یافته است. این امر را می‌توان ناشی از فقدان ابزارهای قانونی و در نظر نگرفتن توسعه ابعاد موثر دانست. این موارد باید با استفاده از مشارکت گروه‌های ذی‌نفع و ذی‌نفوذ در طرح‌ها برطرف شود تا طرح‌های شهری به تحقق بیشتری دست یابند.</span></span><span lang="FA" style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span cambria="" style="font-family:">Aims:</span></b><span cambria="" style="font-family:"> Comprehensive urban plans are prepared for the balanced physical development of cities, whereas these plans face many problems and usually fail to achieve their goals. This study aimed to study of land use pattern realization and its relationship with the city growth of Zahedan.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span cambria="" style="font-family:">Methodology:</span></b><span cambria="" style="font-family:"> This study was carried out on 2022 in Zahedan.</span> <span cambria="" style="font-family:">The list of indicators affecting the city was growth prepared using expert opinions and determining the coefficient of criteria in Expert choice software. The opinions of 18 experts were used using targeted sampling. The urban growth in 1991-2022 was investigated by overlapping effective indicators and extracting the growth range in the GIS software. The indicators affecting the realization of the land use pattern were prepared by assessing the opinions of the same experts, and the importance and weight coefficients of each were calculated through the AHP and ANP models, respectively. The final evaluation of the land use pattern was conducted in the BSC Designer software. Forecasting the growth trend of the city area until 1450 was assessed using spatial data analysis in ArcGIS through SLEUTH model.</span><span lang="AR-SA" dir="RTL" style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif"></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span cambria="" style="font-family:">Findings:</span></b><span cambria="" style="font-family:"> Physical (49.28%) and social dimensions (32.26%) have the most and least development in the land use pattern of Zahedan. The land use pattern of Zahedan was in an average level (41.86%). According to the SLEUTH model, Zahedan city is developed on the basis of organic growth according the tendency towards the road, and the future growth of the city will be internal on the sides of the existing fabric.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span cambria="" style="font-family:">Conclusion:</span></b><span cambria="" style="font-family:"> The master plan of Zahedan city was realized less than 50%. This can be seen as a result of the lack of required legal tools and the financial capacity of the municipality.</span><span lang="AR-SA" dir="RTL" style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif"></span></span></span></span><br> &nbsp; الگوی کاربری زمین, طرح‌های توسعه, رشد شهر, مدل SLEUTH-3R, زاهدان Land Use Pattern,Development Plans,City Growth,SLEUTH Model,Zahedan, 517 527 http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-1434-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Akbari عطااله اکبری 100319475328460017299 100319475328460017299 No Department of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Zahedan, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران M. Eskandari Sani محمد اسکندری ثانی 100319475328460017300 100319475328460017300 Yes Department of Geography and Urban Planning, Birjand University, Birjand, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران M. Esmaeilnezhad مرتضی اسماعیل نژاد 100319475328460017301 100319475328460017301 No Department of Geography and Urban Planning, Birjand University, Birjand, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران