:: دوره 30، شماره 4 - ( 12-1394 ) ::
جلد 30 شماره 4 صفحات 131-149 برگشت به فهرست نسخه ها
بازسازی ارتفاع برف‌مرز دائمی‌کواترنری الوند همدان (با سه روش رایت، شیب- جهت و ضریب خمیدگی)
دکتر غلام‌ حسن جعفری 1، دکتر مهدی فیض اله ‌پور1، زینب براتی2
1- استادیار گروه جغرافیا دانشگاه زنجان
2- دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی دانشگاه زنجان
چکیده:   (750 مشاهده)

وجود آثار تیپیک سیرکی دامنه‏ های شمال شرقی و جنوب غربی توده کوهستانی الوند همدان، و همچنین حضور مورن‏ های سرگردان اطراف آن، در ابعادی بزرگتر از آنچه در اطراف شیرکوه یزد وجود دارد و تمرکز ژئومورفولوژیست‏ ها را از اوایل دهه 1930، به فرایند یخچالی، معطوف داشته‏، حاکی از تسلط فرایند یخچالی در طی دوره ‏های سرد کواترنری می‏ باشد. به همین منظور در این مقاله سعی در برآورد ارتفاع برف‏مرز دائمی‌ در دامنه‏ های مختلف این توده کوهستانی شده ‏است. در برآورد ارتفاع برف‏ مرز به روش رایت نکت ه‏ای وجود داشت که اساس ارائه برآورد ارتفاع برف مرز به روش ‏های خاصی گردید. بالاتر بودن ارتفاع برف‏ مرز دائمی‌برآورد شده در دامنه ‏های شمال شرقی (نسبت به دامنه‏ های جنوب غربی) بر اساس روش رایت، آن هم در عرض ‏های جغرافیایی همانند ایران که دامنه ‏های شمال شرقی بهترین شرایط را برای ماندگاری برف و تشکیل یخچال دارند، بسیار حائز اهمیت است. این نکته موجب بررسی ارتفاع برف‏ مرز دائمی‌به دو روش دیگر شد؛ یکی روش شیب- جهت که با توجه به مقدار شیب و جهت آن و استفاده از روابط ارائه شده از سوی پژوهشگران قبلی، به برآورد ارتفاع برف‏ مرز دائمی‌پرداخته شده ‏است. تفاوت برف‏ مرز برآورد شده برای دامنه ‏ها از این روش هر چند منطقی به نظر می‏رسید ولی مقدار آن (530 متر) با توجه به شواهد میدانی دور از واقعیت به نظر ‏رسید، به همین دلیل از روش دیگری به عنوان ضریب خمیدگی منحنی میزان که برای اولین بار در این مقاله ارائه شده برای برآورد ارتفاع برف‏ مرز استفاده گردید. مقدار ضریب خمیدگی منحنی میزان‏ها با فاصله گرفتن از قله‏ های مسلط به حوضه‏ ها به سمت کوهپایه، ابتدا روند نزولی و سپس روند صعودی دارد. از محل تغییر این روند به عنوان حضیض ضریب خمیدگی و از ارتفاع آن به عنوان ارتفاع حضیض نمودار یاد گردید. با توجه به نزدیک بودن این ارتفاع به ارتفاعی که از روش‏ های قبلی به عنوان ارتفاع برف‏ مرز برآورد شده بود، چنین نتیجه گرفته شد که ارتفاع حضیض ضریب خمیدگی حوضه ‏ها می‏تواند به عنوان ارتفاع برف‏مرز کواترنری در نظر گرفته شود. بررسی سه روش فوق در برآورد ارتفاع برف‏مرز کواترنری الوند و تفاوت مقدار آن در دامنه‏های مختلف حاکی از آن است که تفاوت قابل توجه ارتفاع پیشانی کوهستان در دامنه‏ های مختلف می‏تواند در برآورد ارتفاع برف ‏مرز و مقدار خطای آن مؤثر باشد. ارتفاع خط تعادل آب‏ و یخ فاکتور دیگری بود که می‏توانست تفاوت ارتفاعی برف‏مرز را آشکار سازد، ولی به دلیل تفاوت در عرض کوهپایه ‏های دو طرف توده کوهستانی و تفاوت در ویژگی‏ های توپوگرافیکی، این شاخص نیز نتوانست کمک چندانی دراین زمینه بنماید؛ چرا که تفاوت در عرض کوهپایه‏ ها و مقدار و جهت شیب آن‏ها می ‏تواند در مقدار ارتفاع خط تعادل آب‏ویخ مؤثر باشد که لازم است در مطالعات یخچال شناسی مورد توجه خاص قرار گیرند.

واژه‌های کلیدی: ضریب خمیدگی، ارتفاع حضیض، سیرک یخچالی، سنگ سرگردان
متن کامل [PDF 1464 kb]   (189 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۳/۱۱ | پذیرش: ۱۳۹۶/۳/۱۱ | انتشار: ۱۳۹۶/۳/۱۱


XML   English Abstract   Print



دوره 30، شماره 4 - ( 12-1394 ) برگشت به فهرست نسخه ها