:: دوره 34، شماره 2 - ( 1398 ) ::
جلد 34 شماره 2 صفحات 193-201 برگشت به فهرست نسخه ها
تبیین مدل منزلت مکانی و بررسی ابعاد مختلف آن
مهلا محمدنیا*1، سید عبدالهادی دانشپور2، سید مسلم سید الحسینی3
1- گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران ، deurb.pln@gmail.com
2- گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران
3- گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
چکیده:   (576 مشاهده)
اهداف و زمینه‌ها: انسان‌ها در تعامل با مکان‌های مختلف شهری به‌عنوان محیطی پاسخگو به نیازها و فعالیت‌هایشان معنا می‌بخشند و در سطحی بالاتر، بخشی از منزلت خویش را در ارتباط با این مکان‌ها تعریف کرده و به آنها دلبسته می‌شوند. مفهوم منزلت مکانی، به‌عنوان یکی از ابعاد رابطه انسان و مکان کمتر مورد توجه معماران، طراحان و برنامه‌ریزان شهری قرار گرفته است.در این راستا، تبیین الگوی منزلت مکانی و فرآیند شکل‌گیری روابط مردم-مکان و مؤلفه‌های مؤثر در جهت ایجاد، تقویت و ارزش‌گذاری این پیوندها به عنوان گامی اساسی در دست‌یابی به هدف اصلی تدوین معیارهای منزلت مکانی ضروری خواهد بود. هدف این مقاله تبیین مفهوم منزلت مکانی و بررسی ابعاد مختلف آن بود.
روش‌شناسی: این پژوهش کیفی با استفاده از نظریه مفهوم‌سازی بنیادی به روش استقرایی، داده‌های حاصل از متون فارسی و انگلیسی را مورد مطالعه قرار داد و مفاهیم با استفاده از سه نوع کدگذاری باز، محوری و انتخابی مشخص شدند.
یافته‌ها: 428 کد به عنوان شاخص‌های منزلت‌بخش مکانی شناسایی شد که 150 مفهوم و 14 مقوله (آسایش/رفاه و امنیت/آرامش؛ منظر مطلوب؛ تعاملات اجتماعی؛ نظم؛ سرزندگی؛ هویت و اصالت؛ خوانایی؛ خاطره‌انگیزی؛ حس تعلق؛ دسترسی؛ معنا و محتوا؛ فعالیت و مدیریت شهروندان؛ تنوع؛ شأن و شخصیت مکان) را تشکیل داد.
نتیجه‌گیری: تحکیم شکل نهادی مکان، گسترش و تعمیق در چشم‌اندازهای تدوین‌شده برای آینده‌ مکان، التزام به حفظ ارزش‌های محیط و عناصر ساخته‌شده، ایجاد جایگاه فضایی مکان در سامانه فرامکانی، آمادگی‌های همه‌جانبه، ارزش‌ها و ویژگی‌های خواست ساکنان و افراد بیرونی، حفظ عناصر ارزشمند، ارتقا نقش مکان در منطقه فرامکان، بسترسازی استقرار شده در مکان، تحول تاریخی، رشد و آینده مکان، بازشناسی عناصر شاخص ادراکی مکان، تصحیح شکل قرارگاه رفتاری، بسترسازی رفتار و ارتباطات اجتماعی بین افراد، تقویت ساختار استخوان‌بندی فضایی-کالبدی مکان، به‌عنوان راهبردهای ارتقای منزلت مکانی معرفی می‌شوند.
واژه‌های کلیدی: منزلت مکانی، مکان، تعامل انسان-مکان، نظریه داده‌‌بنیاد
متن کامل [PDF 751 kb]   (75 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشی اصیل | موضوع مقاله: برنامه ریزی شهری
دریافت: ۱۳۹۷/۱۱/۳ | پذیرش: ۱۳۹۷/۱۲/۵ | انتشار: ۱۳۹۸/۳/۱۳
فهرست منابع
1. American Heritage (1975). The American Heritage dictionary of the English language. Rockville: American Heritage Publication. [Article]
2. Anderberg P, Lepp M, Berglund AL, Segesten K (2017). Preserving dignity in caring for older adults: A concept analysis. Advance Nursing. 59(6):635-43. [Article] [DOI:10.1111/j.1365-2648.2007.04375.x] [PMID]
3. Andorno R (2013). The dual role of human dignity in bioethics. Medicine, health care and philosophy. 16(4):967-973. [Article] [DOI:10.1007/s11019-011-9373-5] [PMID]
4. Batra N (2013). Dignity by Design: Tool of social urbanism [Internet]. Engaged Citizens Responsive City [Cited 2018, 25 December]. Available from: https://www.pria.org/engaged-citizens-responsive-city/?p=1176 [Article]
5. Danayifard H (2006). Theorizing using a deductive approach: The conceptualization strategy of fundamental theory. Daneshvar Behavioral Journal. 15(29):102-121. [Persian]
6. Davy B, Pellissery S, Jacobs HM (2017). Land policies in India promises, practices and challenges. In: Davy B, editor. Human dignity and property in land - A human rights approach. New York: Springer. [Article] [DOI:10.1007/978-981-10-4208-9_1]
7. Dehkhoda A (1956). Dehkhoda dictionary [Internet]. Tehran: Dehkhoda Institute [Cited 2018, 13 August]. Available from: https://www.revolvy.com [Article]
8. Gallagher A, Li S, Wainwright P, Jones IR, Lee D (2008). Dignity in the care of older people - a review of the theoretical and empirical literature. BioMedical Center Nursing. 7:11. [Article] [DOI:10.1186/1472-6955-7-11] [PMID] [PMCID]
9. Hicks D (2013). Dignity: The essential role it plays in resolving. New Haven, CT: Yale University. [Article]
10. Jacobson N (2007). Dignity and health: A review. Social Science & Medicine. 64(2):292-302. [Article] [DOI:10.1016/j.socscimed.2006.08.039] [PMID]
11. McCrudden Ch (2013). Understanding human dignity. 1st Edition. Oxford: Oxford University Press. [Article] [DOI:10.5871/bacad/9780197265642.001.0001]
12. Nordenfelt L (2009). Dignity in care for older people. New York: Blackwell Publication. [Article] [DOI:10.1002/9781444316414]
13. Hornby AS, Mclntosh C, Wehmeier S (2005). Oxford advanced learner's dictionary. 7th Edition. New York: Oxford University Press. [Article]
14. Schroedr D (2012). Human rights and human dignity. Ethical Theory and Moral Practice. 15(3):323-335. [Article] [DOI:10.1007/s10677-011-9326-3]
15. Strauss A, Corbin J (2011). Principles of qualitative research methodology: Basic Theory, procedures and practices. Mohammadi B, Translator. 3rd Edition. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies Publication. [Persian] [Article]
16. Tadd W, Cesagen R, Hillman A, Sian C, Calnan M, Bayer T, et al (2011). Right place - wrong person: Dignity in the acute care of older people. Quality in Ageing and Older Adults. 12(1):33-43. [Article] [DOI:10.5042/qiaoa.2011.0143]
17. Uei S, Lin W, Shu C (2010). Promoting dignity in long term care. Maca Journal of Nursing. 9(2):20-4. [Article]
18. Yvonne M, Diana N (2016). Designing with dignity: Health and design research for underserved communities. The Plan Journal. 1(2):303-317. [Article] [DOI:10.15274/tpj.2016.01.02.06]



XML   English Abstract   Print



دوره 34، شماره 2 - ( 1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها