Bilingual
En/Fa
Geographical Research is Published in both Persian and English Full-text.
دوره 40، شماره 4 - ( 1404 )
جلد 40 شماره 4 صفحات 359-347 |
برگشت به فهرست نسخه ها
نوع مقاله:
موضوع مقاله:
History
دریافت: 1404/8/3 | پذیرش: 1404/9/16 | انتشار: 1404/9/29
دریافت: 1404/8/3 | پذیرش: 1404/9/16 | انتشار: 1404/9/29
How to cite this article
Golkarami A, Fatemi M, Yousefi Shatoori M. (2025). Spatial-Political Analysis of Territorial Imbalances Resulting from Water Transfer Projects in the Zayandeh Rud Basin. GeoRes. 40(4), 347-359. doi:10.58209/geores.40.4.347
URL: http://georesearch.ir/article-1-1884-fa.html
URL: http://georesearch.ir/article-1-1884-fa.html
گل‌کرمی عابد، فاطمی مهران، یوسفی شاتوری محمد.(1404). تحلیل فضایی-سیاسی ناتعادلی سرزمینی ناشی از طرح‌های انتقال آب در حوضه زاینده‌رود فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی 40 (4) :359-347 10.58209/geores.40.4.347
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rights and permissions
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Authors
عابد گل‌کرمی*1 
، مهران فاطمی2، محمد یوسفی شاتوری3
، مهران فاطمی2، محمد یوسفی شاتوری3
1- گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران
2- گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
3- گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2- گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
3- گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده (1106 مشاهده)
اهداف: گسترش طرح‌های انتقال آب در حوضه آبریز زاینده‌رود طی دو دهه اخیر، ساختار فضایی و سیاسی این حوضه را با ناپایداری‌هایی مواجه کرده که فراتر از مدیدیت فنی آب، منجر به شکل‌گیری ناتعادلی سرزمینی در مقیاس منطقه‌ای و ملی شده است. هدف پژوهش، تحلیل سازوکارهای تولید این ناتعادلی از منظر فضایی-سیاسی و ارایه راهبردهایی برای کاهش آن در چارچوب حکمرانی آمایشی بود.
روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحلیل فضایی-سیاسی در حوضه آبریز زاینده‌رود در بازه ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ انجام شد. داده‌ها با استفاده از منابع اسنادی گردآوری شده و برای شناسایی عوامل موثر بر ناتعادلی سرزمینی از مدل تحلیل راهبردی سوات استفاده شده است. وزن‌دهی عوامل درونی و بیرونی نیز از طریق ماتریس‌های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی انجام شد.
یافته‌ها: طرح‌های انتقال آب موجب کاهش جریان‌های طبیعی، اُفت تاب‌آوری اکولوژیک، تخریب قابلیت‌های محیطی و کاهش امنیت آب در مناطق مبدا بود. در مقابل، مزایای توسعه‌ای در مناطق مقصد تثبیت شده و این روند در بُعد اجتماعی-سیاسی به تشدید نابرابری فضایی، افزایش وابستگی نهادی و تعمیق تنش‌ها و گسست‌های بین استانی انجامید.
نتیجه‌گیری: تداوم روند کنونی می‌تواند ناتعادلی سرزمینی را به وضعیتی ساختاری تبدیل کرده و آینده مدیریت آب را با ریسک‌های بیشتری مواجه سازد. کاهش این ناتعادلی مستلزم اصلاح حکمرانی بین حوضه‌ای، بازنگری در سیاست‌های تخصیص آب و تقویت مشارکت ذی‌نفعان محلی در چارچوب حکمرانی آمایشی و الگوی تعادل‌بخش سرزمینی است.
روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحلیل فضایی-سیاسی در حوضه آبریز زاینده‌رود در بازه ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ انجام شد. داده‌ها با استفاده از منابع اسنادی گردآوری شده و برای شناسایی عوامل موثر بر ناتعادلی سرزمینی از مدل تحلیل راهبردی سوات استفاده شده است. وزن‌دهی عوامل درونی و بیرونی نیز از طریق ماتریس‌های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی انجام شد.
یافته‌ها: طرح‌های انتقال آب موجب کاهش جریان‌های طبیعی، اُفت تاب‌آوری اکولوژیک، تخریب قابلیت‌های محیطی و کاهش امنیت آب در مناطق مبدا بود. در مقابل، مزایای توسعه‌ای در مناطق مقصد تثبیت شده و این روند در بُعد اجتماعی-سیاسی به تشدید نابرابری فضایی، افزایش وابستگی نهادی و تعمیق تنش‌ها و گسست‌های بین استانی انجامید.
نتیجه‌گیری: تداوم روند کنونی می‌تواند ناتعادلی سرزمینی را به وضعیتی ساختاری تبدیل کرده و آینده مدیریت آب را با ریسک‌های بیشتری مواجه سازد. کاهش این ناتعادلی مستلزم اصلاح حکمرانی بین حوضه‌ای، بازنگری در سیاست‌های تخصیص آب و تقویت مشارکت ذی‌نفعان محلی در چارچوب حکمرانی آمایشی و الگوی تعادل‌بخش سرزمینی است.
واژه‌های کلیدی: