1- گروه شهرسازی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران 2- گروه شهرسازی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
چکیده (1145 مشاهده)
اهداف: رشد شتابان شهرنشینی و چالشهای ناشی از آن، ضرورت ارتقای تابآوری زیرساختهای شهری را در چند دهه اخیر به عنوان یکی از رویکردهای مهم در شهر مطرح نموده است. شهر هوشمند با اتکا بر فنّاوریهای نوین همچون اینترنت اشیا و دادههای کلان، رویکردی موثر برای بهبود تابآوری شهری محسوب میشود. لذا، در این پژوهش با هدف شناسایی عوامل موثر بر تابآوری زیرساختهای شهری در چارچوب اصول شهر هوشمند، به مطالعه کلانشهر اهواز پرداخته شد. روششناسی: این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی بوده و در سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ در شهر اهواز با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمّی) و روش پیمایشی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان، متغیرهای موثر شناسایی و در بخش کمّی، روابط میان مولفههای شهر هوشمند و شاخصهای تابآوری زیرساختی با مدلسازی معادلات ساختاری در نرمافزار SmartPLSورژن ۲۰۲۰تحلیل گردید. جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان سازمانهای مرتبط با زیرساختهای شهری اهواز بود. یافتهها: براساس مصاحبهها، تحقق شهر هوشمند تابآور مستلزم تقویت ابعاد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و اطلاعاتی بود. مدیریت هوشمند زیرساختها از طریق بهروزرسانی، بهینهسازی، توسعه فنّاوریهای اطلاعاتی و هوشمندسازی خدمات عمومی، نقش کلیدی در افزایش تابآوری زیرساختی داشت. بهرهگیری از فنّاوریهای نوین مانند اینترنت اشیا، شبکهها و دادههای کلان، کارآیی عملکرد شهری و کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا داده و پایداری محیط زیستی را تقویت کرد. همچنین، عامل «شهر تابآور» بیشترین تاثیر و «زیرساختهای اجتماعی» کمترین اثرگذاری را بر تابآوری زیرساختهای شهری داشتند. شاخصهای «انسجام کالبدی»، «حمل و نقل و مسیرهای هوشمند» و «دسترسی به خدمات» بیشترین نقش را ایفا کردند. نتایج نشان داد که تمرکز بر مدیریت هوشمند زیرساختها و توسعه سیستمهای دادهمحور، تابآوری و هماهنگی ابعاد شهری را ارتقا میبخشد. نتیجهگیری: توسعه رویکرد شهر هوشمند در اهواز، تابآوری زیرساختهای شهری را ارتقا داده و شاخصهای انسجام کالبدی، حمل و نقل هوشمند و دسترسی به خدمات نقش کلیدی دارند.