دوره 38، شماره 3 - ( 1402 )
جلد 38 شماره 3 صفحات 310-299 |
برگشت به فهرست نسخه ها
نوع مقاله:
موضوع مقاله:
History
دریافت: 1402/3/17 | پذیرش: 1402/5/22 | انتشار: 1402/6/6
دریافت: 1402/3/17 | پذیرش: 1402/5/22 | انتشار: 1402/6/6
Rights and permissions
Authors
حسن حویزاوی1، حمید صابری*2، مهری اذانی2، فرشته احمدی3
1- گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
2- مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
3- گروه شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
2- مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
3- گروه شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
چکیده (2748 مشاهده)
اهداف: در سال های اخیر موضوع کیفیت محیط شهری به یک موضوع بسیار مهم در جامعه تبدیل شده است، توجه به مکان های سوم برای شکلدادن به جوامع محلی ضروری بوده و کلید اصلی رفاه زندگی شهری محسوب می شود. هدف از این پژوهش شناسایی پیشران های مؤثر بر مکان های سوم و کیفیت محیط شهری است.
روش شناسی: این پژوهش با رویکردی کمَی، به شیوه پیمایشی و با اتکا بر مطالعات کتابخانه ای-اسنادی و روش دلفی هدفمند برای شناسایی شاخص های مفهومی، در سال ۱۴۰۲ در شهر اهواز انجام شد. حجم نمونه کارشناسان و متخصصان مرتبط با موضوع پژوهش ۳۰ نفر بود. پژوهش حاضر با بهره گیری از تکنیک تحلیل اثرات متقاطع و با استفاده از برنامه MICMAC به تحلیل مؤلفه های مکان های سوم و کیفیت محیطی شهر اهواز پرداخت. با استفاده از روش دلفی ۵۵ مؤلفه و در ۱۰ بُعد، به عنوان شاخص های مکان سوم و کیفیت محیط استخراج شدند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون تحلیل مسیر با استفاده از مدل معادلات ساختاری Smart PlS استفاده شد.
یافته ها: پس از بررسی چگونگی و میزان اثرگذاری ۵۵ عامل یادشده بر یکدیگر و بر وضعیت آینده کیفیت محیط اهواز با روش های مستقیم و غیرمستقیم، ۱۱ عامل کلیدی که بیشترین نقش را در وضعیت آینده کیفیت محیطی شهر اهواز داشتند، انتخاب شدند. یافتههای حاصل از نتایج الویتبندی ابعاد مؤثر در مکان های سوم وکیفیت محیط در شهر اهواز نشان داد که شاخص های فعالیت و کاربری (۳۲۰/۹)، ادراکی (۹۹۵/۷) و تصویر ذهنی و آرامش (۱۴۱/۵) در رتبه اول اهمیت قرار دارند.
نتیجه گیری: مکانهای سوم و مولفههای آنان تاثیری قوی و چشمگیر بر کیفیت محیطی شهر اهواز دارند. با توجه به درهمآمیزی مؤلفهها و شاخصهای مفهوم مکان سوم، نقش آن بر جوانب مختلف کیفیت محیط و آینده آن در شهر اهواز انکارناپذیر است.
روش شناسی: این پژوهش با رویکردی کمَی، به شیوه پیمایشی و با اتکا بر مطالعات کتابخانه ای-اسنادی و روش دلفی هدفمند برای شناسایی شاخص های مفهومی، در سال ۱۴۰۲ در شهر اهواز انجام شد. حجم نمونه کارشناسان و متخصصان مرتبط با موضوع پژوهش ۳۰ نفر بود. پژوهش حاضر با بهره گیری از تکنیک تحلیل اثرات متقاطع و با استفاده از برنامه MICMAC به تحلیل مؤلفه های مکان های سوم و کیفیت محیطی شهر اهواز پرداخت. با استفاده از روش دلفی ۵۵ مؤلفه و در ۱۰ بُعد، به عنوان شاخص های مکان سوم و کیفیت محیط استخراج شدند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون تحلیل مسیر با استفاده از مدل معادلات ساختاری Smart PlS استفاده شد.
یافته ها: پس از بررسی چگونگی و میزان اثرگذاری ۵۵ عامل یادشده بر یکدیگر و بر وضعیت آینده کیفیت محیط اهواز با روش های مستقیم و غیرمستقیم، ۱۱ عامل کلیدی که بیشترین نقش را در وضعیت آینده کیفیت محیطی شهر اهواز داشتند، انتخاب شدند. یافتههای حاصل از نتایج الویتبندی ابعاد مؤثر در مکان های سوم وکیفیت محیط در شهر اهواز نشان داد که شاخص های فعالیت و کاربری (۳۲۰/۹)، ادراکی (۹۹۵/۷) و تصویر ذهنی و آرامش (۱۴۱/۵) در رتبه اول اهمیت قرار دارند.
نتیجه گیری: مکانهای سوم و مولفههای آنان تاثیری قوی و چشمگیر بر کیفیت محیطی شهر اهواز دارند. با توجه به درهمآمیزی مؤلفهها و شاخصهای مفهوم مکان سوم، نقش آن بر جوانب مختلف کیفیت محیط و آینده آن در شهر اهواز انکارناپذیر است.
واژههای کلیدی:
فهرست منابع
1. Banerjee T (2001). The future of public space: Beyond invented streets and reinvented places. Journal of the American Planning Association. 67(1):9-24. [DOI:10.1080/01944360108976352]
2. Behzadpour M, Karbalaei Hossini Ghiyasvnd A (2018). Comparative study of environmental patterns affecting prevent theft of old and new residential buildings in urban areas using the network analysis (ANP). Strategic Researches of Social Problems in Iran. 7(2):65-86. [Persian]
3. Bernhardt A, Stoll L (2010). Creating third places: Places where communities gather. Downtown Economics. 172(1):1-2.
4. Carmona M (2001). Sustainable urban design: A possible agenda. London: Spon Press.
5. Cheang M (2002). Older adults' frequent visits to a fast-food restaurant: Nonobligatory social interaction and the significance of play in a "third place". Journal of Aging Studies. 16(3):303-321. [DOI:10.1016/S0890-4065(02)00052-X]
6. Davoudi E, Madiri A (2015). Evaluation of Zanjan's third places' dispersion in terms of its different social classes. Motaleate Shahri. 4(16):81-92. [Persian]
7. Ding P, Jensen FS, Carstensen TA, Jørgensen G (2023). Exploring adults' passive experience of children playing in cities: Case study of five urban public open spaces in Copenhagen, Denmark. Cities. 136:104250. [DOI:10.1016/j.cities.2023.104250]
8. Fang X, Shi X, Gao W (2021). Measuring urban sustainability from the quality of the built environment and pressure on the natural environment in China: A case study of the Shandong Peninsula region. Journal of Cleaner Production. 289:125145. [DOI:10.1016/j.jclepro.2020.125145]
9. Floková L, Hübelová D, Kozumpliková A, Caha J, Janošíková L (2023). Multi-perspective quality of life index for urban development analysis, example of the city of Brno, Czech Republic. Cities. 137:104338. [DOI:10.1016/j.cities.2023.104338]
10. Goosen Z, Cilliers EJ (2018). Third places for social sustainability: A planning framework based on local and international comparisons. International Journal of Architecture, Civil and Construction Sciences. 11(3):260-264.
11. Ahwaz Municipality (2023). Environmental features. Ahvaz: Ahvaz municipality information center [Cited 2023, 14 Oct]. Available from: https://ahwaz.ostan-khz.ir/ last accessed June 10, 2023.
12. Godet AJ, Meunier MF, Roubelat F (2023). Structural analysis with the MICMAC method & actors' strategy with MACTOR method. In: Landry C, Hyams J, editors. The creative city index: Measuring the pulse of the city, Comedia. pp:36-102.
13. Han J, Chan EHW, Qian QK, Yung EHK (2021). Achieving sustainable urban development with an ageing population: An "age-friendly city and community" approach. Sustainability. 13(15):8614. [DOI:10.3390/su13158614]
14. Kuksa I, Childs M (2014). Making sense of space; The design and experience of virtual spaces as a tool for communication. Oxfordshire: Chandos Publishing.
15. Lefebvre H (1974). La production de l'espace. L'Homme et la société. 31(1):15-32. [French] [DOI:10.3406/homso.1974.1855]
16. Lukito YN, Xenia AP (2017). Café as third place and the creation of a unique space of interaction in UI Campus. Proceedings of the International Conference on Sustainability in Architectural Design and Urbanism; 2017 Aug 9-10; Semarang, Indonesia. [DOI:10.1088/1755-1315/99/1/012028]
17. Lijadi AA, Van Schalkwyk GJ (2017). Place identity construction of Third Culture Kids: Eliciting voices of children with high mobility lifestyle. Geoforum. 81:120-128. [DOI:10.1016/j.geoforum.2017.02.015]
18. Ludwig L, Starr S (2005). Library as place: Results of a Delphi study. Journal of Medical Library Association. 93(3):315-326.
19. Mouratidis K (2021). Urban planning and quality of life: A review of pathways linking the built environment to subjective well-being. Cities. 115:103229. [DOI:10.1016/j.cities.2021.103229]
20. Nashi H, Sabri H, Quaid Rahmati S, Khadem Al-Hosseini A (2022). The urban third places and social sustainability of Isfahan city areas. Journal of Future Cities Vision. 3(2):95-111. [Persian]
21. Nashi H, Sabri H, Quaid Rahmati S, Khadem Al-Hosseini A (2022). Modeling the role of third places in social sustainability in Isfahan, urban stucture and sunction Studies (USFS). 9(33):153-176. [Persian]
22. Oldenburg R (1989). The great good place: Cafés, coffee shops, community centers, beauty parlors, general stores, bars, hangouts, and how they get you through the day. New York: Paragon House.
23. Omidvar F, Razmjoe F (2020)]. Historical baths as third place (case study: Shiraz Vakil bath). Journal of Research in History, Politics and Media. 2(4):491-505. [Persian]
24. Rahman MR, Shi ZH, Chongfa C (2014). Assessing regional environmental quality by integrated use of remote sensing, GIS, and spatial multi-criteria evaluation for prioritization of environmental restoration. Environmental Monitoring and Assessment. 186:6993-7009. [DOI:10.1007/s10661-014-3905-4]
25. Raytcheva S, Rouet G, Côme T (2023). Third places as catalysts of resilience. In: Allam Z, Chaboud D, Gall C, Pratlong F, Moreno C, editors. Resilient and Sustainable. 1st Edition. London: Elsevier; pp:232-342. [DOI:10.1016/B978-0-323-91718-6.00027-X]
26. Sadeghi AR, Jangjoo S (2022). Women's preferences and urban space: Relationship between built environment and women's presence in urban public spaces in Iran. Cities. 126:103694. [DOI:10.1016/j.cities.2022.103694]
27. Soja EW (1998). Third space: Journeys to Los Angeles and other real-and-imagined places. Capital & Class. 22(1):137-139. [DOI:10.1177/030981689806400112]
28. Swayzi H, Mohammadi Moghadam Y, Noori A (2017). Explaining the components of the quality of working life in the deputy of Amad and Naja support. Development of Human Resource Management and Support. 45(12):95-114. [Persian]
29. Williams SA, Hipp JR (2019). How great and how good?: Third places, neighbor interaction, and cohesion in the neighborhood context. Social Science Research. 77:68-78. [DOI:10.1016/j.ssresearch.2018.10.008]
30. Yang L, Duarte CM, Ciriquian PM (2022). Quantifying the relationship between public sentiment and urban environment in Barcelona. Cities. 130(1): Unknown pages. [DOI:10.1016/j.cities.2022.103977]
31. Zamiri M, Zamiri MR (2014). Third place. Proceedings of the 3rd International Conference on Applied Research in Civil Engineering, Architecture and Urban Management; 2016 Mar 10; Tehran, Iran. [Persian]