دوره 37، شماره 4 - ( 1401 )                   جلد 37 شماره 4 صفحات 508-497 | برگشت به فهرست نسخه ها
نوع مقاله:
پژوهشی اصیل |
موضوع مقاله:

Print XML English Abstract PDF HTML

‎ 10.58209/geores.37.4.497

History

دریافت: 1401/5/10 | پذیرش: 1401/8/2 | انتشار: 1401/8/10
Rights and permissions
تحلیل منطق چیدمان سکونتگاه‌‌های شهری در پهنه سواحل خزر
Authors ژاله حسینی نژاد1، سمیه سادات شاه زیدی*1 ، اصغر شکرگزار1
1- گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده‌ ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه‌ گیلان، رشت، ایران
چکیده   (3942 مشاهده)
اهداف: ادراک و تحلیل چینش و کشف منطق چیدمان فضایی سکونتگاه­هـا در ایجاد و توسعه کانون­های جمعیتی موثر است. چیدمان شهرها در جلگه‌های ساحلی دارای منطق خاصی است و از قوانین ویژه‌ای پیروی می‌کند که بازشناسی آنها مستلزم آشنایی با حافظه تکوین ‌تاریخی جلگه‌های ساحلی و عواملی است که در پاره‌ای از نقاط آن سبب ایجاد هویت مکانی خاص و جذابیتی برای بستر اولیه و تبلور کانون مدنیت شهری شده است. هدف این مطالعه، تحلیل منطق چیدمان سکونتگاه‌‌های شهری در پهنه سواحل خزر بود.
روش‌شناسی: در این پژوهش با اتکا بر تئوری چیدمان فضا و رویکرد پدیدارشناسی و با هدف ادراک سرزمینی، به بازشناسی فرایندهای هویت‌‌ساز مکانی در جلگه سواحل شمال ایران پرداخته‌ شد.
یافته‌ها : چیدمان سکونتگاه­ها، با نگاه به ‌مولفه­های ژئومورفیک از جمله تراس‌های دریاچه‌ای، خط تعادل آب و خشکی، خط تعادل آب و یخ و مئاندرها و الگوی شبکه زهکشی مورد تحلیل قرار گرفت و با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی، الگوی چیدمان فضایی سکونتگاه­هـا و پیکر­بنـدی فضا بررسی و آنالیز شد.
نتیجه‌گیری: منطق چیدمان سکونتگاه‌های نگاره دریایی سواحل شمال ایران با نگاره‌های دریایی سواحل جنوب ایران تفاوت دارد. سکونتگاه‌های شهری در نگاره دریایی از قاعده بزرگی- فاصله خطوط تراز آبی تبعیت می­کنند. سکونتگاه‌های شهری در نگاره دریایی با توجه به ‌رفتار رودخانه‌ها از قانون بیفورکاسیون تبعیت نمی‌کنند. سکونتگاه‌های شهری در نگاره کوهستانی استقرار نیافته‌اند و ‌روستاها هویت خود را از خط تعادل آب و یخ گرفته‌اند.
واژه‌های کلیدی:
منطق چیدمان فضا، سکونتگاه، سواحل خزر، هویت مکان، متن جغرافیایی، زمین‌متن، تحولات ژئومورفیک