Geographical Researches
فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی
GeoRes
Literature & Humanities
http://georesearch.ir
1
admin
1019-7052
2538-4384
10.58209/geores
en
jalali
1405
7
1
gregorian
2026
10
1
41
3
online
1
fulltext
en
تدوین راهبردی‌های توسعه درون زا بافت‌های ناکارامد شهری در منطقه 16 کلانشهر تهران
Formulating a Strategic Plan for the Endogenous Development of Dysfunctional Urban Fabrics in District 16 of Tehran Metropolis
جغرافیای عمومى
General Geography
پژوهشی اصیل
Original Research
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">اهداف و زمینه‌ها: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">تقلیل مفهوم بافت‌های ناکارآمد شهری در ایران به معیارهای سه‌گانه کالبدی و غلبه مداخلات ایستا و بالا به پایین، ابعاد اجتماعی و نهادی توسعه درون‌زا را به حاشیه رانده است. پژوهش حاضر با هدف غلبه بر شکاف میان آینده‌پژوهی توصیفی و برنامه‌ریزی عملیاتی، به تدوین چارچوب برنامه راهبردی توسعه درون‌زای بافت‌های ناکارآمد در منطقه ۱۶ کلانشهر تهران برای افق ۱۴۱۵ می‌پردازد.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Cambria",serif"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">روش‌شناسی: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">این پژوهش کاربردی-توسعه‌ای با رویکرد چندگانه بر پیوند تحلیل اسنادی (</span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Cambria",serif">SWOT</span></span></i><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">)</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">و مدل‌سازی نیمه‌کمی توازن اثرات متقابل (</span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Cambria",serif">CIB</span></span></i><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">)</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">استوار است. پس از استخراج ۵۷ عامل راهبردی از اسناد محلی و غربالگری ۶ پیشران کلیدی در سه بعد کالبدی، اجتماعی و نهادی (با تأیید روایی محتوایی لاوشه در پنل ۱۷ خبره؛ 47/0)، ماتریس متقاطع 18×18 تشکیل شد. سپس فضای مورفولوژیک ۷۲۹ پیکربندی ممکن در نرم‌افزار </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Cambria",serif">Scenario Wizard</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif"> شبیه‌سازی گردید.</span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">یافته‌ها: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">از میان ۷۲۹ حالت ممکن، ۸ سناریوی سازگار درونی احصا شد. نتایج نشان داد در ۷۴/۳۵ درصد فضای حالت‌ها، مشارکت شهروندان در وضعیت منفعلانه یا طرد نهادی قفل شده و در هیچ سناریویی، همبستگی اجتماعی و حکمروایی همکارانه هم‌زمان محقق نمی‌شوند. خوشه جاذب غالب تکنوکراتیک (سناریوی ۴؛ </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">امتیاز اثرگذاری کل (</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">۵۷) </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">و بیشترین وزن حمایت‌شده (</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">۱۱۳)، </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">در مرز حساسیت با سناریوی ۳) بیانگر پارادوکس نوسازی است که در آن بهسازی کالبدی به بهای انفعال مدنی و بحران بی‌هویتی تمام می‌شود. در مقابل، سناریوی ۱ (</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">بیشترین وزن حمایت‌شده </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">=90) به‌عنوان سناریوی مطلوب مشروط حکمروایی‌محور و سناریوی ۸ (</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">بیشترین وزن حمایت‌شده </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">=109) به‌عنوان جاذب بحران‌زای فلج ساختاری شناسایی شدند.</span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">نتیجه‌گیری: </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">از تقاطع یافته‌های سناریونگاری با عوامل </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Cambria",serif">SWOT</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"IRANSharpSmall Light",sans-serif">، هشت راهبرد استوار استخراج گردید. تحقق توسعه درون‌زا در منطقه ۱۶ نیازمند گذار از نوسازی کالبدمحور به چارچوبی پویا است که در آن مداخلات کالبدی در اراضی قهوه‌ای، به‌عنوان کاتالیزور اجتماع‌محور برای استقرار حکمروایی همکارانه، برندسازی معکوس و ترمیم اعتماد نهادی عمل کنند.</span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Aims & Backgrounds</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Rapid urbanization and the historical reliance on exogenous development patterns have confronted the inner fabrics of metropolises with complex challenges such as physical deterioration, social exclusion, and institutional inefficiency. This challenge highlights the necessity of transitioning toward endogenous development approaches and revitalizing internal capacities. Accordingly, the present study aims to formulate an optimal strategic planning framework to actualize the endogenous development of dysfunctional urban fabrics in District 16 of Tehran Metropolis.</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Methodology: </span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Rapid urbanization and the historical reliance on exogenous development patterns have confronted the inner fabrics of metropolises with complex challenges such as physical deterioration, social exclusion, and institutional inefficiency. This challenge highlights the necessity of transitioning toward endogenous development approaches and revitalizing internal capacities. Accordingly, the present study aims to formulate an optimal strategic planning framework to actualize the endogenous development of dysfunctional urban fabrics in District 16 of Tehran Metropolis. Adopting an innovative and mixed-methods approach, this research initially identified six key drivers of development across physical-spatial, social, and institutional dimensions. Subsequently, utilizing the Scenario Wizard software and Cross-Impact Analysis (CIA), eight plausible future scenarios for this district were quantitatively and qualitatively evaluated. In the final stage, intervention strategies were formulated by applying the Dynamic SWOT Matrix.</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion: </span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The practical implications of this study provide urban managers and policymakers with a forward-looking (foresight-based) framework to prevent the realization of identity-eroding scenarios by relying on cultural assets and collective memory, thereby aligning urban regeneration programs with the imperatives of spatial justice.</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span><br>
Endogenous Development,Dysfunctional Urban Fabrics,Strategic Planning,Futures Studies,District 16 of Tehran.
1001
1015
http://georesearch.ir/browse.php?a_code=A-10-98-2&slc_lang=en&sid=1
M.
Amini
مرضیه امینی
amini7380@gmail.com